آشنایی با روش نگهداری و تکثیر گیاه بامبو در آپارتمان

معرفی بامبو خوش شانس (لاکی بامبو)

بامبو خوش شانس یا همان لاکی بامبو، با نام علمی Dracaena sanderiana، یکی از گیاهان محبوب آپارتمانی است که برخلاف تصور رایج، اصلاً یک نوع بامبو واقعی نیست؛ بلکه از خانواده ی دراسناها (Dracaena) به شمار می رود.

خاستگاه اصلی این گیاه، مناطق گرم و مرطوب آسیای جنوب شرقی است و به شکل پررنگی در فرهنگ چین و در مکتب فنگ شویی، با قدرمت بیش از ۵۰۰۰ سال می درخشد.

اگر در مورد جایگاه بامبو در فنگ شویی کنجکاو شده اید، باید بدانید که لاکی بامبو نماد خوش شانسی، سلامتی، رشد و موفقیت است. پس توصیه می کنیم این گیاه را به عنوان هدیه ای ارزشمند برای شروع کسب وکار، مناسبت های خاص یا ورود به خانه ی جدید به عزیزانتان پیشکش کنید.

تعداد ساقه های بامبو نیز در این باورها اهمیت دارد؛ مثلاً بامبوی سه ساق نماد شادی، ثروت و عمر طولانی است.

یکی از ویژگی های جذاب این گیاه، شکل پذیری بالای آن است. بامبو را می توان به فرم های تزئینی متنوعی مانند پیچشی، مارپیچ یا قلبی شکل داد. همین ویژگی باعث شده که بامبو یک عنصر دکوراتیو خاص در فضاهای مدرن باشد.

بامبو آپارتمانی چیست ؟

برخلاف تصور عموم، بامبوهای آپارتمانی که در آب نگهداری می شوند، بامبو واقعی نیستند بلکه نوعی دراسنا هستند. به دلیل ظاهر شبیه بامبو و مقاومت بالا، به یکی از پرطرفدارترین گیاهان آپارتمانی تبدیل شده اند.

چرا بامبو برای آپارتمان مناسب است ؟

• نیاز نوری کم
• مقاومت بالا در برابر شرایط محیطی
• امکان نگهداری در آب
• ظاهر مدرن و مینیمال
• مناسب برای هدیه دادن

نور مناسب برای نگهداری بامبو در آپارتمان

نور مهم ترین عامل در سلامت بامبو است.

• بهترین نور: نور غیرمستقیم و ملایم
• نور مستقیم خورشید: باعث زرد شدن برگ ها
• محیط کاملاً تاریک: توقف رشد گیاه

بهترین محل قرار دادن بامبو، کنار پنجره شمالی یا پشت پرده نازک است.

نگهداری بامبو در آب

میزان آب: آب باید حدود ۳ تا ۵ سانتی متر بالاتر از انتهای ریشه ها قرار گیرد. لازم نیست کل ساقه در آب غوطه ور باشد.

تعویض آب: حداقل هفته ای یک بار آب ظرف را کاملاً تعویض کنید. در هوای گرم یا در صورتی که آب کدر شود، این زمان را به ۲ بار در هفته کاهش دهید.

تمیز کردن ظرف: با هر بار تعویض آب، ظرف را بشویید و در صورت وجود جلبک یا لیز شدن دیواره ها، کاملاً تمیز کنید.

استفاده از آب بدون کلر: کلر موجود در آب شهری می تواند به ریشه های حساس بامبو آسیب بزند. بهتر است از آب تصفیه شده، آب جوشیده سردشده یا آب لوله کشی که ۲۴ ساعت در ظرف بدون در بسته مانده استفاده شود.

برای جلوگیری از رشد جلبک در ظرف شیشه ای، گیاه را دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید یا از ظرف تیره استفاده کنید. اگر از آب شهری استفاده می کنید، هر چند وقت یک بار از قطره های ضدکلر مخصوص گیاهان استفاده کنید.

نگهداری بامبو در خاک

اگر بامبو را در گلدان و داخل خاک می کارید (که معمولاً باعث افزایش عمر گیاه و رشد بهتر آن می شود)، روش آبیاری کاملاً متفاوت خواهد بود.

نشانه های آبیاری نامناسب بامبو

بهترین خاک برای بامبو

اگر بامبو در خاک کاشته می شود، ترکیب زیر مناسب است:

• خاک برگ
• پیت ماس
• پرلیت

خاک باید سبک و دارای زهکشی بالا باشد.

دمای مناسب نگهداری بامبو

• دمای ایده آل: 18 تا 26 درجه سانتی گراد
• دمای زیر 10 درجه مضر است
• دور از بخاری و کولر نگهداری شود

آفات و بیماری های رایج در بامبو (راهکارهای مقابله با آن ها)

اگر شرایط زیستی را برای بامبو فراهم کرده اید، اما هنوز هم آنطور که باید و شاید سرحال و شاداب نیست، شاید درگیر بیماری یا برخی آفات باشد. در ادامه، آفات و بیماری های بامبو را بررسی می کنیم:

۱. شپشک آردآلود (Mealybugs)

شپشک های آردآلود جزو آفات رایجی است که بامبو نیز از شر آن در اما نخواهد بود. این حشرات ریز، سفید و پنبه ای شکل معمولاً در محل اتصال برگ ها به ساقه یا در شیارهای گیاه پنهان می شوند و از دور شبیه توده آردی هستند.

علائم شپشک آردآلود در بامبو: لکه های سفید پنبه ای روی ساقه یا زیر برگ ها، زرد شدن برگ ها، چسبناک شدن سطح گیاه (به دلیل ترشح عسلی آفات).

از بین بردن شپشک های آردآلود در بامبو: ابتدا با یک پنبه آغشته به الکل (الکل ایزوپروپیل ۷۰٪) شپشک ها را به آرامی پاک کنید. در صورت آلودگی گسترده، از اسپری حشره کش مخصوص گیاهان آپارتمانی یا صابون باغبانی (insecticidal soap) استفاده کنید. گیاه را از دیگر گیاهان جدا کنید تا آلودگی منتقل نشود.

۲. کنه های عنکبوتی (Spider Mites)

کنه ها بیشتر در محیط های خشک و با تهویه نامناسب فعال می شوند. این یعنی انتظار داریم لاکی بامبو کمتر مورد حمله کنه ها قرار بگیرد، اما در صورت نزدیکی به گیاهان آلوده احتمال انتقال بالا است.

علائم کنه عنکبوتی در بامبو : تارهای نازک بین برگ ها، نقاط قهوه ای یا زرد روی برگ ها، افت شادابی گیاه.

از بین بردن کنه عنکبوتی در بامبو: برگ ها را با اسپری آب و کمی صابون مایع (بدون عطر و افزودنی) تمیز کنید. استفاده از روغن چریش (Neem Oil) به عنوان روش طبیعی و مؤثر پیشنهاد می شود. محیط نگهداری را مرطوب نگه دارید؛ کنه ها در رطوبت بالا کمتر فعال هستند.

۳. عفونت های قارچی بامبو

عفونت های قارچی معمولاً به دلیل رطوبت زیاد، آبیاری بیش ازحد یا گردش هوای ضعیف ایجاد می شوند. پس شرایط زیستی بامبو، شدیدا مستعد ابتلا به عفونت قارچی ات.

علائم عفونت قارچی بامبو: لکه های خاکستری، سیاه یا قهوه ای روی ساقه یا برگ ها، پوسیدگی در بخش های پایینی گیاه، بوی نامطبوع از گلدان.

روش کنترل و از بین بردن عفونت قارچی در بامبو: بخش های آلوده را با قیچی استریل شده حذف کنید. اجازه دهید گیاه کاملاً خشک شود و آبیاری را به مدت چند روز متوقف کنید. گردش هوای محیط را افزایش دهید (مثلاً با باز گذاشتن پنجره یا استفاده از فن). در صورت تکرار آلودگی، می توان از قارچ کش های ملایم مخصوص گیاهان آپارتمانی استفاده کرد.

چکار کنیم که بامبو دچار آفات و بیماری نشود؟

• از آبیاری بیش از حد یا ایستایی آب در گلدان یا ظرف شیشه ای خودداری کنید.
• هر چند وقت یک بار برگ ها را با پارچه نمدار تمیز کنید تا گرد و غبار یا آفات احتمالی از بین بروند.
• گیاه را از سایر گیاهان آلوده یا بیمار دور نگه دارید.
• از کوددهی بیش از حد بپرهیزید؛ تجمع املاح می تواند زمینه ساز بیماری های قارچی شود.

زمان تعویض گلدان بامبو و اصول آن (بامبوی خاک کاشت)

تعویض به موقع و اصولی گلدان، بستر مناسب رشد و شادابی لاکی بامبو را فراهم می کند. 

۱. رشد ریشه ها از سوراخ های زهکش گلدان:

اگر ریشه های بامبو از زیر گلدان بیرون زده اند یا زمانی که گلدان را بلند می کنید حس می کنید ریشه ها به شدت فضای داخل گلدان را پر کرده اند، نشانه ای واضح از نیاز به تعویض گلدان است.

۲. رشد گیاه کند یا متوقف شده:

گاهی خاک کهنه و فشرده باعث کمبود مواد مغذی و کاهش تهویه ریشه می شود که به کاهش رشد گیاه منجر می شود. تعویض گلدان بیش از حد یا مکرر می تواند به گیاه آسیب بزند؛ بهتر است هر ۱ تا ۲ سال یکبار یا هنگام نیاز واقعی این کار انجام شود.

3. خاک گلدان به سرعت خشک یا بیش از حد مرطوب می شود:

اگر خاک دیگر توانایی حفظ رطوبت مناسب را ندارد یا آب به سرعت از گلدان خارج می شود، این می تواند به علت فرسودگی خاک باشد.

۴. نشانه های بیماری یا پوسیدگی ریشه:

بوی نامطبوع از خاک، زرد شدن برگ ها یا پوسیدگی ساقه می تواند نشانه مشکل در ریشه و نیاز به تعویض گلدان باشد. این نکته را فراموش نکنید که اگر متوجه بیماری های ریشه ای شدید، قبل از کاشت در گلدان جدید، ریشه ها را با محلول ضدعفونی کننده مخصوص گیاهان یا آب نمک رقیق شده بشویید.

راهنمای گام به گام تعویض گلدان بامبو

۱. انتخاب زمان مناسب

بهترین زمان برای تعویض گلدان، اوایل بهار یا فصل رشد گیاه است. در این زمان بامبو در فاز رشد فعال قرار دارد و بهتر می تواند خود را با شرایط جدید وفق دهد.

۲. انتخاب گلدان مناسب

گلدانی با قطر ۲ تا ۵ سانتی متر بزرگ تر از گلدان قبلی انتخاب کنید. گلدان خیلی بزرگ باعث تجمع بیش از حد آب و پوسیدگی ریشه می شود. گلدان باید دارای سوراخ های زهکش مناسب باشد تا از تجمع آب اضافی جلوگیری شود.

۳. آماده سازی خاک

استفاده از خاک سبک، خوب زهکشی شده و غنی از مواد آلی توصیه می شود. ترکیب خاک لوم یا خاک باغچه همراه با کمی شن یا پرلیت گزینه ای ایده آل است. خاک را پیش از کاشت کمی مرطوب کنید، اما خیس نباشد.

۴. خارج کردن گیاه از گلدان قبلی

گیاه را به آرامی از گلدان قدیمی خارج کنید، مراقب باشید ریشه ها آسیب نبینند. اگر ریشه ها خیلی فشرده و در هم تنیده شده اند، می توانید با دقت آن ها را کمی باز کنید یا بخش های پوسیده و آسیب دیده را حذف کنید.

۵. کاشت در گلدان جدید

مقداری خاک تازه در کف گلدان جدید بریزید و بامبو را وسط قرار دهید. اطراف ریشه ها را با خاک تازه پر کنید و کمی فشار دهید تا گیاه ثابت شود. گیاه را آبیاری کنید تا خاک نشست کند و ریشه ها در تماس خوبی با خاک قرار گیرند.

۶. مراقبت بعد از تعویض گلدان

گلدان را در مکانی با نور غیرمستقیم قرار دهید و از نور مستقیم آفتاب شدید دور نگه دارید. چند روز اول از آبیاری زیاد خودداری کنید تا گیاه فرصت سازگاری پیدا کند. 

از کوددهی شدید در هفته های اول پرهیز کنید تا استرس گیاه کم شود.

تکثیر بامبو: چطور بامبو را تکثیر کنیم ؟

۱. انتخاب ساقه مناسب

ابتدا یک ساقه سالم و قوی را انتخاب کنید که حداقل دو بند (محل اتصال برگ ها به ساقه) داشته باشد. ساقه نباید خشک، پژمرده یا بیمار باشد، چون این موارد شانس ریشه دار شدن را کاهش می دهند.

۲. برش ساقه

با یک قیچی یا ابزار تیز و استریل، ساقه را از محل اتصال به گیاه اصلی (گیاه والد) ببرید. بهترین محل برش کمی پایین تر از بند ساقه است، زیرا این نقطه محل رشد ریشه ها و راز اصلی تکثیر بامبو همین است.

۳. آماده سازی ساقه برای ریشه زایی

برگ های پایین ساقه را که در آب قرار می گیرند، به طور کامل جدا کنید تا از پوسیدگی جلوگیری شود. اگر برگ های بالایی بزرگ یا زیاد هستند، می توانید برخی از آن ها را برای کاهش تبخیر و حفظ رطوبت قطع کنید.

۴. قرار دادن ساقه در آب

ساقه آماده شده را در یک ظرف شفاف و تمیز حاوی آب ولرم قرار دهید. آب باید حدود ۳ تا ۵ سانتی متر ساقه را بپوشاند. بهتر است از آب بدون کلر استفاده کنید (اگذ آب لوله کشی را ۲۴ ساعت کنار بگذارید تا کلر آن تبخیر شود، عالی است).

۵. شرایط مناسب برای رشد ساقه

ظرف را در مکانی با نور غیرمستقیم و ملایم قرار دهید؛ نور مستقیم خورشید می تواند به ساقه آسیب بزند یا باعث رشد جلبک در آب شود. دمای محیط باید بین ۱۸ تا ۳۰ درجه سانتی گراد باشد. آب ظرف را حداقل هر ۵ تا ۷ روز تعویض کنید تا تمیز بماند و ریشه ها بهتر رشد کنند.

۶. ریشه زایی و کاشت

معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته ریشه های کوچک سفیدرنگ نمایان می شوند. وقتی ریشه ها حداقل ۵ سانتی متر طول داشتند، می توانید ساقه را به داخل خاک مناسب یا گلدان جدید منتقل کنید. خاک باید سبک، مرطوب و با زهکشی خوب باشد.

۷. مراقبت های بعد از کاشت

بامبو را در جای نیمه سایه و دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید. خاک را مرطوب نگه دارید ولی از غرقابی شدن جلوگیری کنید. پس از حدود یک ماه، می توانید از کود مایع مخصوص گیاهان آپارتمانی به صورت رقیق استفاده کنید تا رشد گیاه تقویت شود.