دلگرم
امروز: جمعه, ۱۶ خرداد ۱۳۹۹ برابر با ۱۴ شوّال ۱۴۴۱ قمری و ۰۵ ژوئن ۲۰۲۰ میلادی
نفقه همسر | بررسی شرایط پرداخت نفقه به زن
6
زمان مطالعه: 14 دقیقه
نفقه زن در اصطلاح حقوقی عبارت از چیزهایی است که شخص برای زندگانی احتیاج به آن دارد از قبیل خوراک، پوشاک، مسکن و اثاث منزل در اصطلاح حقوقی کسی که باید نفقه را پرداخت کند منفق و کسی که نفقه به او داده می شود را منفق علیه گویند.

بررسی شرایط پرداخت نفقه به زن

نفقه همسر عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن، از قبیل مسکن، البسه، غـذا، اثاث منزل، و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض و زوج مکلف است همه آن‌ها را متناسب با وضعیت خانوادگی و اجتماعی زن فراهم کرده و در اختیار وی قرار دهد.

پس با توجه به تعریف بالا که از ماده 1107 قانون مدنی گرفته شده است، شما کاربران عزیز پی خواهید برد که تهیه جهیزیه که همان وسایل منزل است طبق قانون وظیفه مرد است نه خانواده دختر.

دادن جهیزیه به دختران فقط یک لطف از خانواده دختر است و هیج الزام قانونی به انجام این کار وجود ندارد.

این مورد فقط یک عرف غلط است که در جامعه ما ریشه کرده است ، که با توجه به شرایط و هزینه های بالا وسایل منزل، (جهیزیه ) خانواده دختر در سختی و تنگنای شدید قرار میگیرند.

شرایط پرداخت نفقه

به محض این که عقد ازدواج صورت پذیرفت و زوجین زندگی زناشویی خود را آغاز نمودند، شوهر مکلف به پرداخت نفقه است.

البته زوجه در صورتی مستحق نفقه است که از همسر خود تمکین نماید.

تمکین به معنای اطاعت زن از شوهر در ادای وظایف زوجیت، حسن معاشرت و سکونت در منزل شوهر است. به زنی که از همسرش در مفهوم خاص و عام اطاعت ننماید «ناشزه» گویند.

بیشتر بدانید:

ناشزه کیست ؟ حکم زن ناشزه چیست ؟

به زن ناشزه مهریه تعلق میگیرد ؟

  • ماده ۱۱۰۸قانون مدنی- هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود.
  • ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی- زن باید در منزلی که شوهر تعیین می کند سکنی نماید مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد.
  • ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی- اگر بودن با شوهر در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد، زن می تواند مسکن علیحده اختیار کند و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور، محکمه حکم بازگشت به منزل شوهر نخواهد داد و مادام که زن در بازگشتن به منزل مزبور معذور است نفقه برعهده شوهر خواهد بود.

زوج وظیفه دارد که در حد توانش منزلی مستقل و متناسب با شئونات زوجه فراهم نماید. حال اگر این منزل از جنبه شئونات اجتماعی مطابق حال زن باشد ولی به سر بردن در آن منزل موجب شود که احتمال ضرر و زیان شرافتی یا بدنی(آزار و اذیت) زوجه برود،

خروج وی از منزل «نشوز و عدم اطاعت» محسوب نمی‎گردد و نفقه تا زمان برطرف شدن مشکل به وی تعلق خواهد گرفت.

حبس برای مردی که نفقه نمی‌پردازد

طبق ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی هر کس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد یا از پرداخت نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع نماید دادگاه او را به سه ماه ویک روز تا پنج ماه حبس محکوم می نماید.

در بحث نفقه، قانون توجهی به توان مالی مرد ندارد، اما مطابق رویه های موجود، تمام کارشناسان نفقه در هنگام تعیین مبلغ، به توان مالی مرد نیز توجه می‌کنند، به طوری که اگر مرد توان مالی خوبی داشته باشد، حتما نفقه بالایی برای زن تعیین می‌کنند.

نفقه همسر | بررسی شرایط پرداخت نفقه به زن

اگر مردی با توان مالی کم به سراغ دختری از طبقه بالا برود قانون گذار به نیازهای زن متناسب با شأن او توجه دارد و زیاد کاری با توان مالی مرد ندارد، به عبارتی اگر مرد برای بدست آوردن جایگاه خاص با زنی از طبقه بالا ازدواج کند طبق قانون باید نفقه متناسب با شأن او را بپردازد.

البته زنانی که دچار این مشکل هستند زیاد خوشحال نباشند زیرا در این ماجرا رویه ای وجود دارد که بر اساس آن کارشناسان به خاطر مصالح خانواده، اعسار مرد (ناتوانی مالی) را به صورت پنهان در نظر می‌گیرند و در تعیین میزان نفقه، مراعات مرد را می‌کنند.

بیشتر بدانید:

اعسار از پرداخت مهریه چه شرایطی دارد ؟

هر آنچه باید در مورد اعسار از پرداخت مهریه بدانید

ترک انفاق یک جرم مستمر

نفقه از جمله جرائم مستمر به شمار می رود یعنی از آن گونه جرائمی است که در صورت عدم پرداخت، به دفعات قابل شکایت کیفری می باشد مثلاً اگر نفقه مرداد ماه پس از شکایت کیفری از شوهر اخذ گردید ولی او از پرداخت نفقه ماه بعد خودداری کرد، زن می تواند مجدداً شکایت ترک انفاق نماید.

به همین لحاظ بزه «ترک انفاق» جرم مستمر محسوب می گردد و باگذشت شاکی، پرونده بسته می شود.

نفقه بعد از مرگ شوهر

بانوان سرزمینم بدانند که بعد از مرگ همسر خود نیز به آنها در مدت معینی (عده) نفقه همسر تعلق می‌گیرد.

به موجب اصلاحی سال ۱۳۸۱ قانون مدنی زن در زمان عده همسر فوت شده خود می‌تواند از اموال کسانی که پرداخت نفقه بعد از مرگ مرد به عهده آنان است نفقه طلب کند.

اگر شوهر فوت نکرده باشد و مفقود شده باشد زن می‌تواند به دادگاه مراجعه کند و حاکم شرع نیز از اموال غایب به قدر نفقه در اختیار زوجه قرار می‌دهد.

در خانه همسرتان به تحصیل ادامه دهید

در میان همه دعواهای زن و شوهری و نفقه ای، این سوال پیش می‌آید که آیا هزینه‌های تحصیل زن نیز جزو نفقه همسر و به عهده مرد است.

در این باره دو عقیده وجود دارد:

یکی نظر این است که نفقه فقط شامل نیازهاى ضرورى با توجه به عرف است که تحصیل جزو آن نمی‌شود.
دوم اینکه براساس عرف تأمین هزینه لوازم اولیه و آسایش جزو نفقه بوده و تأمین مخارج تحصیل نیز جزو نیازهاى اولیه زندگى امروز محسوب و در زمره نفقه به حساب می‌آید.

در ماده ۱۱۰۷ قانون مدنى نیز «تمام نیازهاى متعارف» جزو نفقه همسر به حساب آمده است که هزینه‌های تحصیل را نیز شامل می‌شود. به قول معروف تحصیل به خرج شوهر.

اما باید گفته شود که پرداخت نفقه زن به دو صورت ممکن است، یکى آن که زن به طور مداوم و روزمره درمنزل مرد نیازهاى خود را تأمین می کند و آن دو بر سر یک سفره هستند، راه دوم نیز به این صورت است که زن به طور روزانه یا ماهیانه یا هفتگى نفقه خود را به طور جداگانه طلب کند که دراین صورت مرد مکلف است این مبلغ را بپردازد.

همچنین عقد موقت نفقه همسر ندارد الا این که در زمان عقد شرط شده باشد که باید نفقه پرداخت شود.

در پایان ذکر این نکته ضروری است که طبق ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی زن حق دارد تا زمانی که مهریه به او پرداخت نشده از انجام وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند به شرط آن که مهریه دارای اجل و زمان نباشد و به اصطلاح حال باشد، پس اگر مهریه زن پرداخت مبلغی برای دو سال بعد از عقد باشد مهریه زن مؤجل است نه حال، لذا زن حق ندارد از انجام وظایف خود امتناع کند.

باید توجه داشت اگر زن به واسطه عدم پرداخت مهریه از انجام وظایف خود در مقابل شوهر خودداری نماید این امر مانع از استحقاق برای دریافت نفقه نیست.

همچنین زمانی پرداخت نفقه همسر بر مرد واجب می‌شود که همسرش به او تمکین کند و به وظایف زناشویی خود عمل کند.

نفقه همسر در ازدواج دائم و منقطع

در ازدواج دائم، نفقه زن بر عهده زوج بوده ولی در نکاح منقطع که اصطلاحا به آن “صیغه موقت” می‌گویند، زوج ملزم به پرداخت نفقه نیست مگر در عقد، شرط شده باشد.

بیشتر بدانید:

صیغه چیست و قوانین نکاح موقت در ایران چگونه است ؟

ویژگی‌های نفقه همسر

زمانی زن، می‌تواند نفقه مطالبه کند که از شوهر خود تمکین کند و البته شرط لزوم پرداخت نفقه اقارب(مثلا نفقه پدر، مادر و یا اولاد) توانمندی نفقه دهنده و نیازمندی اقارب است، در حالی که چنین شرطی در پرداخت نفقه همسر وجود ندارد.

نفقه همسر | بررسی شرایط پرداخت نفقه به زن

حتی در صورتی که زن دارای اموال و دارایی‌ نیز باشد، باز هم می‌تواند نفقه خود را از شوهر مطالبه کند و شوهر مکلف به پرداخت آن است،‌ در صورتی که شخصی توانایی پرداخت نفقه همه افراد واجب النفقه را ندارد درقدم نخست و قبل از دیگر اقارب باید نفقه همسرش را پرداخت کند. بنابراین در صورت فقر و اعسار زوج، دادگاه باید این حق تقدم را رعایت کند.

بیشتر بدانید:

نفقه اقارب چیست و عدم پرداخت آن چه مجازاتی دارد ؟

ضرورت پرداخت نفقه دیگران تنها ناظر به زمان آینده است و اگر در گذشته به هر دلیلی پرداخت نشده باشد دین حساب نشده و نفقه دهنده ازین بابت مدیون نیست اما نفقه ایام گذشته وآینده همسر بر شوهر لازم است.

بنابراین اگر نفقه زمان گذشته همسر به دلایلی پرداخت نشده باشد شوهر او مدیون است و همسر می تواند نفقه ایام گذشته خودرا را نیز مطالبه کند.

مصادیق تمکین

در اصطلاح حقوقی، تمکین عبارت است از برآوردن نیازهای شوهر و اجابت کردن خواسته‌های مشروع وی. زن نیز در مقابل مکلف است نیازهای جسمی و مشروع شوهر خود را بر آورده کند، مگر در دوران بیماری که او را از انجام این وظیفه باز می‌دارد.

زن ملزم به تامین خواسته‌های خلاف شئون اخلاقی یا مغایر با سلامت جسم و روح و یا روش های انحرافی نیست ولی جز در مواردی که گفته شد اگر از شوهر خود تمکین نکند، شوهر می تواند از پرداخت نفقه خودداری ورزد.

یکی دیگر از موارد تمکین اقامت در اقامتگاه دایمی شوهر است، یعنی زن برای دریافت نفقه باید در خانه شوهر زندگی کند مگر آن که حین وقوع عقد شرطی جز این شده باشد و مورد سوم، الزام زن به حسن معاشرت با شوهر خویش است.

بیشتر بدانید:

تمکین چیست ؟ الزام به تمکین زوجه و آثار عدم تمکین

عدم تمکین چیست و چه ضمانت اجرایی دارد ؟

نحوه محاسبه نفقه زن

چنانچه زن نسبت به مطالبه نفقه اقدام نماید مراجع قضایی برای تعیین نفقه این امر را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می دهند تا نفقه زوجه را با در نظر گرفتن شئونات و تحصیلات و خانواده پدری وی تعیین نماید و با توجه به نظر کارشناس حکم مقتضی صادر می شود.

تفاوت نفقه زن با نفقه فرزند

نکته بسیار مهم در خصوص نفقه زن این است که زوجه می تواند نفقه معوقه( گذشته) خود را از مرد (زوج) مطالبه کند یعنی اگر شخص 3 سال است که نفقه همسر خود را پرداخت نکرده، زن می تواند نفقه گذشته خود را مطالبه کند در صورتی که این کار در مورد نفقه فرزندان قابل اجرا نیست.

نفقه همسر | بررسی شرایط پرداخت نفقه به زن

نحوه دریافت نفقه زن

زن (زوجه) از 2 طریق حقوقی و کیفری می تواند نفقه خود را مطالبه نماید:

  1. از طریق اقامه دعوی حقوقی در مراجع قضایی : زوجه می تواند با تنظیم دادخواست با موضوعیت مطالبه نفقه با ذکر تاریخ (از چه تاریخی زوج نفقه پرداخت نکرده) و
    با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا شورای حل اختلاف (شورای حل اختلاف در صورتی که مقدار نفقه زیر بیست میلیون تومان باشد) و اقدام به ثبت دادخواست نفقه می نماید
    و پس از ثبت دادخواست و شکایت نفقه، جلسه ای با حضور طرفین تشکیل شده و موضوع به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع می شود. بعد از ارائه نظر کارشناس مرجع قضایی طبق نظر کارشناس رأی به محکومیت زوج مبنی بر پرداخت نفقه می دهد.
  2. طرح دعوی کیفری نفقه : ترک انفاق (ندادن نفقه) به افراد واجب النفقه ( زوجه، فرزندان و…) به موجب قانون مجازات جرم است و برای آن جرم انگاری شده است و دارای مجازات حبس می باشد و زوجه می تواند با مراجعه به دادسرای محل زندگی مشترک مراجعه نماید
    و ابتداً شکواییه ای مبنی بر ترک انفاق تنظیم و پس از ابطال تمبر (هزینه تمبر 10 الی 30 هزار تومان است با منضمات) به دایره ارجاع دادسرا و پس از انجام تحقیقات در کلانتری حکم به مجازات زوج داده می شود.

نفقه در زمان عقد

اصولا با انعقاد علقه زوجیت، مرد متعهد به پرداخت نفقه می گردد که البته شرط استحقاق زن تمکین می باشد.

بنابراین در مدت زمان عقد نفقه ای به زن تعلق نمی گیرد مگر این که زن برای شروع به زندگی اعلام آمادگی کرده باشد اما مرد از بردن همسرش به منزل مشترک خودداری کند که در این صورت زن مستحق دریافت نفقه خواهد بود.

در چنین شرایطی، زوجه باید بتواند ادعای خود را ثابت کند یعنی به نزدیکترین مجتمع قضایی محل سکونت خود مراجعه، سه برگ اظهارنامه دریافت و آمادگی خود را اعلام کند یا اینکه چند نفر را به شهادت بگیرد و استشهادیه ای تنظیم کند.

نفقه بعد از طلاق

اگر طلاق از نوع طلاق رجعی باشد، یعنی طرفین حق رجوع به یکدیگر را داشته باشند، در طول دوران عده که بسته به نوع طلاق بین 2 تا 3 طهر (دوران قاعدگی) می باشد، مرد مکلف به پرداخت نفقه زن است. اما در سایر انواع طلاق که از نوع غیر رجعی است، مرد تکلیفی به پرداخت نفقه پس از طلاق ندارد.

هزینه دادرسی دعوی نفقه

هزینه دادرسی در دعوی حقوقی 5/3 درصد بهای خواسته است و اگر با جلب نظر کارشناس باشد حدوداً 150 الی 200 هزار تومان هزینه دارد
هزینه دادرسی در دعوی کیفری فقط 10 الی 30 هزار تومان می باشد.

هزینه کارشناسی در دعوی نفقه

هزینه کارشناسی در طرح دعوی نفقه حقوقی معادل 150 الی 200 هزار تومان می باشد که این مبلغ باید توسط زن (زوجه) پرداخت شود که پس از محکومیت زوج قابل دریافت از مرد می باشد.

مدارک لازم برای طرح دعوی نفقه زن

  1. کارت ملی + شناسنامه
  2. عقد نامه
  3. در طرح دعوی کیفری دو شاهد نیاز است.

سوالات مرتبط با تمکین و نفقه

سوال : اگر زن بدون دلیل موجه خانه را ترک کند چه خواهد شد؟

جواب: اگر زن بدون دلیل موجه و بدون موافقت شوهر خانه را ترک کند و حتی در خانه پدر و مادر خویش اقامت کند مرد می‌تواند از دادن نفقه امتناع ورزد. زنی که بدون دلیل موجه از تمکین خودداری ورزد،

ناشزه، یعنی نافرمان و خاطی نامیده می‌شود که در این صورت مرد می‌تواند علاوه بر عدم پرداخت نفقه از دادگاه تقاضای طلاق کند یا درخواست ازدواج مجدد کند.

سوال : اگر همسرم(زوجه) خود درآمد مستقلی داشته باشد، بازهم مستحق نفقه است؟

جواب: در صورتی که زن درآمد مستقلی داشته باشد مرد را از پرداخت نفقه معاف نمی‌کند. چرا که پرداخت نفقه بر عهده مرد بوده و باید آن را در حد استطاعت پرداخت کند.

سوال :آیا خانم من می‌تواند نفقه سال‌های گذشته را هم مطالبه کند؟

جواب: در مورد زن این امتیاز وجود دارد که می تواند نفقه ایام گذشته را نیز مطالبه نماید؛ این در حالی است که در مورد فرزندان مشترک، الزام مرد به پرداخت نفقه از تاریخ تقدیم دادخواست امکان پذیر است؛ یعنی فرزندان نمی‌توانند مدعی عدم پرداخت نفقه در گذشته شوند.

بیشتر بدانید:

نفقه فرزند چیست و طبق چه شرایطی باید پرداخت شود ؟

آیا بعد از طلاق به زن نفقه تعلق می گیرد ؟

در دوران عقد به زن نفقه تعلق می گیرد ؟

نفقه فرزند بعد از طلاق والدین به چه کسی است ؟


دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید
hits
statcounter