در دوران عقد به زن نفقه تعلق می گیرد ؟

۱,۳۷۵
۰
۰
سه شنبه, ۳۱ ارديبهشت ۱۳۹۸ ۱۶:۴۳
سوالی که ذهن بیشتر نامزد ها را به خود مشغول میکند این است که آیا در دوران عقد پسر باید به دختر نفقه پرداخت کند ؟ یا نفقه فقط با ازدواج به دختر تعلق میگیرد ؟ لازم است بدانید به محض وقوع عقد نکاح نفقه زوجه واجب میشود.
در دوران عقد به زن نفقه تعلق می گیرد ؟

نفقه دوران عقد

نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل، هزینه‌های درمانی و بهداشتی و نیز خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض که شوهر مکلف است همه آنها را متناسب با وضعیت خانوادگی و اجتماعی زن فراهم کرده و در اختیار او قرار دهد.

تنها در ازدواج دائم نفقه زن بر عهده شوهر است اما در نکاح منقطع، شوهر ملزم به پرداخت نفقه نیست؛ مگر این که در عقد شرط شده باشد.

زن هنگامی می‌تواند نفقه مطالبه کند که از شوهر خود تمکین کرده باشد؛ اما حال جای این سئوال باقی است که آیا در دوران عقد نفقه به زن تعلق می‌گیرد یا خیر ؟

مطابق ماده 1102 قانون مدنی با وقوع عقد نکاح وظایف و تکالیف زوجین در برابر هم برقرار می گردد یکی از تکالیف زوج دادن نفقه است مگر اینکه زوجه بدون مانع مشروع تمکین ننماید و لذا نفقه قبل از عروسی هم تعلق می‌گیرد.

برای خیلی از افراد، این سئوال مطرح می گردد که: « آیا، تا زمانی که دختر یا زن در منزل پدری است و هنوز مراسم عروسی سر نگرفته و زندگی زیر یک سقف مشترک شروع نشده، مرد تکلیفی در پرداخت نفقه دارد یا نه ؟ همچنین در این دوران آیا زن مکلف است از شوهرش تمکین «اعم از عام و خاص» داشته باشد یا خیر ؟
«دوران عقد در واقع دوره بین خواستگاری و نامزدی تا زمان انعقاد یا همان جاری شدن صیغه نکاح در محضر وامضاء دفترچه ازدواج است.»

در برخی فرهنگ ها و اقوام ایرانی، خانواده ها ابتدا یک صیغه محرمیت با حضور ریش سفیدان می خوانند و بین خود یک سند عادی با قید میزان مهریه و مبلغی به عنوان شیر بهاء و بیان وسایلی که پسر برای زندگی باید تهیه و دراختیار خانواده عروس به عنوان مساعدت در تهیه جهیزیه تدارک ببیند و … تنظیم می کنند و سپس وقتی را برای حضور در محضر یا همان دفتر ازدواج تعیین می کنند و سند ازدواج در آن جا امضاء می گردد.

در ادامه برای پاسخ به سئوال اول یعنی اینکه نفقه دوران عقد به عهده شوهر هست یا نه از سه منظر بررسی خواهیم کرد.

نخست دیدگاه فقهاء

دوم دیدگاه عرف

سوم دیدگاه قانون و رویه قضایی موجود

نفقه دوران عقد از دیدگاه فقهاء و مراجع دینی

بسیاری از فقهاء معتقدند تا زمانیکه دختر در منزل پدری سکونت دارد و خانه شوهر نرفته است، کما فی السابق باید از پدر خود تبعیت کند و علی الاصول تامین هزینه های زندگی وی یا همان نفقه دوران عقد به عهده پدر است.
البته بین ایشان اختلاف نظر هست برخی معتقدند اگر منظور از تمکین را فقط تمکین عام بدانیم پرداخت نفقه دوران عقد واجب است اما اگر منظور از تمکین، تمکین عام و خاص باشد چون در عرف جامعه تا دختر خانه شوهر نرفته امکان تمکین خاص نیست پس زوج تکلیفی در پرداخت نفقه دوران عقد ندارد.در واقع بسیاری از فقها و مراجع دینی در این خصوص به عرف منطقه یا محل توجه دارند.

نفقه دوران عقد از دیدگاه عرف

نفقه دوران عقد از دیدگاه عرف ،در مناطق مختلف ایران ،متفاوت اس .

در برخی مناطق بویژه مناطق روستایی تا زمانی که مراسم عروسی گرفته نشده باشد و زن رسما خانه شوهر نرفته باشد پرداخت نفقه دوران عقد برعهده مرد نیست. همچنین زن در اغلب موارد نیازی به اذن و اجازه مرد ندارد بلکه کمافی السابق امور دختر از سوی پدر اداره می گردد.
“لذا عدالت قضایی اقتضاء دارد،قاضی دادگاه در زمان بروز اختلاف در خصوص نفقه دوران عقد و ارجاع آن به محکمه، عرف محل و رویه خانواده های زوجین را ملاحظه نماید،چرا که در علم حقوق عرف از جایگاه ویژه ای برخوردار است به حدی که به عنوان یکی از منابع علم حقوق محسوب گردیده است.”

اما از نگاه قانون گذار و رویه معمول محاکم که در حال حاضر مبنا است و روابط زوجین در دوران عقد بر این اساس است،همین که عقد نکاح جاری شد و زوجین در دفتر ازدواج سند ازدواج را امضاء نمودند،حقوق و تکالیف قانونی ایشان حاکم و برقرار می گردد.
در این خصوص در ماده 1102 قانون مدنی در فصل هشتم در بحث حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر بیان شده است:
«همین که نکاح به طور صحت واقع شد روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می شود»

یکی از حقوقی که زن و مرد به محض امضاء سند ازدواج نسبت به هم پیدا می کنند تکلیف مرد به پرداخت نفقه زن (از جمله نفقه دوران عقد) و تکلیف زن به تمکین از مرد است اعم از تمکین عام و تمکین خاص.

طبق قانون در عقد نکاح زوجین می توانند هر شرطی را که برخلاف ذات عقد نکاح نباشد درج نمایند.
یکی از این شروطی که می توان درج کرد و با قید آن در عقدنامه از هرگونه سوءتفاهمات احتمالی آتی جلوگیری کرد بحث تعیین تکلیف نفقه و تمکین در دوران عقد است.

پیشتر گفتیم ، قانون می گوید به محض انعقاد عقد نکاح و امضاء دفترچه ازدواج، زن مکلف است از مرد تمکین کند و مرد نیز مکلف است نفقه زن را پرداخت کند.
اما بنا به توضیحاتی که در بحث دیدگاه عرف مطرح گردید، ممکن است خیلی از خانواده ها،اجازه ندهند دختر پیش از عروسی با داماد جایی برود یا مسافرتی بروند،این در حالی است که در همین ایام مرد مکلف است نفقه زن را بدهد، ممکن است این تکلیف مرد و عدم اجازه خانواده عروس به شرح یاد شده موجبات بروز کدورت هایی بین زوجین یا خانواده ها گردد از این رو بهتر است خانواده ها و زوجین در عقدنامه یا به هرنحو دیگری که مقتضی می دانند به صورت مکتوب شرط کنند، تا زمانیکه دختر به عنوان زوجه به خانه پسر یا زوج نرفته و یا مراسم عروسی سرنگرفته است از یک طرف زوجه تکلیفی در دریافت اجازه و …از شوهر نداشته باشد و از آن طرف قید کنند تا مراسم عروسی سر نگرفته یا زوجه به خانه مرد نرفته، پسر یا زوج تکلیفی در پرداخت نفقه نداشته باشد.

از نظر قانون هرگاه شوهر شرایط زندگی مشترک را فراهم کرد و زن حاضر به زندگی مشترک نشد به وی نفقه تعلق نخواهد گرفت منتها برای اثبات این موضوع زوج باید طی اظهارنامه ای مراتب آمادگی خود برای شروع زندگی مشترک را اعلام نماید.

هر چند برابر ماده 1108 قانون مدنی اگر زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زناشویی و زوجیت امتناع کند، حق مطالبه نفقه ندارد، اما استثنائا به موجب صراحت ماده 1085 قانون مدنی زن می تواند انجام وظایف زناشویی را منوط به پرداخت مهریه نماید و تا زمانیکه مهریه خود را دریافت ننموده است تمکین ننماید و به خانه شوهر نرود.

اما این امتناع و عدم تمکین و استحقاق دریافت نفقه در دوران عقد مشروط به دو شرط است:

  1. قبل از مطالبه مهریه تمکین نکرده باشد یا به خانه شوهر نرفته باشد
  2. مهریه اش عندالامطالبه باشد و عندالاستطاعه نباشد.

نظر مراجع در مورد نفقه در دوران عقد

فقها و مراجع عظام درباره صدق تمکین در دوران عقد، دو گونه اظهارنظر کرده اند؛ برخی فارغ از واقعیت های عرفی جامعه که در این دوران ، تمکین تام میسر نیست ، فتوا داده و برخی با لحاظ این واقعیت اظهار نظرکرده اند. در همین زمینه، آیت ا...سیستانی ،پرداخت نفقه در ایام عقد را با توجه به این که عرفاً زمینه تمکین تام فراهم نیست، واجب نمی دانند و در پاسخ به استفتایی چنین فتوامی دهند:

«پرسش: آیا پرداخت نفقه زوجه ای که در عقد بستگی (دوران عقد) تمکین تامّ نمی کند بر زوج لازم است ؟

پاسخ: چنانچه مقصود، زمانی است که دختر هنوز به خانه شوهر نرفته چنانچه شرط شده که زن می تواند تمکین تامّ نکند ولو از باب شرط ارتکازی [عرفی] ناشی از تعارف بر او تمکین تام لازم نیست و شوهر، هم که شرط عدم انفاق در این مدت کرده ولو از همان باب شرط ارتکازی انفاق بر او هم واجب نیست.»

از فتوای آیت ا... سیستانی چنین برداشت می شود که ایشان، تمکین تام را معیار وجوب نفقه می دانند ، از این رو در ایام عقد که تمکین تام میسر نیست ،پرداخت نفقه را هم بر مرد واجب نمی دانند.

بیشتر بخوانید:

همه آنچه که باید در مورد نفقه بدانید

آشنایی با شرایط ضمن عقد در قباله ازدواج


این مطلب چقدر مفید بود ؟
 
  • برچسب ها:
  • تکالیف زوجین
  • نفقه دوران عقد
  • الزام به تمکین
  • نفقه

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter