شرایط ثبت نام بیمه اتکایی چیست ؟

بیمه اتکایی چیست؟ انواع بیمه اتکایی ؛ شرایط و پوشش اتکایی

پوشش اتکایی بیمه اتکایی به مفهوم توزیع جهانی ریسک است. این بیمه امکان پاسخگویی به خسارت هایی که در طول زمان اعتبار قرارداد به وقوع‌‌‌می ­پیوندد، را برای شرکت بیمه واگذارنده به وجود‌‌‌ می‌آورد؛ تا شرکت بیمه بتواند ریسک‌های یکسان را برای سهام خود جمع آوری کند، ولی اگر مجموع این ریسک‌‌ها مازاد بر ظرفیت نگهداری تشخیص داده شود، وجود قرارداد اتکایی کمک می­کند تا این شرکت تعادل مالی خود را حفظ کند؛ و به او اجازه‌‌‌می ­دهد تا سرویس بهتری به مشتریان خود ارائه کند، و خسارت‌های وارد شده را به موقع پرداخت نماید.

بیمه‌گر اتکایی، بیمه‌گر واگذارنده را در مقابل زیان­های سنگین مالی که ممکن است با وقوع خسارت‌های بزرگ یا تعداد زیادی خسارت در ابعاد کوچک و متوسط که در یک زمان محدود وارد شوند، حمایت‌‌‌می کند. در حقیقت بیمه اتکایی عبارتست از:
«بیمه ی ریسکی که بیمه‌گر واگذارنده آن را بیمه کرده است.»

البته لازم است اشاره شود که از نظر حقوقی ارتباطی بین قرارداد بیمه ریسکی که بیمه گذار و بیمه‌گر منعقد‌‌‌می کنند با قرارداد بیمه ای که بیمه‌گر واگذارنده و بیمه‌گر اتکایی‌‌‌می بندند وجود ندارد و در واقع دو قرارداد جداگانه محسوب‌‌‌می شود.
به طور کلی قراردادهای اتکایی با قراردادهای سایر رشته‌‌های بیمه متفاوت است. طبق قوانین اکثر کشورها، شرکت­‌های «بیمه مستقیم» مجبور به عقد قرارداد‌های بیمه اتکایی هستند تا منافع مشتریان محفوظ بماند.

تعاریف و اصطلاحات

بیمه واگذارنده: شرکت بیمه مستقیم یا بیمه‌گر اولیه (اعم از داخلی یا خارجی) است که در خصوص واگذاری بخشی از ریسک‌های خود با شرکت بیمه پذیرنده قرارداد اتکایی منعقد‌‌‌می نماید.

بیمه پذیرنده (اتکایی): شرکت بیمه پذیرنده یا اتکایی (اعم از داخلی یا خارجی)، شرکتی است که در ازاء دریافت حق بیمه معین، مجاز به قبول ریسک از شرکت بیمه واگذارنده‌‌‌می باشد.

‌بیمه‌گر اتکایی مجدد: شرکت بیمه پذیرنده (اتکایی) هم‌‌‌می ­تواند بیمه‌های اتکایی را که پذیرفته است، مجدداً به صورت اتکایی بیمه نماید؛ که این قرارداد را واگذاری مجدد ‌‌‌می ­نامند، و شرکت بیمه اتکایی اولیه را واگذارنده و شرکت اتکایی که واگذارنده مجدد را پذیرفته است، ‌بیمه‌گر اتکایی مجدد‌‌‌ می نامند.

شرط Cut Through: طبق این شرط در صورت ناتوانی شرکت بیمه‌گر اولیه (عدم توانایی اجرای تعهدات تحت شرایط ویژه مانند ورشکستگی و …)، بیمه‌گر اتکایی خسارت را طبق شرایط مندرج در قرارداد بیمه اتکایی مستقیماً به بیمه‌گذار پرداخت‌‌‌ می‌نماید.

مهمترین دلایل خرید پوشش اتکایی

بالا بودن میزان سرمایه بیمه‌ نامه
بالا بودن میزان خطرات بیمه نامه (احتمال وقوع خسارت)
سابقه بد خسارتی (تعدد/ شدت وقوع خسارت) – (اتومبیل/ هواپیما)
افزایش ظرفیت بیمه ‌نامه نویسی برای صدور بیمه ‌نامه بیشتر
حصول اطمینان خاطر برای صدور هرچه بیشتر بیمه‌ نامه‌ با سرمایه‌های بالاتر
پراکنده کردن خطرات تأمین پوشش فاجعه
پراکنده کردن میزان تعهدات در مقابل خطرات
افزایش توان شرکت‌های بیمه در گسترش فعالیت خود
توانایی پذیرش پوشش دادن انواع خطرات و معامله در حجم‌‌های مختلف مالی
ثبات عمل در امر پذیرش خطرات
امکان ارائه ی خدمات متنوع‌تر
امکان سرمایه‌گذاری بیشتر در فعالیت‌‌های بیمه‌ ای
افزایش ظرفیت پذیرش ریسک و صدور بیمه نامه
تنوع و بهبود سرمایه ریسک
پوشش حوادث فاجعه آمیز
ابزاری برای مدیریت ریسک
انتقال و کسب تخصص در صنعت بیمه

مهم‌ترین جنبه‌های حقوقی بیمه اتکایی

استقلال قرارداد بیمه مستقیم از قرارداد بیمه اتکایی
محدودیت تعهدات ‌بیمه‌گر اتکایی، نسبت به بیمه گر مستقیم
عدم مراجعه بیمه گذار به بیمه گر اتکایی
شرط Cut Through در صورت عدم توانایی مالی بیمه‌ گر مستقیم

بیمه اتکایی از جنبه‌های اقتصادی، فنی و بین ‌المللی دارای اهمیت‌‌‌ می‌باشد:

اقتصادی: بیمه‌ اتکایی ابزاری در راستای توسعه بیمه و پذیرش تعهدات سنگین توسط بیمه‌گر اولیه می‌باشد و از شرکت‌‌های بیمه تازه تأسیس حمایت می‌نماید.

فنی: میزان سهم بیمه‌گر اولیه از یک ریسک (معمولاً ریسک‌های بزرگ) را با میزان توان نگهداری از آن ریسک از لحاظ فنی و مالی تعیین می‌کنند، و مازاد بر آن را به شرکت‌‌های بیمه اتکایی و یا شرکت‌‌های بیمه که توانایی مطابقت بین شرایط قراردادهای مختلف را دارند، واگذار می‌نمایند.

بین ‌المللی: بیمه‌ اتکایی باعث ایجاد مبادلات پولی بین کشورها و ایجاد درآمد ارزی و افزایش سرمایه گذاری می‌گردد.

انواع بیمه اتکایی

بیمه‌ی اتکایی اختیاری
بیمه اتکایی اجباری یا قراردادی
قرارداد اتکایی نسبی
قرارداد اتکایی غیرنسبی یا مازاد خسارت

• بیمه اتکایى اختیارى

این نوع بیمه نامه اتکایی از قدیمی‌ترین اشکال قرارداد اتکایى است که هنوز در تمام رشته‌‌‌ها به ‌ویژه در شرایط زیر متداول است:
زمانى‌که ظرفیت قراردادهاى اتوماتیک تکمیل شده است.
ریسک از قراردادهاى اتکایى اجبارى استثناء شده باشد.
‌بیمه‌گر اتکایى ترجیح دهد که ریسک‌های سنگین و بزرگ را جزو قراردادهاى اتکایى موجود به ‌حساب نیاورد.
‌بیمه‌گر در بعضى رشته‌‌‌ها که تعداد بیمه‌ نامه‌‌‌ها اندک است، ترجیحاً پوشش اتوماتیک تهیه نمى‌کند.

در بیمه اتکایى اختیاری، به صورت موردی و برحسب نیاز تصمیم‌ گیرى مى‌شود و اقدام به واگذاری اختیاری می‌نمایند؛ به همین دلیل این نوع اتکایى براى ‌بیمه‌گر واگذارنده پر هزینه است. ‌بیمه‌گر واگذارنده باید اطلاعات کافى از ریسک‌ پیشنهادى خود را به ‌بیمه‌گر اتکایى ارائه کند تا وی با آگاهى کامل از شرایط، ریسک را قبول یا رد نماید. این واگذاری در رشته‌‌های انرژی و کشتی، هواپیما و حمل کالا به صورت کلی و بقیه رشته‌‌‌ها برحسب درخواست انجام می‌گیرد.

مزیت‌‌های بیمه اتکایى اختیارى

از دید ‌بیمه‌گر اتکایی، قراردادهاى اختیارى مزیت‌هایى به ‌شرح زیر دارند:

حق انتخاب ریسک و امکان بررسى و قبول پیشنهادهایی که با خط ‌‌مشى و تخصص بیمه‌گر سازگارتر و مطلوب‌تر باشد، و رد کردن بقیه پیشنهادها.
امکان بهبود شرایط مورد ریسک به‌ منظور کاهش احتمال وقوع خسارت‌‌ها از راه انتقال تجربیات به دست آمده؛ ‌بیمه‌گر واگذارنده مى‌تواند از شرکت اتکایی درخواست کند که در زمینه اقدام‌های نامطلوب به او هشدار دهد.
امکان دریافت حق بیمه متناسب با ریسک بیمه ‌شده.
امکان محاسبه میزان دقیق تعهد در هر ریسک و جلوگیرى از تجمع خطر.
اطلاع از نحوه انتخاب و صدور بیمه‌ نامه شرکت واگذارنده.
امکان افزایش ظرفیت صدور شرکت واگذارنده بدون ایجاد تغییر در قراردادهاى اتوماتیک که قبلاً منعقد شده.
یافتن بازارى براى واگذارى ریسک‌هایى که قبلاً تصور‌‌‌می شد مطلوب بازارهاى اتکایى نیستند.

معایب بیمه اتکایى اختیاری

بیمه اتکایى اختیارى معایبى هم دارد که به‌دلیل آنها ‌بیمه‌گر واگذارنده تا حد امکان سعى مى‌کند واگذارى خود را در این زمینه به ‌حداقل ممکن کاهش دهد:

تأخیر در صدور بیمه‌ نامه (به ‌دلیل یافتن بازار اتکایی) که ‌بیمه‌گر و بیمه‌گذار را دچار مشکل مى‌کند.
هزینه‌‌های ادارى زیاد
کاهش اختیار و آزادى عمل ‌بیمه‌گر واگذارنده. ‌بیمه‌گر اتکایى شرطى در قرارداد در نظر‌‌‌می گیرد که مطابق آن میزان و نحوه پرداخت خسارت باید با مشارکت و موافقت او باشد.
هرگونه تغییرى در بیمه‌ نامه باید با اطلاع و موافقت ‌بیمه‌گر اتکایى صورت پذیرد.
ایجاد تنش و شرایط رقابتی ناسالم در صورت واگذاری اتکایی اختیاری به شرکت رقیب.
مواجه شدن با مشکل تفسیرهاى متفاوت، درمورد مفاهیم به‌کار رفته در قراردادها در بعضى رشته‌‌‌ها مانند حمل و نقل دریایی.
افزایش هزینه‌‌های ‌بیمه‌گر واگذارنده به‌ دلیل مشکلات ناشى از پیداکردن بازار و گذر زمان در برخى موارد.

اشاره به این نکته ضرورى است که بیمه اتکایى اختیارى به ‌صورت نسبى صورت مى‌گیرد. یعنى ‌بیمه‌گر اتکایى درصدى به‌ نسبت سرمایه از بیمه‌ نامه را مى‌پذیرد و به ‌همان نسبت، حق بیمه ی بیمه‌ نامه را دریافت مى‌کند. اتکایى مازاد خسارت در این مورد در حال حاضر استثناء است.

• بیمه اتکایى اجبارى یا قراردادى

در پوشش اتکایی اجباری، بیمه گر واگذارنده موظف مى‌شود که مبلغ معینی از اتکایى رشته‌ هاى خاصى را به‌ بیمه ‌گر اتکایى پیشنهاد کند و در مقابل بیمه ‌گر اتکایى ملزم به پذیرش آن است. اگر مبنای رابطه بین بیمه‌گر واگذارنده و بیمه ‌گر اتکایى، سرمایه بیمه شده باشد، به آن قرارداد اتکایى نسبی مى‌گویند و اگر بر مبنای خسارت استوار باشد به آن قرارداد اتکایى مازاد خسارت گفته مى‌شود.

در قرارداد اتکایى اجبارى، بیمه ‌گر اتکایى ملزم به پذیرش هر آنچه بیمه ‌گر واگذارنده در چارچوب مفاد قرارداد پیشنهاد مى‌کند، می باشد. به ‌عبارت دیگر، بیمه ‌گر واگذارنده در صدور بیمه نامه مختار است و مى‌تواند بیمه‌ نامه را به انتخاب خود با نرخ دلخواه صادر کند و خسارت‌ هاى مربوط را نیز بپردازد. بیمه ‌گر اتکایى غیر از موارد استثناء از قبیل قصور و کلاهبردارى واگذارنده، نمى‌تواند هیچ‌ گونه دخالتى در عملیات صدور بیمه نامه توسط واگذارنده داشته باشد.

بیمه های اتکایی اجباری به دو نوع نسبی و مازاد خسارت (غیر نسبی) تقسیم می ­شود که هر یک از آنها نیز به شاخه های متفاوتی تقسیم می­ شوند؛ این بیمه نامه ها عبارتند از:

قرارداد اتکایى نسبى

در این نوع از قراردادهاى اتکایى، مبلغ بیمه ‌شده، حق بیمه و خسارت به نسبت درصدى که از قبل مشخص‌ شده بین بیمه ‌گر واگذارنده و بیمه ‌گر اتکایى تقسیم مى‌شود. در قراردادهاى نسبی، سیستم‌ هاى مختلف به ‌شرح زیر وجود دارد که نحوه عمل آنها به‌ هدف‌ هاى مورد نظر وابسته است:

1) قرارداد اتکایى نسبی مشارکتی

در قرارداد اتکایى نسبی مشارکتی، بیمه گر واگذارنده نسبتى از تمام بیمه‌ نامه‌ هاى صادره در رشته خاصى را خود نگه مى‌دارد، و نسبت باقی مانده را تا مبلغ معین به بیمه ‌گر اتکایى واگذار مى‌نماید.

2) قرارداد اتکایى نسبی مازاد سرمایه

در این قرارداد، بیمه گر واگذارنده آن بخش از عملیات بیمه ‌اى خود را که نمى‌تواند یا نمى‌خواهد به‌ حساب خود نگه دارد، به بیمه گر اتکایی واگذار مى‌کند. در قرارداد اتکایى مازاد سرمایه، بیمه گر واگذارنده مکلف است مبلغ معین طبق جدول ظرفیت ‌ها (که به قرارداد الحاق ‌شده و جزءِ آن به‌ شمار مى‌آید) را به ‌حساب خود نگه دارد.
همچنین بیمه گر واگذارنده متعهد مى‌شود که سهم ثابتى از عملیات خود را که در شرایط خصوصى مشخص‌ شده، به بیمه ‌گر اتکایى واگذار نماید و بیمه ‌گر اتکایى ملزم به پذیرش آن است.

3) پوشش اتکایی اختیارى / اجبارى

در این سیستم بیمه ‌گر واگذارنده الزامی ندارد که به ‌طور اتوماتیک پس از کسر سهم نگهدارى، بقیه پرتفوى خود را به پرکردن ظرفیت قراردادهاى اتکایى مازاد سرمایه اختصاص دهد. در این نوع قرارداد بیمه ‌گر واگذارنده خود تصمیم مى‌گیرد که کدام ریسک را تا چه‌ میزانى به بیمه ‌گر اتکایى واگذار کند.
تصمیم‌ گیرى در امور واگذارى یا عدم واگذاری، به‌ عهده بیمه ‌گر واگذارنده است و در مقابل بیمه ‌گر اتکایى متعهد است که آن را حداکثر به‌ میزان ظرفیت قرارداد و لاین ‌هاى مشخص‌ شده بپذیرد و در حقیقت این قرارداد براى واگذارنده اختیارى و براى بیمه ‌گر اتکایى اجبارى است. این نوع پوشش خارج از چارچوب مستقیم واگذارى بر اساس مازاد سرمایه است.

4) پوشش اتکایی باز

این قرارداد نوعى از قراردادهاى اتکایى اختیارى / اجبارى است. نوعی پوشش اتکایى باز است که در آن بدون در نظر گرفتن ظرفیت ثابت، بیمه‌گر واگذارنده اختیار واگذارى یا عدم واگذارى دارد و در صورت پیشنهاد وی، بیمه ‌گر اتکایى ملزم است که آن را تا مبلغ معینى بدون توجه به سرمایه بیمه ‌شده و تعداد لاین بپذیرد.

میزان سهم نگهدارى واگذارنده نیز مى‌تواند متغیر باشد. لازم به توضیح است که به‌ طور کلى قراردادهاى اتکایى اختیارى / اجبارى که پوشش اتکایى باز نیز از انواع آن است، در بعضى رشته‌ هاى بیمه مانند باربرى متداول است و محدودیت حق انتخاب ریسک نیز زیاد مصداق پیدا نمى‌کند.

5) پوشش اتکایی نیمه اتوماتیک

در این نوع پوشش اتکایی ، بیمه ‌گر واگذارنده به‌ صورت اختیاری ریسک را پیشنهاد مى‌کند. اگر بیمه ‌گر اتکایى آن را بپذیرد، واگذارنده آن ریسک را جزو پرتفوى قرارداد اتکایى محسوب می­ کند، در غیر این ‌صورت جزو قرارداد به شمار نمی ­آید. مزیتی که بیمه ‌گر اتکایى در این نوع قرارداد دارد این است که مى‌تواند قرارداد را تجزیه و تحلیل و در مورد شرایط و نرخ بیمه به بیمه ‌گر واگذارنده کمک کند. واگذارنده نیز کارمزد بهترى در مقایسه با دیگر قراردادهاى اتکایى دریافت مى‌کند و مى‌تواند سپرده نگه دارد. در عین‌حال کار کمترى نیز در مقایسه با قراردادهاى اختیارى متحمل مى‌شود.

6) پوشش اتکایی اجبارى / اختیارى

این نوع پوشش اتکایى نقطه مقابل قراردادهاى اتکایى اختیاری / اجبارى است. در این مورد، واگذارنده ملزم به واگذارى است، اما بیمه ‌گر اتکایى اجباری در قبول آن ندارد.

7) پوشش اتکایی مختلط مشارکت و مازاد سرمایه

طبق شرایط این پوشش بیمه، هنگامی که قرارداد اتکایى مشارکت به ‌تنهایی توانایی در بر گرفتن تمام پرتفوى شرکت را نداشته باشد، از پوشش مازاد سرمایه براى تکمیل برنامه اتکایى استفاده مى‌شود. در این سیستم ظرفیت قرارداد مشارکت به کیفیت ریسک وابسته است که مى‌تواند رقم ثابت یا رقم متغیر باشد.
بیمه ‌گر واگذارنده مى‌تواند درصد ثابتى از ظرفیت قرارداد مشارکت را به‌ حساب خود نگه دارد (ظرفیت قرارداد، تعدادى لاین است که هر لاین برابر حداکثر ظرفیت قرارداد مشارکت است). در واقع بیمه گر واگذارنده، درصدى از ظرفیت قرارداد مشارکت را به‌ حساب خود نگه مى‌دارد و بقیه قرارداد مشارکت و مازاد سرمایه را به بیمه پذیرنده ی اتکایى واگذار مى‌کند.

• قرارداد اتکایی غیرنسبی یا مازاد خسارت

همانطور که گفته شد، در این نوع از بیمه اتکایی مسئولیت بیمه‌گر واگذارنده و بیمه‌گر اتکایى بر اساس خسارت تعیین مى‌شود؛ و این مشخصه اصلی قراردادهاى مازاد خسارت است. برخلاف قراردادهاى نسبى که تعهدات طرفین بر اساس سرمایه استوار است، حق بیمه‌ اى که بیمه‌گر اتکایى براى اجرای تعهدات خود دریافت مى‌کند درصدى از مجموع حق بیمه ‌هاى پرتفوى (مجموع سهام) واگذارنده در رشته خاص یا مجموعه فعالیت ‌هاى او است، در صورتى‌ که در قراردادهاى اتکایى نسبى میزان حق بیمه سهم بیمه‌گر اتکایى با توجه به سرمایه بیمه ‌شده تعیین مى‌گردد.

در این بخش انواع پوشش‌ هاى اتکایى مازاد خسارت را به اختصار شرح می ­دهیم:

1) پوشش اتکایی مازاد خسارت براى هر ریسک (WXL)

این نوع پوشش اتکایی، با هدف حمایت از بیمه گر واگذارنده در مواردی که توانایی جبران مازاد مبلغ خسارت در هر ریسک (خطر بیمه ‌شده) را ندارد، ایجاد شده است.

2) پوشش اتکایی مازاد خسارت براى حوادث فاجعه‌ آمیز (loss-XL)

این نوع پوشش اتکایی ، با هدف حمایت از بیمه گر واگذارنده در مقابل خسارت ‌هاى بزرگى که از یک حادثه فاجعه آمیز ناشى مى‌شود، به وجود آمده است (خسارت ‌هاى اتفاقى و فاجعه ‌آمیز مانند سیل، زلزله، طوفان، تگرگ، آتش‌سوزى ‌هاى مهیب و نظایر آن).

3) پوشش اتکایی مازاد خسارت در مدت معین

این نوع پوشش اتکایی ، با هدف حمایت از بیمه گر واگذارنده در مقابل نتایج نامطلوب فنى فعالیت‌ هاى شرکت در یک رشته و در مدت زمان معین که بر اثر افزایش تعداد و میزان خسارت‌ های رخ داده، به ‌وجود آمده است. پوشش اتکایى مازاد خسارت در مدت معین، براى بیمه‌گران اتکایى بسیار تعهدآور است و هزینه های بالایی را در بر دارد، به همین دلیل به ‌ندرت مورد استفاده قرار مى‌گیرد.

همچنین بخوانید:

بیمه تکمیلی چه هزینه هایی را پرداخت میکند؟

تعهدات بیمه تکمیلی چه چیز هایی را شامل می شود ؟ در بیمه تکمیلی بیمه‌گزار در ازای پرداخت تنها یک حق بیمه سالانه می‌تواند از همه پوشش‌ها تا سقف تعهدات…

فسخ قرارداد اتکایی

فسخ قرارداد اتکایی به دلایل مختلفی مانند موارد زیر صورت می‌گیرد:

نتیجه قرارداد و میزان خسارت وارده
نبود سود دهی و ورشکستگی
تصویب قوانین نظارتی جدید از قبیل وضع قوانین نظارت و کنترل ارز که پرداخت و خروج هرگونه ارزی را برای حق بیمه اتکایی و تسویه ‌حساب ‌ها غیر ممکن می سازد.
تمایل یکی از طرفین قرارداد بیمه اتکایی و یا هر دو طرف برای فسخ قرارداد

در موارد زیر قرارداد بیمه اتکایی از سوی طرفین می‌تواند فسخ فوری شود:

درصورتی که تغییری در مالکیت، وضعیت مالی و یا مدیریت هر یک از طرفین رخ دهد.
درصورتی‌که تغییر در قانون و مقررات و یا شرایط موجب شود که هر یک از طرفین قرارداد نتوانند به تعهدات خود عمل کنند.
در صورتی که شروع جنگ بر تعهدات هر یک از طرفین اثر بگذارد.

انتظارات شرکت بیمه مستقیم از بیمه گر اتکایی:

کنترل و مدیریت ریسک های بزرگ در جهت افزایش توانایی شرکت در این زمینه.
ایجاد ثبات در نتایج عملیات فنی واگذارنده.
حمایت از مؤسسه واگذارنده در مقابل خسارت های کلی یا خسارت های سنگین که افزون بر توان مالی شرکت است.
توزیع جغرافیایی ریسک های بیمه شده در مقابل خطرهای فاجعه آمیز به مطلوب ترین حالت ممکن.
راهی برای ورود و خروج از بازارهای بین المللی داشته باشد.
دریافت کمک و تسهیلات فنی و اداری برای بهبود روش‌ها و سیستم‌ها نظیر کامپیوتر و مشکلات خاص فنی و مدیریتی.

در نتیجه برنامه یاد شده، ظرفیت صدور شرکت‌های بیمه و کل بازار بیمه ملی افزایش می­‌یابد. البته این‌که بیمه اتکایی تنها راه‌حل افزایش ظرفیت صدور شرکت‌های بیمه و کل بازار نیست، غیر قابل انکار است. اما از طریق افزایش ذخایر و توانایی های فنی شرکت بیمه می‌توان ظرفیت صدور را بالا برد.