آزار جنسی چیست و چگونه میتوان آن را ثابت کرد ؟

آزار جنسی چیست ؟

آزار جنسی یا ایذای جنسی، محدودهٔ وسیعی از رفتارها، از مزاحمت‌های خیابانی تا سوء استفاده جنسی و تجاوز جنسی را دربر می‌گیرد. آزار جنسی عملی است با ماهیت جنسی که در آن فرد یا افرادی با تعرض به شخصیت یک فرد، از طریق، ارعاب، بهره‌گیری ناخواسته یا اجبار خواستار دریافت التفات جنسی یا تحقیر جنسیتی با توسل به آزار کلامی می‌شوند.در قوانین قضایی اکثریت مطلق کشورهای جهان، آزار جنسی عملی «غیرقانونی» و «مجرمانه» شناخته می‌شود.

در برخی جوامع مردسالار، «آزار جنسی زنان» به‌اندازه‌ای نهادینه شده‌است که اکثریت مطلق زنان آن جامعه در طول زندگی‌شان قربانی آزار جنسی واقع شده‌اند. با این وجود آزاردهنده ممکن‌ است زن یا مرد باشد و همین‌طور فرد مورد آزار قرارگرفته هم می‌تواند زن، مرد یا کودک باشد. ضمن این‌ که آزاردهنده و قربانی می‌توانند دارای یک جنسیت باشند. در برخی موارد فرد آزاردهنده ممکن‌ است با فرد قربانی دارای نسبیت خانوادگی، دوستی یا دارای ارتباط شغلی باشد. و در مواردی هم با فرد قربانی کاملاً غریبه باشد.

آزار جنسی یکی از انواع تبعیض شغلی است. برای بسیاری از مؤسسات و تجارت‌ها در دنیای امروز، پیش‌گیری از ارتکاب کارمندان به آزار جنسی، از اولویت‌های اصلی قوانین محل کار محسوب می‌شود

تعریف آزار جنسی در جوامع مختلف

در واقع اذیت جنسی همان خشونت علیه زنان است که در انواع کلام و یا رفتار ظاهر می‌شود. در این مبحث، تجاوز به عنف به عنوان بدترین و خشن ترین نوع اذیت جنسی قرار دارد

. اما دامنه این آزار بسیار گسترده است و رفتار بسیار زیادی را شامل می‌شود. امروزه در سرتاسر جهان به تعریف نسبتا یک سانی از آزار جنسی رسیده‌ایم که در ادامه این تعاریف مختلف آورده شده است.

کمیسیون فرصت های برابر شغلی آمریکا آزار جنسی را روابط ناخوشایندی می‌داند که به منظور رفع نیازهای جنسی در قالب کلام یا رفتار فیزیکی با محتوایی جنسی نمود پیدا می‌کند. در بسیاری از فضاهای کاری، پیروی از این گونه رفتارهای ناشایست جزء شروط کار محسوب می‌شود و در موقعیت شغلی فرد تاثیرگذار خواهد بود.

در طی دستورالعملی که در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۲ میلادی تصویب شد، آزار جنسی رفتاری تحقیرآمیز قلمداد شد که بر حیثیت و فضای کاری فرد تاثیرگذار است. این رفتار که موجب آسیب دیدن حیثیت دیگری می‌شود، در به وجود آمدن فضای کاری رعب انگیز، توهین آمیز و خصمانه نقش مستقیمی خواهد داشت.

در فرانسه نیز به تعریفی مشابه به آنچه گفته شد، رسیده‌‌اند که بر طبق آن قانون مجازات وضع شده است. بر اساس ماده ۱-۱۱۵۳ قانون مجازات فرانسه با هرشخصی که به کارگران اذیت جنسی اعم از رفتاری و یا گفتاری برساند، به صورت قانونی برخورد خواهد شد.

آزار جنسی در ایران

یکی از موارد متداول آزار جنسی، آزار خیابانی (متلک انداختن به بانوان در محیط‌های عمومی، ایجاد مزاحمت‌های لفظی و غیره) است. در ایران قانون صریحی در این باره وجود ندارد و توسط بسیاری از مردان به راحتی در ملأ عام و بدون ترس از عقوبت آن انجام می‌گیرد. این کار در بسیاری کشورهای دیگر عواقب سنگینی برای آزار دهنده به همراه دارد.

در قانون ایران جرمی به نام آزار جنسی یا تجاوز وجود ندارد و موارد اشاره صریح به جرایم مرتبط با خشونت جنسی علیه زنان محدود به زنا، ازاله بکارت و زنای با محارم می‌شود. زنا که به معنی رابطه جنسی نامشروع است اگر به زور (عنف) باشد مجازات اعدام دارد. اثبات زنا نیاز به شهادت چهار مرد دارد.

در ایران در موارد زیر که در بسیاری کشورها آزار جنسی محسوب می‌شوند، قانون و حمایتی وجود ندارد:

• آزار جنسی در محل کار (منظور از آزار جنسی، تجاوز نیست)
• تجاوز زناشویی
•  تجاوز دوست پسر

از جمله مهم‌ترین دلایل گستردگی ناهنجاری آزار جنسی را در سطح جامعهٔ ایران می‌توان فقدان برنامه‌های آموزشی در دوران تحصیل و محل‌های کار، عدم وجود قوانین کیفری برای آزار جنسی و جداسازی جنسیتی دانست.

اثبات آزار جنسی چگونه است ؟

اثبات آزار جنسی با سایر جرایم تفاوت خاصی ندارد و می‌توان با روش‌های رایج آن را اثبات نمود.

اقدامات لازم برای اثبات اذیت جنسی

• در صورت وجود شاهد، احضار آن به دادگاه یک امتیاز مثبت قلمداد خواهد شد.
• مراجعه به پزشکی قانونی از دیگر اقدامات مهمی است که قربانی باید انجام دهد. پزشکی قانونی قادر است تا آزار جنسی را از سایر روابط تفکیک نماید. به عنوان مثال وجود ضرب و جرح بر روی بدن نشانه‌ای از آزار جنسی به حساب می‌آید.
• ضبط صدای شخصی که پیشنهادات جنسی می‌دهد، می‌تواند در دادگاه به عنوان مدرک علیه وی استفاده شود. اگر چه از قدرت اثبات پایین‌تری به نسبت موارد دیگر برخوردار است، اما می‌تواند تاثیرگذار باشد.

البته لازم به ذکراست که کودکان نابالغ نیازی به اثبات آزار جنسی ندارد. در واقع نظام حقوقی تجاوز به کودکان نا‌بالغ را بر پایه اکراه و اغفال قرار می‌دهد. در صورتی که بزرگسالان باید اجبار، اکراه و یا اغفال خود را ثابت کنند.

در موارد دیگری مثل روابط نامشروع بین پدر و فرزند، استاد و شاگرد و… نیز می‌توان به وجود ترس و یا اجبار در شکل‌گیری رابطه جنسی پی‌برد.

به طور کلی اگر در صورت بروز آزار‌های جنسی به مراجع قضایی رجوع شود، با عدالت به حقوق قربانیان رسیدگی خواهد شد. پس از مراجعه به دادسرا، تحقیقات لازم از سوی نیروی انتظامی انجام خواهد شد و در صورت تائید جرم، شکایت در مرحله دیگری قرار می‌گیرد. در این مرحله، پرونده با صدور کیفر خواست به دادگاه فرستاده می‌شود. در نهایت قاضی با استناد به مدارک و صحبت‌های حضار، حکم را اعلام خواهد کرد.

دیدگاه نظام حقوقی ما در مورد آزار جنسی

نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از نظام‌های حقوقی دقیق جهان، دیدی کاملا گسترده و همه جانبه نسبت به اذیت جنسی داشته است. در نظام حقوقی ما، آزار جنسی صرفا رابطه جنسی و فیزیکی شمرده نمی‌شود و بسیاری از رفتار نامتعارف دیگر را در بر می‌گیرد. در خصوص هریک از این رفتار، مجازات‌های مختلفی در نظر گرفته شده است که شدت آن‌ها متفاوت خواهد بود.

در نظام حقوقی ایران، تجاوز به عنف به عنوان بدترین نوع اذیت جنسی قلمداد می‌شود که در قانون فعلی مجازات آن اعدام است. این قانون در مورد افرادی که به فریب، ترساندن و تهدید دختران نابالغ دست می‌زنند و در نهایت آن‌ها را مورد تجاوز قرار می‌دهند نیز لازم الاجرا خواهد بود.

برخی از آزار‌های جنسی در سطح پایین‌تری از تجاوز قرار دارند، اما برای آن‌ها هم مجازات در نظر گرفته شده است. اذیت زنان و دختران و یا توهین به آن‌‌ها، در آغوش کشیدن و یا بوسیدن از دیگر انواع اذیت جنسی به شمار می‌رود که اگرچه در حد زنا نیست اما می‌توان به صورت قانونی علیه آن اقدام کرد. در مواردی که آزار در حد تجاوز نیست، قانون گذار متهم را به ۹۹ ضربه شلاق محکوم می‌کند. حبس ۲ الی ۶ ماه به همراه ۷۴ ضربه شلاق نیز برای متهمانی است که زنان و یا اطفال را مورد آزار قرار داده‌اند.

انواع آزار جنسی

همان طور که گفته شد، آزار جنسی انواع مختلفی دارد و دامنه آن بسیار گسترده است. در ادامه انواع آن را شرح خواهیم داد.

• اذیت جنسی با رضایت واقعی
• آزار جنسی بدون رضایت
• آزار جنسی با حکم نارضایتی

اذیت جنسی با رضایت واقعی

در برخی از موارد دیده می‌شود که طرفین با رضایت وارد رابطه جنسی می‌شوند و در ابتدای کار هیچ گونه اکراه یا اجباری وجود نداشته است. در این گونه موارد فرد مشمول مجازات کیفری نخواهد شد، مگر این که آسیب‌ها یا خسارات مادی و یا معنوی مختلفی در این رابطه شکل گرفته باشد. بارداری ناخواسته، بروز انواع بیماری‌ها و خدشه دار شدن حیثیت از جمله تبعات رایج این گونه روابط است که می‌توان آن را به صورت قانونی پیگیری نمود.

آزار جنسی بدون رضایت

این مورد با نارضایتی کامل قربانی همراه است. تجاوز به عنف مصداق کاملی از آزار جنسی بدون رضایت است که عموما با آسیب بدنی و رنج روحی- روانی قربانی همراه است. در این مورد، متجاوز در شرایط خاص دست به چنین اقدام ناپسندی می‌زند. تجاوز در زمان بستن دست و پا و یا در زمان بی‌هوشی و اغما از رایج ترین نمونه‌های آزار جنسی بدون رضایت به شمار می‌رود.

آزار جنسی با حکم نارضایتی

آزار جنسی با حکم نارضایتی کمی پیچیده تر از دو مورد دیگر است و برای درک بهتر آن نیاز به توضیحات بیشتر و ارائه مثال خواهد بود. تصور کنید مادری به منظور حفاظت از کودکان خود و جلوگیری از دست درازی به آن‌ها، به یک رابطه جنسی تن دهد. اگر چه این رابطه با رضایت فرد صورت گرفته است اما با اکراه همراه بوده است.

در این مثال مادر به منظور دفاع از سایرین و برای جلوگیری از وقوع خسارتی بزرگتر تن به برقراری رابطه جنسی داده است که اگرچه با اجبار همراه نبوده است اما یکی از مصادیق آزار جنسی به شمار می‌رود.

در برخی مواقع دیده می‌شود که در طی فریب شخص، اذیت جنسی رخ داده است. به عنوان مثال شاید فردی برای درمان به پزشک مراجعه کند و به انجام معاینات پزشکی و بدنی با هدفی دیگر راضی باشد اما در ادامه، پزشک دست به اقداماتی می‌‌زند که از معاینه فراتر است. چنین رفتاری را می‌توان نمونه دیگری از اذیت جنسی دانست.

چطور خسارات وارده از آزار جنسی را جبران کنیم ؟

آزار جنسی را می‌توان به صورت گوناگونی جبران کرد که دریافت خسارت مالی از رایج‌ترین آن‌هاست. در مقابل آسیب‌های جسمانی و فیزیکی که به قربانی وارد می‌شود، دیه پرداخت خواهد شد. در صورتی که در طی اذیت جنسی بکارت فرد از بین برود (ازاله بکارت)، خسارتی با عنوان ارش البکاره به وی پرداخته می‌شود. اگر فرد باکره نباشد، مهریه متعارف زن که مهرالمثل نامیده می‌شود، پرداخت خواهد شد. خسارت های حیثیتی از دیگر انواع خسارات اذیت جنسی است که می‌توان با پرداخت مالی، عذرخواهی رسمی و… آن را جبران کرد.

قربانی آزار جنسی چه باید بکند ؟

متاسفانه بسیاری از زنان و دختران این مرز و بوم برای حفظ حیثیت خود در برابر آزار جنسی که به آن‌ها وارد شده است، سکوت می‌کنند. در صورتی که تمامی خشونت‌ها، آزار کلامی و پیشنهاد‌های نامتعارف قابل شکایت و پیگیری می‌باشند. پس بهترین کاری که باید انجام بدهد این است که از طرف مقابل شکایت کنید و از هیچ چیز نترسید.

بیشتر بخوانید:

آزار جنسی چیست

با کودکی که مورد آزار جنسی قرار گرفته چگونه برخورد کنیم؟

تجاوز جنسی در قانون چه مجازاتی دارد ؟