مجازات جرم تهدید در قانون چیست ؟

معرفی جرم تهدید

هر کس آزاد است تا بدون هیچ نوع دغدغه‌ای به زندگی اجتماعی بپردازد. در این بین هیچ‌ کس حق تعرض به او را ندارد. ترساندن و ایجاد واهمه نوعی خدشه به زندگی اجتماعی افراد است. این عمل به‌صورت تهدید جلوه پیدا می‌کند که از جرایم بر ضد اشخاص تلقی می‌شود. فلسفه جرم‌انگاری این عمل به ایجاد ترس در دیگران برمی‌گردد که موجب اخلال در آسایش و امنیت زندگی اجتماعی می‌شود. لذا قانون‌گذاران در مقام دفاع از آرامش عمومی به تعیین جرمی با این عنوان دست زدند. تهدید از لحاظ  لغوی در مفهوم زجر دادن و ترساندن به کار رفته است. از منظر اصطلاحی تقریبا همین معنا را می‌رساند. بر این اساس تهدید عبارت است از ایجاد ارعاب نسبت به دیگری با تمسک به وسایل گوناگون.

مجازات جرم تهدید

قانون مجازات اسلامی (در بخش تعزیرات) در مواد ۶۶۸ و ۶۶۹  مجازات جرم تهدید به تبیین این عمل مجرمانه پرداخت است. طبق ماده ۶۶۸، هر کس با جبر و قهر یا با اکراه و تهدید، دیگری را ملزم به دادن نوشته یا سند یا امضاء و یا مهر کند و یا سند و نوشته‌ای که متعلق به او‌ یا سپرده به او می‌باشد را از وی بگیرد، به حبس از سه ماه تا دو سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد. در عین حال بر اساس ماده ۶۶۹ از قانون فوق، هر گاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشایی سری نسبت به خود یا بستگان او کند، ‌اعم از این‌ که به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را کرده یا نکرده باشد، به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه یا زندان از دو‌ ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.

جرم موضوع ماده ۶۶۹ نیز مانند ماده ۶۶۸ از جرائم حق‌الناس است که جز با شکایت شاکی خصوصی آغاز نمی‌شود و در صورت رضایت و اعلام گذشت شاکی، دادگاه می‌تواند در مجازات مرتکب تخفیف داده و با رعایت موازین شرعی از تعقیب مجرم صرف نظر کند.

تهدید در این ماده صراحتا صرف‌نظر از تقاضای انجام کار یا ارائه وجه و… واقع خواهد شد. در قانون مطبوعات، برخی از بخش‌های جرایم فوق به عنوان یک جرم مستقل مطبوعاتی نشان داده شده است. ماده ۳۱  این قانون مقرر می‌دارد: «انتشار مطالبی که  مشتمل بر تهدید به هتک شرف یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است و مدیر مسئول به محاکم قضایی معرفی و با وی طبق قانون تعزیرات رفتار خواهد شد.»

عمل تهدیدآمیز مرتکب باید منجر به ترسیدن بزه‌دیده شود. قانون مطبوعات در این زمینه وجود ضرر از حیث شرف و حیثیت و نیز افشا کردن اسرار کلیدی را لازم دانسته است. به این ترتیب تهدید کردن دیگری به مسایل دیگر، اگر چه خطرناک‌ تر باشد، جرم تهدید غیرمطبوعاتی محسوب خواهد شد. هر چند در ماده ۳۱ قانون مطبوعات، واژه تهدید صراحتا ملحق به عبارت افشای سر نشده، اما با عنایت به این موضوع که در قانون مجازات اسلامی، اصل بر جرم ندانستن افشای اسرار است و از طرفی ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی در بخش تعزیرات، تهدید به افشای سر را جرم دانسته است، باید گفت که مورد حکم ماده ۳۱ قانون مطبوعات نیز تهدید به افشای سر است. موضوع مورد تهدید ممکن است شخصی باشد که سخنان تهدیدآمیز را می‌شنود یا به‌طور‌ کلی  اعمال تهدیدآمیز را می‌بیند و احساس می‌کند. در عین حال ممکن است شخص مورد تهدید، غیر از فرد مذکور باشد.

شرایط عمل تهدیدآمیز

اولا تهدید باید شفاف و بدون ابهام باشد. البته مهم نیست که عمل مورد نظر صراحتا به مخاطب اعلام شده باشد، بلکه اشاره و استعاره‌ای که ابهام و شک را رفع کند و مخاطب آن را درک کند، کفایت خواهد کرد. از طرفی هم مورد تهدید هم می‌تواند دروغ باشد و هم می‌تواند منطبق با واقع باشد. در مورد اسرار نیز باید گفت که موضوع سر باید از جمله موضوعاتی باشد که در صورت افشای آن ضرر مادی، معنوی و حیثیتی شدیدی بر بزه‌دیده وارد شود و در واقع به ظن غالب، پرداخت حق‌السکوت را در قبالل  حفظ آن ترجیح دهد.

این جرم، عمدی و توام با سوءنیت است که در آن با اقدام آگاهانه مرتکب و قصد ارتکاب نفس عمل تهدید به طور مطلق تحقق می‌یابد. به این ترتیب در قوانین موضوعه تحقق عمد خاص یعنی قصد ایراد خسارت به دیگری به صورت تقاضا لازم نیست. به علاوه ضرورت ندارد که تهدیدکننده واقعا قصد اجرای تهدید هم داشته باشد. همچنین نیازی نیست که نتیجه تهدید به نفع خود تهدیدکننده باشد. ممکن است شخص ثالثی از این جرم منتفع شود. همین‌طور انگیزه واقعی متهم در اجرای جرم و تاثیر تهدید در طرف مقابل در وقوع جرم موثر نیست. لازم به ذکر است که اگر وسیله ارتکاب آنها تولید مطالب در جراید باشد، مدیرمسئول نشریه مرتکب جرم مزبور می‌شود.

عنصر قانونی جرم تهدید

عنصر قانونی جرم تهدید و اخاذی، ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی است که به موجب آن:

«هر کس دیگری را به هر نحو به قتل یا ضررهای نفسی و شرافتی یا مالی یا به افشای سری نسبت به خود یا بستگان او تهدید کند، اعم از این که به این واسطه تقاضای وجه یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را کرده یا نکرده باشد، به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه یا زندان از دو ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.»

جرم تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی یا افشای سری نسبت به خود یا بستگان، در ماده ۶۶۹ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، از موضوعات تهدید تلقی شده است. به عنوان مثال، شخصی دیگری را به کور کردن چشم یا به شکستن دندان تهدید می‌کند که این موارد مشمول تهدید به ضررهای نفسی است. در مورد ضرر شرفی نیز هر موردی که بتوان آن را به شرافت، آبرو، عرض و ناموس شخص یا بستگانش مربوط کرد، تهدید به آن تهدید به ضرر شرافت است.

تهدید به افشای سر

اسرار شامل اموری است که برای افراد از درجه‌ای از اهمیت برخوردار است که در مقام اخفای آن بر می‌آیند و پنهان ماندنش حائز اهمیت است و حتی افراد حاضرند بهای زیادی برای فاش نشدن آن بپردازند. در مورد اینکه چه اموری برای چه کسانی سر محسوب می‌شود، ملاک عرف است اما به طور کلی باید گفت اموری که از افشای آن ضرری اعم از مادی و معنوی متوجه شخص نمی‌شود، نمی‌تواند در محدوده امر قرار گیرد و تهدید به افشای آن جرم محسوب شود.

تهدید به ضرر مالی

تهدید به اضرار مالی نیز چه نسبت به خود شخص باشد و چه بستگان وی، تحت شمول ماده ۶۶۹ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی قرار می‌گیرد. در این صورت نیز تهدی دکننده قابل مجازات با این ماده است؛ حال فرقی نمی‌کند وجه یا مال یا چیزی مطالبه کرده باشد یا خیر. به عنوان مثال، اگر کس دیگری را تهدید کند که اتومبیل پدرش را سرقت خواهد کرد یا منزل برادرش را آتش می‌زند، با جمع شرایط تهدید واقع شده است.

دادگاه صالح رسیدگی به جرم تهدید

اصل و قاعده‌ی کلی این است که صلاحیت رسیدگی به هر جرمی جزء وظایف دادسرای عمومی «محل وقوع جرم» است. برای شکایت به منظور رسیدگی به جرم تهدید، باید به دادسرای محلی که جرم در آن منطقه رخ داده است، مراجعه نمایید. پس از رسیدگی توسط دادسرا و صدور کیفرخواست توسط دادستان و ارسال پرونده به دادگاه؛ دادگاه صالح در رسیدگی به جرم تهدید، دادگاه کیفریِ محلی است که جرم تهدید در آن وقوع یافته است.

با توجه به اینکه تهدید از جرایم قابل‌گذشت محسوب می‌شود. رسیدگی به آن تنها با شکایت شاکی خصوصی آغاز می‌شود و در هر مرحله از رسیدگی (تحقیقات مقدماتی در دادسرا، دادگاه کیفری ۲ و مرحله رسیدگی در دادگاه تجدیدنظر) که شاکی خصوصی از شکایت خود صرف نظر کند، دادرسی متوقف و پرونده مختومه اعلام می‌شود.

در پایان بحث، این نکته حائز اهمیت است که اگر تهدید به مرحله‌ای برسد که اراده را از فاعل سلب کند، اکراه نامیده می‌شود. فرض کنید کسی با اسلحه دیگری را تهدید به قتل کند و با قراردادن اسلحه بر روی شقیقه او، به وی دستور بدهد خانه دیگری را آتش بزند. در این صورت تهدید و قواعد آن بر مرتکب جرم بار نمی‌شود، بلکه تهدید تبدیل به اکراه می‌شود و در این حالت مسئولیت رفتاری که فرد تحت اکراه انجام می‌دهد برعهده‌ی «تهدید کننده» است.

بیشتر بخوانید:

انتشار یا تهدید به انتشار اسکرین شات چه مجازاتی در قانون دارد ؟