حکم سرپرستی و فرزند خواندگی کودکان غیرایرانی

فرزند خواندگی کودکان غیرایرانی

اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به استعلامات برخی مراجع قضایی، اعلام کرد که طبق قانون حمایت از کودکان بی سرپرست و بدسرپرست، صدور حکم سرپرستی برای کودکان غیرایرانی تابع احکام خاصی است و برای اعمال آن، شرایط خاصی همچون تابعیت ایرانی کودک یا نوجوان در نظر گرفته شده است.

حکم سرپرستی به معنای اعطای مسئولیت نگهداری و مراقبت از یک فرد به شخص یا نهادی دیگر است. این مفهوم به ویژه در مورد کودکان غیرایرانی که در وضعیت قانونی نامشخصی قرار دارند، اهمیت ویژه ای پیدا می کند. سرپرستی می تواند به صورت قانونی از سوی مقامات قضایی یا به صورت غیررسمی از سوی خانواده های ایرانی یا سازمان های غیر دولتی انجام گیرد.

حکم فرزندخواندگی در نظام فقهی و حقوقی ایران، یک رابطه حقوقی موقت و سرپرستی است که به موجب آن، یک کودک به فرزندی پذیرفته می شود اما مانند فرزند نسبی، ارث نمی برد و ارتباط نسبی با او ایجاد نمی شود.

برای ایجاد محرمیت بین فرزندخوانده و خانواده سرپرست، راهکارهای شرعی خاصی مانند شیر خوردن طفل از زن سرپرست یا عقد موقت دخترخوانده با اجازه حاکم شرع باید انجام شود [3، 6]. از نظر قانونی نیز، دادگاه پس از طی دوره آزمایشی و با رعایت شرایط، حکم سرپرستی دائم صادر می کند و در صورت بروز برخی شرایط، امکان فسخ این حکم وجود دارد.

در پی درخواست های برخی مراجع قضایی برای صدور حکم سرپرستی کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست دارای تابعیت غیرایرانی برای زوجین متقاضی، اداره کل حقوقی قوه قضاییه نظر خود را اعلام کرد. طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست مصوب ۱۳۹۲، این قانون به ویژه مواد ۲، ۴ و ۱۴، بیشتر به کودکان ایرانی اشاره دارد و به طور خاص، احکام آن برای افراد غیرایرانی در نظر گرفته نشده است.

پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه: اولاً، مراقبت از کودکان بی سرپرست و بدسرپرست خارجی مقیم ایران تابع احکام مقرر در شیوه نامه مراقبت موقت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست مصوب ۱۴۰۲/۵/۲۵ است.

ثانیاً، هر چند در قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست مصوب ۱۳۹۲ تصریحی در خصوص لزوم داشتن تابعیت ایرانی برای کودکان و نوجوانان تحت سرپرستی وجود ندارد و صرفاً به موجب مواد ۳ و ۴ این قانون به لزوم داشتن تابعیت ایران برای متقاضیان سرپرستی تصریح شده است؛ اما از روح حاکم بر این قانون؛ از جمله ماده ۱۹ (تلقی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی به عنوان فرد تحت تکفل سرپرست متوفی و برخورداری از مزایای مستمری وظیفه بازماندگان)، ماده ۲۱ (برخورداری کودک یا نوجوان تحت سرپرستی از مجموعه مزایای بیمه و بیمه های تکمیلی) و بویژه ماده ۲۲ قانون (تکلیف اداره ثبت احوال به درج مشخصات کودک یا نوجوان تحت سرپرستی و مفاد حکم سرپرستی در اسناد سجلی و شناسنامه سرپرست و دریافت شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست و درج مفاد حکم سرپرستی و نام و نام خانوادگی والدین واقعی در صورت مشخص بودن در قسمت توضیحات شناسنامه) و همچنین حکم تبصره (اصلاحی ۱۳۶۳) ماده ۱۳ قانون ثبت احوال مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی مبنی بر صدور شناسنامه برای طفل ایرانی پس از ثبت ولادت وی و صرف صدور گواهی ولادت برای طفل خارجی، چنین مستفاد است که کودک یا نوجوان تحت سرپرستی باید دارای تابعیت ایرانی باشد و یا در ایران متولد شده و پدر و مادر آنها غیر معلوم باشد (بند ۳ ماده ۹۶۷ قانون مدنی).

همچنین بخوانید:

نحوه ثبت نام فرزند خواندگی + (شرایط و فرم ثبت نام) adoption.behzisti.net

متقاضیان ثبت نام فرزند خواندگی بهزیستی می توانند با مراجعه به سامانه ثبت نام فرزند خواندگی بهزیستی adoption.behzisti.net برای ثبت نام فرزند خواندگی…

رأی وحدت رویه شماره ۷۴۸ مورخ ۱۳۹۵/۱/۲۴ هیئت عمومی دیوان عالی کشور که الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه را منوط به احراز هویت و تابعیت ایرانی فرد متقاضی به ترتیب مذکور در ماده ۴۵ قانون ثبت احوال (اصلاحی ۱۳۶۳) مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی دانسته است، مؤید این دیدگاه است.

منبع : میزان