درمانی ساده و کم هزینه برای کاهش استرس

همه استرس ها از فشار کاری یا مشکلات روزمره شروع نمی شوند. متخصصان می گویند گاهی کم آبی بدن می تواند باعث تشدید اضطراب، تپش قلب و احساس تنش شود.

به همین دلیل، نوشیدن آب کافی یکی از ساده ترین و کم هزینه ترین راهکارهایی است که می تواند به حفظ آرامش و عملکرد بهتر بدن، به ویژه در روزهای گرم سال، کمک کند.

کم آبی؛ عاملی پنهان در پشت استرس و اضطراب

بیشتر ما وقتی دچار استرس، اضطراب یا تپش قلب می شویم، دنبال علت های بزرگ می گردیم؛ فشار کاری، مشکلات مالی، دغدغه های رابطه، مسائل گذشته یا مشکلات جامعه. اما متخصصان می گویند گاهی علت استرس بسیار ساده و پیش پاافتاده است؛ شاید فقط بدن تان تشنه باشد.

پژوهش های جدید نشان می دهند حتی کم آبی خفیف می تواند تعادل هورمون های بدن را به هم بزند و سطح هورمون استرس را افزایش دهد. پژوهشگران دانشگاه جان مورز لیورپول دریافتند افرادی که عادت به نوشیدن آب کمتری دارند، در موقعیت های استرس زا واکنش هورمونی کورتیزول بسیار شدیدتری از خود نشان می دهند. این درحالی است که سایر علائم مانند افزایش ضربان قلب در هر دو گروه (افراد کم آب و پرآب) تقریباً یکسان بوده است.

کم آبی چطور باعث ترشح کورتیزول می شود؟

دکتر مینو تاج بخش، فوق تخصص غدد درون ریز و متابولیسم در این باره می گوید: «این رابطه مستقیم و مطلق نیست. کم آبی بدن یکی از عوامل فیزیولوژیکی است که می تواند سیستم پاسخ به استرس را فعال کند و سطح کورتیزول را بالا ببرد. هرچند معمولاً تنها علت اضطراب و استرس افراد نیست.»

به محض اینکه آب بدن کاهش پیدا می کند، حتی اگر این کاهش فقط یک تا دو درصد وزن بدن باشد، مغز متوجه تغییر غلظت خون می شود. در این شرایط، بخشی از مغز به نام هیپوتالاموس برای حفظ آب بدن وارد عمل می شود و هورمون هایی ترشح می کند که به کلیه ها دستور می دهند آب بیشتری نگه دارند.

هم زمان، محور استرس بدن هم فعال می شود.

در این فرآیند، غدد فوق کلیوی، کورتیزول بیشتری ترشح می کنند؛ هورمونی که به بدن کمک می کند با شرایط دشوار کنار بیاید. کورتیزول در کوتاه مدت یک هورمون ضروری و مفید است، اما اگر به طور مکرر یا طولانی مدت افزایش پیدا کند، می تواند احساس اضطراب، بی قراری، اختلال تمرکز و حتی مشکلات خواب را تشدید کند.

کم آبی چه بلایی سر مغز می آورد؟

مغز یکی از اندام هایی است که بیشترین وابستگی را به آب دارد. متخصصان می گویند وقتی بدن دچار کم آبی می شود، خون کمی غلیظ تر شده و رساندن اکسیژن و مواد مغذی به سلول های مغزی دشوارتر می شود و نتیجه آن چیزی است که بسیاری از افراد تجربه کرده اند؛ احساس خستگی، کاهش تمرکز، کند شدن فکر، تحریک پذیری و گاهی سردرد.

در برخی مطالعات دیده شده است افرادی که فقط دچار کم آبی خفیف بودند، نسبت به افراد دیگر احساس اضطراب بیشتری داشتند و خلق وخوی منفی تری را تجربه کردند. بنابراین گاهی چیزی که فرد آن را «استرس بی دلیل» تصور می کند، ممکن است بخشی از آن ناشی از نیاز ساده بدن به آب باشد.

آیا آب واقعاً استرس را درمان می کند؟

نه همیشه. اگر استرس فرد ریشه در مشکلات روان شناختی، بیماری های اضطرابی یا فشارهای شدید زندگی داشته باشد، نوشیدن آب به تنهایی مشکل را حل نمی کند. اما اگر بدن در وضعیت کم آبی باشد، نوشیدن آب کافی می تواند یکی از عوامل استرس زای پنهان را حذف کند و باعث شود بدن و مغز آرام تر کار کنند.

به همین دلیل متخصصان می گویند اصلاح عادت های ساده زندگی از جمله نوشیدن آب کافی، خواب مناسب، داشتن فعالیت بدنی و تغذیه مناسب و سالم می تواند در کنار سایر اقدامات به کاهش احساس استرس روزانه کمک کند.

بعضی ها متوجه تشنگی خود نمی شوند

کم آبی همیشه با تشنگی شدید شروع نمی شود. بسیاری از افراد زمانی احساس تشنگی می کنند که بدنشان از قبل بخشی از آب خود را از دست داده است.

دکتر تاج بخش درباره نشانه های شایع کم آبی عنوان می کند: «خشکی دهان، ادرار تیره رنگ یا کم حجم، سردرد، احساس خستگی و بی حالی، کاهش تمرکز، سرگیجه و حتی تحریک پذیری و بدخلقی شایع ترین نشانه های کم آبی بدن هستند. مورد آخر در کودکان نمود پررنگ تری دارد. اگر این علائم با نوشیدن آب برطرف شوند، احتمال دارد علت آنها کم آبی بدن بوده باشد.»

روزانه چه مقدار آب کافی بخوریم؟

برخلاف تصور رایج، عدد ثابتی برای همه افراد وجود ندارد. میزان نیاز بدن به آب به سن، وزن، فعالیت بدنی، دمای هوا، بیماری ها و حتی نوع تغذیه بستگی دارد.

متخصصان توصیه می کنند به جای وسواس داشتن روی تعداد لیوان ها، به پیام و نشانه های بدن توجه کنیم؛ تشنه نشدن، روشن بودن رنگ ادرار و نوشیدن منظم آب در طول روز، معمولاً نشانه مناسبی از تأمین آب مورد نیاز بدن است. همچنین بهتر است منتظر تشنگی شدید نمانیم و آب را در فاصله های منظم بنوشیم، به خصوص در روزهای گرم، موقع ورزش یا زمانی که ساعت های طولانی مشغول کار هستیم.

درمانی کم هزینه برای کنترل استرس

گرچه یک لیوان آب جای روان درمانی یا درمان اختلالات اضطرابی را نمی گیرد، اما می تواند یکی از ساده ترین و کم هزینه ترین کارهایی باشد که به بدن کمک می کند کمتر در وضعیت «هشدار» قرار بگیرد. گاهی آرامش از همان جایی شروع می شود که کمتر به آن توجه می کنیم؛ از یک لیوان آب.

نکات کلیدی برای هیدراته ماندن در طول روز

یک بطری آب کنار خود داشته باشید و در طول روز جرعه جرعه بنوشید.

قبل از احساس تشنگی، آب بنوشید، به ویژه در روزهای گرم و هنگام ورزش.

به رنگ ادرار خود توجه کنید؛ رنگ روشن نشانه هیدراته بودن بدن است.

غذاهای آب دار مانند خیار، هندوانه، پرتقال و کرفس را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

نوشیدن یک لیوان آب هنگام بیدار شدن از خواب، راهی عالی برای شروع روز است.
سوالات متداول

آیا نوشیدن آب به تنهایی استرس را از بین می برد؟

خیر، اما اگر کم آبی علت یا تشدیدکننده استرس باشد، نوشیدن آب می تواند به کاهش آن کمک کند.

چطور بفهمم کم آبی دارم؟

علائمی مانند خشکی دهان، ادرار تیره، سردرد، خستگی و کاهش تمرکز از نشانه های کم آبی هستند.

آیا قهوه و چای جای آب را می گیرند؟

نه به طور کامل. نوشیدنی های کافئین دار ممکن است اثر ادرارآور داشته باشند و بهتر است مصرف آب را جایگزین آنها نکنیم.

بهترین زمان برای نوشیدن آب چه زمانی است؟

در طول روز به طور منظم، به ویژه صبح، قبل از وعده های غذایی و هنگام ورزش