آیا دیه در ماه رمضان افزایش پیدا میکند ؟

آیا دیه در ماه رمضان افزایش پیدا می‌کند ؟

دیه در ماه رمضان چگونه محاسبه می‌شود ؟

برخلاف تصور خیلی‌ها ماه رمضان جزء ماه‌های حرام محسوب نمی‌شود و تأثیری در میزان دیه ندارد؛ بنابراین اگر قتل غیرعمدی مثلاً در اثر سانحه تصادف در ماه رمضان رخ بدهد میزان دیه معادل قیمت ۱۰۰ نفر شتر خواهد بود که در سال 98 برابر 270 میلیون تومان تعیین شده است.

ماه های حرام کدام است ؟

چهار ماه قمری ذی‌القعده، ذی‌الحجه، محرم و رجب ماه‌های حرام هستند. در این چهار ماه (به‌ جز برای دفاع) جنگ کنار گذاشته می‌شود و دیه افزایش می‌یابد. هدف از این کار ایجاد امنیت برای افرادی است که می‌خواهند به حج بروند یا تجارت کنند و به سلامت به شهر خود برگردند. این سنت، از قبل از اسلام بجا مانده است.

در تقویم قمری پیش از اسلام ماهی به نام نسی وجود داشت که هر سه سال در گاه‌شماری قمری حضور می‌یافت، و در نتیجه ماه‌ها در زمان مشخصی از سال قرار می‌گرفتند تا ربیع‌الاول در اول بهار قرار گیرد.

اگر قتل در یکی از ماه‌های حرام صورت بگیرد یک‌ سوم دیه بر میزان تعیین شده آن در ماه‌های معمولی اضافه می‌شود؛ به این تغییر در میزان دیه «تغلیظ دیه» می‌گویند.

برای آن که نرخ دیه بر اساس تغلیظ دیه افزایش پیدا کند باید هم صدمه و هم قتل در یکی از چهار ماه حرام صورت بگیرد. حتی بعضی معتقدند که صدمه و قتل باید در یک ماه حرام صورت بگیرد تا مشمول تغلیظ دیه بشود.

آیت‌الله مکارم شیرازی

در صورتى که ضرب و قتل هر دو در ماه‌های حرام واقع شود، دیه تغلیظ می‌شود. در غیر این صورت، دلیلى بر تغلیظ دیه نیست.

این را هم یادتان باشد که فقط حوادث منجر به فوت است که در ماه‌های حرام میزان دیه آن‌ها افزایش پیدا می‌کند.

دیه کامل چقدر است ؟

دیه کامل معادل قیمت ۱۰۰ نفر شتر است و اگر صدمه و قتل هر دو در ماه حرام صورت بگیرد مشمول تغلیظ دیه می‌شود و معادل بهای ۱۳۳ نفر شتر خواهد بود.

میزان دیه در ماه‌های غیر حرام در سال 98 بر اساس نظر رئیس قوه قضائیه 270 میلیون تومان تعیین شده است. این رقم در ماه‌های حرام حدود 360 میلیون تومان خواهد بود.

مبنای افزایش دیه در ماه‌های حرام چیست ؟

یکی از موضوعاتی که در باب دیات مطرح است و فقهای امامیه بر آن اجماع دارند، و در ماده 555 قانون مجازات اسلامى نیز بدان تصریح شده؛ این است که هر گاه رفتار مرتکب و فوت مجنیٌ علیه هر دو در یکی از چهار ماه حرام و یا در محدوده حرم مکه واقع شود، خواه جنایت عمدی و خواه غیرعمدی باشد، علاوه بر دیه نفس، یک سوم دیه نیز افزوده می‌گردد.

آیات قرآن در مورد افزایش دیه در ماه حرام

در آیات متعددی از قرآن کریم، به مسئله حرمت و قداست این چهار ماه، پرداخته شده است. به نمونه های زیر توجه کنید:

• «در این چهار ماه، جنگ نکنید؛ امّا اگر به شما تعدّی شد، حق مقابله به مثل برایتان محفوظ است».
• «حرمت و پاسداشتِ این چهار ماه را با حلال دانستن خشونت و جنگ، از بین نبرید».
• «اساسِ احترام و عظمت این چهار ماه، منشأ الهی داشته، از اراده او برخاسته است»
• «اگر توصیه هایی را که گفته شد، رعایت نکنید، در واقع، به خودتان ظلم کرده اید».

صرف نظر از سایر مفاهیمی که در این آیات وجود دارد، منظور واقعی این آیات، آن است که بشر را متوجه حرمت و عظمتِ زمان (در قالب این چند ماه) کرده، به او بگوید که فایده این ارج گذاری ها، به خودت برمی گردد. علاوه بر این، همان طور که حفظ حریم ها، شایسته قدردانی و ثواب است، طغیان گری ها و هنجارشکنی ها هم، مجازات در پی دارد.

افزایش دیه در ماه حرام فقط برای قتل نفس

افزایش دیه مخصوص قتل نفس است و در جنایت بر اعضاء و منافع، جاری نیست. چنان‌که در فقه و ماده 557 قانون مجازات اسلامى بدان تصریح شده است.

در تغلیظ دیه فرقی نیست بین این‌که مقتول، عاقل باشد یا دیوانه، صغیر باشد یا کبیر، حتی اگر مقتول فرزند قاتل باشد هر چند پدر قصاص نمی‌‌شود اما دیه تغلیظ می‌‌‌شود.

هم‌چنین فرقی نیست بین این‌که قاتل عالم به حکم یا موضوع باشد یا جاهل باشد، همچنین قاتل یا مقتول مسلمان باشند یا کافر باشند، بلکه حتی اگر مقتول کافر هم باشد تغلیظ دیه وجود دارد

شکی نیست که هر جرمی از هر مجرمی با عمد و اختیار، استحقاق جریمه و مجازات را دارد و از سوی دیگر، همه مجرمان، یکسان نیستند و بدون شک، شرایط زمانی، مکانی، روانی و ویژگی های دیگر آن ها تفاوت دارد.

به همین دلیل، امروزه در تمام قوانین جهان، اموری را با عنوان عوامل تشدید و تخفیف، در کنار قوانین کیفری و جزایی قرار می دهند؛ مثلاً بیماری روانی را عامل تخفیف و تکرار در جرم را عامل تشدید می دانند.

اسلام نیز از چهارده قرن پیش، عوامل تشدید و تخفیف را به صورتی جامع و جالب، هم در مجازات های دنیوی و هم در مجازات های اخروی، پیش بینی کرده است. در یک بررسی ساده، معلوم می شود که در اسلام، عوامل تخفیف از عوامل تشدید، بیشترند و این به خاطر آن است که اساس دین اسلام، بر رحم و عاطفه و هدفش، مهرورزی و هدایت است.

این نوع مجازات، به خوبی نشان می دهد که اهمیت جرم، تنها مربوط به جنبه ذاتی آن نیست؛ بلکه خصوصیات زمانی و مکانی، کاملاً در آن موثر است.

از سوی دیگر، بدیهی است که اگر کسی حرمت اماکن و زمان های مقدس را نگه نداشت، مشخص می شود که روح طغیان گری و جسارت او بیشتر است و چنین فردی، ضرر و خطرش برای جامعه، بیشتر است.

بیشتر بخوانید:

علت افزایش دیه در ماه‌های حرام چیست ؟

هر آنچه که باید در مورد دیه بدانیم !

آیا ماه رمضان ماه حرام است؟