آشنایی با ۱۱ نوع ارتباط چشمی و اهمیت هر کدام

اهمیت برقراری ارتباط چشمی (eye contact)

از ارتباط چشمی می توان به عنوان ابزاری برای برای برقراری ارتباط و انتقال پیام هایی استفاده کرد که بیان آنها به شیوه غیر کلامی تاثیر بیشتری بر مخاطب می گذارد.

انسان به طور کلی با نوع نگاهش می‌تواند احساسات خود را منتقل کند و یا سبب شادی، غم، ترس و تعجب دیگران شود. بنابراین برای یک ارتباط موثر و موفق باید سعی کنید ارتباط چشمی خوبی برقرار کنید.

می‌توان ادعا کرد با حذف ارتباط چشمی، بخشی از محتوای گفتگو منتقل نمی‌شود. چه‌ بسا در یک تماس تلفنی ، برای انتقال پیامی که در عرض یک ثانیه با چشم منتقل می‌شود، مجبور باشیم از چند کلمه و جمله استفاده کنیم.

اگر به رفتارهای روزمره‌ ی خود فکر کنیم ، مصداق‌های بیشتری پیدا خواهیم کرد. مثلاً وقتی در یک جمع دوستانه، شوخی جذابی می‌شنویم و می‌خواهیم بخندیم ، با کسی که بیشترین احساس محبت و نزدیکی را داریم ، ارتباط چشمی برقرار میکنیم.

1. جذب کردن یک فرد با ارتباط چشمی

وقتی از کسی خوشتان آمده و می‌خواهید به او علاقه مندی خود را نشان دهید با چشمهایتان حرف بزنید و با چشمهایتان گوش دهید.

وقتی کسی که به او علاقه‌مند هستید دارد حرف می‌زند از کل چهره‌ی خود به عنوان نقطه‌ی کانونی استفاده کنید. به چشم‌های او نگاه کنید، به حرفهایش گوش کنید و در مواقع مناسب لبخند بزنید، در مواقع مناسب ابروهایتان را بالا ببرید.

اگر حس می‌کنید بیش از حد به چشمهایش نگاه کرده اید چشم‌های خود را لب ها، گونه ها، بینی اش برده و دوباره به چشمهایش برگردانید.

هنگامی که فردی دارد صحبت می‌کند اگر لبخند بزنید بهترین کار برای نشان دادن علاقه مندی خود به اوست.

2. عشق ورزیدن و نگاه شما

همانطور که قبلا بیان کردیم به چشم‌های همسر خود و هر فرد دیگری که عاشقش هستید عمیقا نگاه کنید.

هنگامی که فردی علاقه‌مند هستیم مردمک چشمهایمان بزرگ‌تر می‌شود و خواه ناخواه بینمان ارتباط نزدیکی برقرار می‌شود.

دفعه‌ی بعد که خواستید اینکار را بکنید تصور کنید که دارید وارد بدن همسرتان می‌شوید و روح و جان هم معاشقه میکنید و روح و جان هم را لمس می‌کنید. با اینکار آدرنالین در خونتان ترشح می‌شود و مردمکتان از این هم بزرگ‌تر خواهد شد.

3. گوش دادن به یک فرد

وقتی دارید به حرف‌های کسی گوش می‌دهید زیاد به او زل نزنید.

در عوض از تکنیک مثلثی استفاده کنید: یعنی اول به مدت پنج ثانیه به یکی از چشمهایش نگاه کنید بعد پنج ثانیه به چشم دیگرش نگاه کنید و بعد پنج ثانیه به دهانش نگاه کنید و دوباره همین را از اول تکرار کنید.

این تکنیک همراه با سایر تکنیک‌های گوش دادن نظیر سر تکان دادن، استفاده‌ی گاه گاه از کلمات توافق نظیر "بله"، "درسته"، "اوهوم"، … بهترین راه برای گوش دادن به طرف مقابل و نشان دادن علاقه مندی خود به حرف‌های او است.

در صورتی که شما تمایل دارید خودتان را بالاتر از فرد مقابل ببینید راس سوم مثلث فرضی را بجای دهان، به پیشانی فرد ببرید (فلش های آبی در عکس بالا).

این نوع نگاه، القا کننده نوعی تحکم است. در واقع اظهار می‌دارید که من دربرابر شما قدرت بیشتری دارم! طبیعتا در صورتی که جایگاه شخص مقابل بالاتر از شما باشد، این گونه ارتباط چشمی، یک اشتباه بزرگ است.

در شرایطی که میخواهید با ارتباط چشمی، موضع ضعف خود را بپذیرید، راس سوم مثلث فرضی را بجای دهان، بر روی سینه و گردن شخص قرار دهید (فلش های زرد در عکس بالا).

این نوع نگاه بیان‌کننده این موضوع است که من قبول دارم شما در سطح بالاتری از من قرار دارید. مشکل در برقراری ارتباط چشمی با رعایت این سه حالت ساده اما موثر، تا حد زیادی رفع می‌گردد.

4. صحبت‌های دو نفره و یا با یک فرد خاص

برقراری ارتباط چشمی با یک نفر بسیار موثر و کاربردی است.

اما این ارتباط چشمی در صورتی که به زل زدن منجر شود ممکن است کمی دردسر ساز و حتی ترسناک شود؛ بنابراین سعی کنید در صحبت‌ها و مکالمات دو نفره هر پنج ثانیه یک بار نگاهتان را به سویی دیگر بچرخانید.

هیچ وقت به پایین نگاه نکنید، چون به معنای این است که حرفتان تمام شده است و یا چیز بیشتری برای گفتن ندارید. یا اینکه بهتر است زودتر بحث و مکالمه را بع پایان برسانید.

5. ارتباط چشمی در محاورات روزمره

ما در تک تک روز‌های زندگی خود از ارتباط چشمی استفاده می‌کنیم بنابراین مهم است که بدانیم که چطور این ارتباط را برقرار کنیم. در برخی شرایط باید ارتباطات چشمی معینی برقرار کنیم.

برای نمونه اگر دارید با کسی بحث می‌کنید برقراری ارتباط چشمی با طرف مقابل و زل زدن به او شما را قدرتمندتر نشان می‌دهد. اما اگر به یک سوی دیگر نگاه کنید نشانه‌ی ضعفتان است.

6. صحبت در گروه‌ها و جمع‌های چند نفره

هنگامی که با گروهی از افراد حرف می‌زنید بهتر است با همه‌ی آن‌ها و یا به زبان بهتر با تک تک افرادی که در جمع حضور دارند ارتباط چشمی برقرار کنید.

برقراری ارتباط چشمی تنها با یک یا دو نفر در یک گروه به منزله عدم توجه سایر افراد به شماست و شما درگیر نمیتوانید ذهن و توجه دیگر افراد را به خود جلب کنید.

به همان اندازه که یک ارتباط چشمی ضعیف یک ارائه فوق العاده  خوب را خراب کند، نداشتن یک ارتباط چشمی قوی می تواند  یک ارائه و سخنرانی بد را نجات دهد.

بنابراین ارتباط چشمی با مخاطبین خیلی مهم است و لازم است که حین اجرای سخنرانی با مخاطبین ارتباط چشمی مناسبی برقرار کنید تا از اضطراب سخنرانی رها شوید.

7. استفاده از تکنیک w

یک روشی که برای تماس چشمی با تمام افراد شرکت کننده کاربرد دارد این تکنیک است. در این تکنیک وقتی جلوی مخاطبین قرار می گیرید باید سالن را شکلw در نظر بگیرید و به این شکل به مخاطبان نگاه کنید و چشمان خود را در سالن بچرخانید.

انجام این تکنیک در ابتدا کاملا به حرف صورت خود آگاه انجام می شود ولی با انجام مداوم این روش کم کم به صورت ناخود آگاه آن را انجام خواهید داد.

ارتباط چشمی چقدر باید طول بکشد؟

شما باید سعی کنید در تمام طول مکالمۀ خود ارتباط چشمی را نگه دارید، اما مدت زمان نگاه کردن به افراد به میزان صمیمیت رابطه بستگی دارد.

زمانی که با شخصی صمیمی تر هستید، ارتباط چشمی بیشتری با او برقرار می کنید؛ اما اگر با مخاطب خود نزدیک نیستید، زیاد به چشمان او زل نزنید، این کار ممکن است افراد را معذب کند.

می توانید برای برقراری ارتباط چشمی موثرتر چند ثانیه به چشم راست بعد چشم چپ و سپس لب های فرد مقابل نگاه کنید.

زمانی که شنونده هستید ارتباط چشمی شما بیشتر و زمانی که گوینده هستید کمتر است.

برای برخی افراد مخصوصا آن هایی که دارای اعتماد به نفس پایین هستند، ارتباط چشمی حتی در چند ثانیه هم کاری دشوار است. این گونه افراد بهتر است به دنبال روش های افزایش اعتماد به نفس و یا جلسه مشاوره روانشناسی برای یافتن دلایل و درمان آن باشند.

حس پیوند قدرتمند و ناخودآگاهانه در ارتباط چشمی

ارتباط چشمی یک حس پیوند قدرتمند و ناخودآگاهانه ایجاد می‌کند و این پیوند حتی با چشمان نقاشی‌شده یا عکس‌گرفته‌شده هم برقرار می‌شود، حقیقتی که توسط محققان دانشگاه کورنِل (Cornell) ثابت شد.

این محققان نگاه خیره‌ی خرگوش کارتونی روی جعبه‌های کورن‌فلکس تریکس (Trix) را دستکاری کردند و از گروهی از بزرگسالان خواستند یکی از آنها را انتخاب کنند.

چیزی که این محققان دریافتند مطابق انتظارشان بود. جعبه‌ای که اغلب بزرگسالان انتخاب کردند، جعبه‌ای بود که خرگوشِ روی آن، مستقیم در چشمان‌شان نگاه می‌کرد.

به عنوان مثال:

•     وقتی در رستوران، با نگاه به پیش‌خدمت می‌گوییم که به سراغ میز ما بیاید.
•     وقتی در یک جلسه می‌کوشیم با فرد مشخصی، چشم در چشم نشویم و از این طریق، به او نشان می‌دهیم که احساس مثبتی نسبت به وی نداریم.
•     وقتی با خیره شدن به نقطه‌ای دور، به طرف مقابل می‌گوییم که در حال فکر کردن هستیم و به شکل غیرکلامی از او می‌خواهیم که فعلاً مکالمه را متوقف کند تا ما کمی فکر کنیم.
•     وقتی می‌کوشیم بدون حرف زدن و صرفاً با نگاه کردن، حس مثبت و عشق و علاقه‌ی خود را به طرف مقابل منتقل کنیم. شدت اثر ارتباط چشمی در حدی است که وقتی طرف مقابل ما از جنس مخالف است، دو دقیقه خیره شدن به چشمان او در یک گفتگوی دوستانه می‌تواند احساس محبت و شور قابل‌توجهی ایجاد کند
• معمولا در آسانسور، مترو، اتوبوس‌ها و قطار‌های شلوغ، از ارتباط چشمی اجتناب می‌کنیم. در آسانسور که مقابل در می‌ایستیم و در مکان‌های دیگر به گوشی‌های هوشمندمان زل می‌زنیم، چون وسیله‌ای است برای کنترل عدم امنیتی که از ترس حمله شدن به حریم شخصی‌مان احساس می‌کنیم.
• پیشخدمت‌ها از عدم ارتباط چشمی به عنوان یک ترفند استفاده می‌کنند تا به مشتریان این سیگنال را ارسال کنند که: «من آنقدر سرم شلوغ است که الان نمی‌توانم به کار تو رسیدگی کنم».
• کارمندان هم اغلب با پیدا شدن سر و کله‌ رئیس، به‌ویژه وقتی به نظر می‌رسد او سؤال سختی دارد یا به دنبال داوطلب برای انجام کاری است، نگاه‌هایشان را از او می‌دزدند. (دانش‌آموزان هم وقتی معلم می‌خواهد درس جلسه‌ی قبل را بپرسد، از این ترفند استفاده می‌کنند!)
• امروزه، نوزادان به طور غیرارادی نگاه‌شان را روی والدین‌شان قفل می‌کنند، قدرت آن ارتباط چشمی بچگانه هنوز اثر خود را در ذهن بزرگسالان از دست نداده است.کودکانی که توانایی جذب و حفظ ارتباط چشمی دارند می توانند توجهات بیشتری را به خود جلب کنند و شانس بهتری در سیر شدن و مراقبت دارند.

کنترل کردن ارتباط چشمی

در روابط عاطفی بسیار نزدیک، ارتباط چشمی زیاد می‌تواند به عنوان عشق و دوست‌داشتن تفسیر شود؛ اما در روابط متعارف با افراد دورتر یا در مذاکره و محیط کار، خیره‌شدن می‌تواند به عنوان نوعی رفتار تهاجمی تفسیر شود.

به همین خاطر، ما معمولاً از خیره شدن برای اظهار خشم، یا اعتراض به رفتار و گفتار طرف مقابل استفاده می‌کنیم.

هم‌چنین احتمالاً به همین علت، خیره شدن بیش از حد به چشمان طرف مقابل، قدرت ما را در متقاعدسازی کاهش می‌دهد چون ما با ارسال پیام تهاجمی، او را در جایگاه دفاعی قرار می‌دهیم.

ارتباط چشمیِ بیش از حد، به طور غریزی با گستاخی، خصومت یا تکبر در ارتباط است؛ اما در محیط کاری می تواند با نیت عمدی برای تسلط یافتن، ترساندن، تحقیر کردن یا القای حس «معیوب بودن» به فرد مقابل، همراه باشد.

از سوی دیگر، ارتباط چشمیِ کم هم می‌تواند شما را معذب، بی‌میل یا ریاکار نشان دهد.

برای مثال، یک بیمارستان بزرگ محلی در تحلیل شکایات بیماران دریافت که ۹ نامه از ۱۰ نامه‌ی شکایت، به ارتباط چشمی ضعیف پزشک با بیمار اشاره دارند، که از دید عموم، بخاطر اهمیت ندادن یا فقدان توجه پزشک به بیمار است.

حقایقی در مورد ارتباط چشمی

• زنان بیشتر از مردان با فردی که در حال صحبت با او هستند، ارتباط چشمی برقرار می‌کنند. این یکی از دلایلی است که زنان مکالمه‌ رو در رو را ترجیح می‌دهند و مردان به صحبت کردن در حالت ایستاده کنار هم قانع هستند.
• مهم‌ترین بخش از زبان بدن که نشان می‌دهد فرد در حال دروغ گفتن است، اجتناب او از برقراری ارتباط چشمی است.
• برخی از افراد (به‌ویژه کودکان) نمی‌توانند هنگام دروغ گفتن، مستقیم به چشمان شما نگاه کنند.
• اما بسیاری از افراد (به‌ویژه گستاخ‌ترین آنها) برای «راست جلوه دادن» دروغ‌شان، بیش از حد ارتباط چشمی برقرار می‌کنند و به طولانی نگه‌داشتن آن اصرار دارند.
• اگر یک گوینده هنگام صحبت کردن، با اشتیاق به دنبال ارتباط چشمی باشد، از دید مخاطب قابل‌باورتر، مصمم‌تر و ماهرتر است.
• ارتباط چشمی نیرویی به شدت قدرتمند است؛ زیرا با نخستین الگو‌های بقای بشر ارتباط دارد.
• مدت زمانِ مناسب برای برقراری ارتباط چشمی‌ای که سبب ایجاد حس توجه و اعتماد دوطرفه می‌شود، بسته به موقعیت، محیط، نوعِ شخصیت، جنسیت و تفاوت‌های فرهنگی، مختلف است.
• اگرچه طبق یک قاعده‌ی کلی، ارتباط چشمی مستقیم حین یک مکالمه که بین ۳۰ درصد تا ۶۰ درصد از مدت زمان مکالمه متغیر باشد، یک جوّ صمیمی و پربار را ایجاد می‌کند.

چند نوع ارتباط چشمی وجود دارد ؟

1. نبود ارتباط چشمی (تعمدی)

کمترین ارتباط چشمی، در شرایطی است که شخص نه تنها با شما ارتباط چشمی برقرار نمی کند بلکه آگاهانه تلاش می کند تا شما را نبیند.

روشی برای فردی است که میخواهد بگوید: “از من دور شوید و فرار کنید”، بدون اینکه واقعاً آن را بداند و گفته باشد.

2. نبود ارتباط چشمی (ناخواسته)

نداشتن ارتباط چشمی غیر عمد، نشانه عدم آگاهی از وجود شماست.

این به این معنی است که چیزی نیست تا توجه دیگران را نسبت به شما جلب کند.

یا سرشان شلوغ است و روی چیز دیگری تمرکز می‌کنند.

3. نگاه (ناخودآگاه)

یک نگاه ناخودآگاه درست همان لحظه‌ای است که یک نفر به شما نگاه می‌کند و بعد فورا نگاهش را برمی گرداند.

این نوع از انواع ارتباط چشمی اساسا زمانی رخ می دهد که نگاه های سرگردانشان به اطراف می‌چرخند و تصادفا لحظه‌ای شما را میبینند و بعد به سرگردانی خود ادامه می‌دهد.

4. نگاه (آگاهانه)َ

سطح دوم ارتباط چشمی اولین نوع تماس چشمی است که در آن ممکن است تاثیر مثبتی بر روی فرد داشته باشد.

مگر اینکه آگاهانه و به دلیل خجالتی بودن و بی علاقگی و یا ناراحتی روبرگردانند.

5. یک نگاه و نیم نگاه از جالب ترین انواع ارتباط چشمی

یک نگاه و نیم نگاه ظریف و دشوار است بدون اینکه تمرین زیادی داشته باشید متوجه آن نمی شوید.

این زمانی است که یک نفر به شما نگاه می‌کند و به طور معمول ارتباط چشمی را قطع می‌کند.

اما آن‌ها برای لحظه‌ای طولانی تر ارتباط چشمی برقرار می‌کنند و این زمان شاید 1 تا 4 ثانیه بیشتر باشد.

 در حالی که تماس چشمی اول ممکن است نیم ثانیه طول بکشد، تماس چشمی دوم ، 3 تا 4 ثانیه طول می کشد.

انسان‌ها برنامه‌ریزی می‌کنند که زمان بیشتری را صرف نگاه کردن به چیزهایی کنند که در سطح ناخودآگاه جذاب می‌یابند.

اما در عمل، آن‌ها در واقع ۵۰ درصد بیش از حد معمول به شما نگاه می‌کنند.

6. نگاه دوگانه

هر وقت ارتباط چشمی با شخصی جذاب ایجاد کردید و آنها رو برگرداندند، چند ثانیه دیگر به آنها نگاه کنید.

درصدی از آنها بار دیگر به شما نگاه می کنند.

طبق تجربه، این یک نشانه واضح از علاقه فیزیکی است و ۹۵ % از تعاملات بعدی که با این فرد آغاز می‌کنید به گرمی مورد استقبال قرار می‌گیرد.

7. خیره شدن از شایع ترین انواع ارتباط چشمی است

به طور ناخودآگاه اتفاق می‌افتد اگر چه معمولا آگاهانه است.

این در شرایطی است که شخصی به شما نگاه می کند و فقط به شما نگاه می کند و در آن لحظه که “رو بر می گردانید”  نگاه خود را حفظ میکند.

زمانی است که ناخواسته، این تبدیل به “نگاه خیره” می شود.

اما در مورد افرادی که مورد پسند شما هستند و به شما نگاه می کنند، به همین دلیل بسیار مهم است که عادت داشته باشید که بتوانید ارتباط چشمی برقرار کنید.

این نگاه، نشانه ای روشن و بزرگ از علاقه است.

8. اهمیت لبخند در انواع ارتباط چشمی

ششمین سطح تماس چشمی خیره شدن و لبخند است.

اگر نگاهی نشانه واضح است که به شما می گوید علاقه مند هستند، با لبخند همراه آن همانند یک بیلبورد روشن است.

9. نگاه سحر آمیز

این نگاه کسی است که ارتباط چشمی برقرار می‌کند، آن را نگه می‌دارد، لبخند می‌زند و بعد هرگز متوقف نمی‌شود.

 نگاه سحرمیز اولین سطح تماس چشمی است که باعث جهش “علاقه / کنجکاوی” ” به سمت کسانی می شود که می خواهند با او رابطه جنسی برقرار کنند

نگاه سحرآمیز هیچ نیتی را منع نمی کند.

10. نگاه رویایی

نگاه رویایی زمانی اتفاق می افتد که شخصی عاشق شما باشد.

این زمانی اتفاق می افتد که صبح از خواب بیدار می شوید و کسی با آن لبخند رؤیایی مست شما شده است و به شما خیره شده است.

 در این روش دو نفر به هم نگاه می کنند و همدیگر را نوازش می کنند و به هم خیره می شوند و بینی خود را به هم میمالند

این نگاه رویایی معمولا زمانی اتفاق می افتد که با کسی رابطه جنسی داشته باشید.

11. نگاه دیوانه وار

آخرین سطح انواع ارتباط چشمی را نمی توان به اندازه ای که تجربه شده، توضیح داد.

زمانی که نگاه دیوانه وار را تجربه می‌کنید، فرد حتی لازم نیست که حضور داشته باشد تا آن‌ها را ببیند

آنها شما را شکار می کنند. همه جا و هیچ کجا هستند.

این همان مردی است که ساعت ۳ صبح شما را بیدار می کند و فریاد میزند که شما هیچ وقت با او تماس نگرفته اید.

یا دختری که وانمود می‌کرد حامله است، چون فکر می‌کرد که شما را مجبور می‌کند که دوباره با او باشید.

بهتر است انواع ارتباط چشمی را خوب درک کنید و آنها را تمرین کنید تا در ارتباطات خود به موفقیت برسید.