صفت عالی یا برترین در زبان فارسی

صفت عالی یا برترین چیست؟

صفت برترین یا عالی در کنار صفت تفضیلی یا برتر از انواع صفت سنجشی شناخته می شود. این صفت با اضافه شدن پسوند ترین به آخر صفت ساده یا بیانی ساخته می شود، پیش از اسم در جمله می آید و برای سنجش اسم، با همه افراد نوع خود به کار می رود.

در صفت برتر ما موصوف را با یک فرد یا چند فرد همنوع می سنجیدیم:

سام بزرگتر از خشایار است.
کوه اورست از کوه های دماوند و گاشربروم بلندتر است.

اما در صفت عالی با ذکر صفت، برتری موصوف را بر تمام افراد نوع خود بیان می کنیم:

زیباترین شهر ایران اصفهان است.
دوره کودکی بهترین دوران زندگی است.

قوانینی برای موصوف صفت عالی

موصوف صفت های عالی می تواند هم به صورت مفرد بیاید و هم جمع؛ یعنی اگر موصوف یکی باشد و تنها با بقیه افراد طبقه خودش سنجیده شود باید به صورت مفرد بیاید مانند:

متکلف ترین کتاب منثور فارسی مقامات حمیدی است.

اما وقتی موصوف بیش از یکی باشد و با بقیه افراد طبقه خودش سنجیده شود به صورت جمع می آید:

مقامات حمیدی، مرزبان نامه و تاریخ جهانگشا متکلف ترین کتاب های زبان فارسی هستند.

صفت عالی به دو شکل دیگر نیز در جمله می آید:

با مضاف برای مضاف الیه جمع

بهترین شاعران؛ یعنی، بهترین از میان شاعران.

 با متمم جمع

در این حالت ممکن است صفت عالی پیش از متمم یا پس از آن بیاید:

بهترین از شاعران؛ یعنی، از شاعران بهترین
بهترین از همه؛ یعنی، از همه بهترین

همچنین بخوانید:

صفت تفضیلی یا برتر در زبان فارسی: تعریف، کاربرد و مثال ها

صفت تفضیلی یا برتر یکی از انواع صفات سنجشی در زبان فارسی است که با پسوند «تر» ساخته می شود و برای مقایسه موصوف ها استفاده می شود. در این مقاله به…

نکته: باب افعل در عربی را برابر با صفت برتر در فارسی دانسته اند مانند افضل به معنای بهترین و یا اعلم به معنای داناترین؛ بنابراین، در فارسی پیوستن پسوند تر یا ترین به این صفات عربی، درست نیست و دوباره گویی به شمار می آید. همینطور اگر به واژه افضل پسوند ترین را اضافه کنیم، معنای آن می شود: بهترترین که استفاده از آن در زبان فارسی به کل نادرست است.

جالب است بدانید که عده ای از ویراستاران به استثنا به کاربردن کلمه اولی تر را به دلیل کاربرد فراوان آن از زمان سعدی تاکنون بی اشکالی دانسته اند. هر چند بهتر است از به کار بردن چنین اصطلاحاتی دوری کنیم.