افزایش تخم گذاری مرغ در پاییز و زمستان؛ ۷ راهکار کاربردی و مؤثر

کاهش تخم گذاری مرغ در پاییز و زمستان یکی از مشکلات رایج پرورش دهندگان مرغ بومی و تخم گذار است. کوتاه شدن روزها، کاهش دما، تغذیه نامناسب و دوره پرریزی می توانند باعث کم شدن یا حتی توقف تولید تخم مرغ شوند. با این حال، افزایش تخم گذاری مرغ در زمستان با رعایت اصول تغذیه، نوردهی، مدیریت استرس و بهبود شرایط نگهداری امکان پذیر است. در ادامه، مهم ترین روش های حفظ تولید تخم مرغ در فصل سرما را بررسی می کنیم.

۱. تغذیه اصولی مرغ تخم گذار در زمستان

یکی از مهم ترین دلایل کاهش تخم گذاری مرغ، کمبود مواد مغذی است. جیره غذایی مرغ تخم گذار باید حاوی پروتئین، کلسیم، فسفر، منیزیم و ویتامین D3 باشد.

• پروتئین: برای تشکیل تخم مرغ و حفظ عملکرد دستگاه تولیدمثل ضروری است. خوراک مرغ تخم گذار معمولاً حدود ۱۶ تا ۱۸ درصد پروتئین دارد.

• کلسیم: در تشکیل پوسته محکم تخم مرغ نقش دارد و می توان آن را از طریق خوراک استاندارد، صدف خردشده یا مکمل مخصوص طیور تأمین کرد.

• فسفر، منیزیم و ویتامین D3: به سلامت استخوان ها، متابولیسم مواد معدنی و جذب کلسیم کمک می کنند.

تغذیه مرغ فقط با نان، ذرت یا پسماند آشپزخانه باعث برهم خوردن تعادل جیره و کاهش تولید تخم مرغ می شود.

۲. بهترین سبزیجات و خوراکی ها برای افزایش تخم گذاری مرغ

سبزیجات تازه منبع مناسبی از ویتامین های A، C و K، مواد معدنی و آنتی اکسیدان ها هستند و به تقویت سیستم ایمنی و سلامت عمومی مرغ کمک می کنند.

از جمله خوراکی های مفید می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سبزیجات: کلم، کلم برگ، اسفناج در مقدار متعادل، هویج و کدوحلوایی

• منابع پروتئینی مکمل: سویای کاملاً فرآوری شده یا پخته و خوراک های پروتئینی مخصوص مرغ تخم گذار

• دانه های مکمل: تخمه کدو و تخمه آفتابگردان در مقدار محدود

ذرت نیز می تواند بخشی از انرژی جیره را تأمین کند، اما منبع پروتئینی کافی محسوب نمی شود.

نکته مهم: از دادن سیب زمینی سبز یا جوانه زده، برگ و قسمت های سبز گوجه فرنگی، لوبیای خام، غذاهای شور، چرب و تند و مواد آلوده به سموم کشاورزی خودداری کنید. مصرف زیاد پیاز نیز توصیه نمی شود.

۳. تأمین آب تازه و جلوگیری از یخ زدگی آبخوری

کمبود آب یکی از عوامل مهم کاهش تولید تخم مرغ است. مرغ ها برای هضم غذا، تنظیم دمای بدن و تشکیل تخم مرغ به آب کافی نیاز دارند.

در تابستان، آبخوری ها باید در سایه قرار بگیرند و آب مرتب تعویض شود. در زمستان نیز باید با استفاده از آبخوری مناسب یا تجهیزات ضدیخ، از یخ زدن آب جلوگیری کرد.

دسترسی دائمی به آب تمیز و تازه برای حفظ سلامت و تخم گذاری منظم مرغ ها ضروری است.

۴. تنظیم نور مرغداری برای افزایش تخم گذاری در زمستان

نور یکی از عوامل اصلی تنظیم هورمون های تولیدمثل مرغ است. با کوتاه شدن روزها در پاییز و زمستان، تولید تخم مرغ معمولاً کاهش می یابد.

برای کمک به حفظ تخم گذاری می توان از لامپ LED مخصوص روشنایی مرغداری استفاده کرد. در برخی شرایط، افزودن حدود دو ساعت نور مصنوعی در عصر مفید است؛ اما میزان دقیق روشنایی باید بر اساس طول روز تنظیم شود.

مرغ های تخم گذار معمولاً برای حفظ تولید به حدود ۱۴ تا ۱۶ ساعت روشنایی در شبانه روز نیاز دارند. افزایش نور باید تدریجی باشد و زمان کافی برای تاریکی و استراحت مرغ ها در نظر گرفته شود.

لامپ LED به دلیل مصرف انرژی پایین و تولید گرمای کم، گزینه مناسبی برای نوردهی مرغداری است.

۵. کاهش استرس و فراهم کردن فضای مناسب

ازدحام بیش از حد، سروصدای زیاد، حضور سگ و حیوانات شکارچی، تغییر ناگهانی محیط و کمبود فضای حرکت می توانند باعث استرس و کاهش تخم گذاری شوند.

برای جلوگیری از این مشکل:

• فضای کافی برای حرکت، استراحت و جست وجوی غذا فراهم کنید.

• لانه های تخم گذاری را مرتب تمیز نگه دارید.

• برنامه تغذیه و روشنایی ثابتی داشته باشید.

• محیط مرغداری را آرام، خشک و دارای تهویه مناسب نگه دارید.

• از ورود حیوانات مزاحم و ایجاد تغییرات ناگهانی جلوگیری کنید.

در فصل سرما، جلوگیری از رطوبت و کوران مستقیم هوا نیز اهمیت زیادی دارد.

۶. مدیریت دوره پرریزی یا تولک رفتن مرغ

تولک رفتن مرغ فرایندی طبیعی است که طی آن پرهای قدیمی می ریزند و پرهای جدید رشد می کنند. این اتفاق اغلب در پاییز رخ می دهد و ممکن است تخم گذاری را برای چند هفته متوقف کند.

در دوره پرریزی، بخش زیادی از انرژی و پروتئین بدن صرف رشد پرهای جدید می شود. بنابراین، استفاده از جیره مناسب با پروتئین کافی، ویتامین ها و مواد معدنی به بازیابی سلامت مرغ کمک می کند.

رعایت نظافت، کاهش استرس و حفظ برنامه غذایی منظم نیز برای عبور بهتر مرغ ها از این دوره ضروری است.

۷. استفاده صحیح از مکمل کلسیم و سنگ ریزه مخصوص طیور

یکی دیگر از راهکارهای بهبود کیفیت تخم مرغ، تأمین کلسیم کافی و استفاده از سنگ ریزه مخصوص طیور یا گریت (Poultry Grit) است.

کلسیم به تشکیل پوسته تخم مرغ کمک می کند، در حالی که سنگ ریزه نامحلول با کمک به عملکرد سنگدان، هضم دانه ها و خوراک های درشت را آسان تر می کند.

البته سنگ ریزه جایگزین مکمل کلسیم نیست و استفاده از هرکدام باید متناسب با نوع خوراک و نیاز مرغ ها باشد.

جمع بندی

برای افزایش تخم گذاری مرغ در پاییز و زمستان باید مجموعه ای از عوامل را هم زمان مدیریت کرد. تغذیه متعادل، تأمین پروتئین و کلسیم، استفاده از سبزیجات مفید، دسترسی دائمی به آب تازه، نوردهی اصولی، کاهش استرس و مراقبت در دوره تولک رفتن، مهم ترین اقدامات برای حفظ تولید تخم مرغ هستند.

با رعایت این نکات می توان سلامت مرغ های بومی و تخم گذار را بهبود داد و افت فصلی تخم گذاری را کاهش داد. البته سن، نژاد، وضعیت سلامت و چرخه طبیعی تولیدمثل نیز بر تعداد تخم مرغ ها تأثیر دارند و تخم گذاری روزانه در تمام طول سال تضمین شده نیست.