رضایت نامه پزشکی : انواع و نمونه متن رضایت نامه پزشکی

رضایت نامه پزشکی

 رضایت‌نامه مدرکی است که بیمار قبل از تن دادن به هر گونه اقدام درمانی در مراکز درمانی، آن را امضا می‏‌کند.

در این رضایت‌نامه بیمار از کلیه خطرات عمل، راه‏های درمانی جایگزین و خطرات آن، توسط پزشک معالج آگاهی می‏‌یابد.

رضایت‌نامه یک سند معتبر است لذا در مفاد و محتویات آن لازم است کلیه‏ نکات قانونی رعایت شود.

در این راستا هم فردی که رضایت را کسب می‌‏کند باید دارای شرایط خاصی باشد و هم بیمار باید از محتوای رضایت‌نامه آگاهی کامل داشته باشد.

در ایران معمولا فرم رضایت‌نامه در واحد پذیرش بیمارستان، توسط بیمار یا، ولی بیمار تکمیل و امضا می‏‌شود. به این ترتیب که مسئولین پذیرش، به نمایندگی از سوی پزشک معالج بیمارستان از مریض یا بستگان نزدیک وی در جهت انجام اقدامات درمانی مجوز‏های مناسب را اخذ می‏کنند.

امضای این فرم توسط بیمار یا نماینده‏ وی مدرکی از رضایت بیمار برای خدمات و اقدامات درمانی محسوب می‏‌شود. رضایت‌نامه برای اقدامات غیرقانونی و غیراخلاقی همچون سقط جنین معتبر نیست.

انواع رضایت نامه پزشکی

رضایت کتبی – رضایت ابرازی شفاهی – رضایت تلویحی

اگر چه فقط رسم است که در اعمال جراحی و انجام بیهوشی ها و موارد دیگر نظیر آن رضایت از بیمار یا ولی او اخذ گردد ، ولی در سایر معاینات و اقدامات پزشکی نیز رضایت بیمار لازم و حتمی است این رضایت بیشتر ضمنی یا تلویحی است بدین معنی که وقتی بیمار به مطبی مراجعه و با پرداخت حق ویزیت پزشک برای درمان در انتظار نوبت می نشیند تلویحاً رضایت به معاینه بدنی خود داده است و در ضمن معاینه بیمار؛ پزشک جهت تشخیص افتراقی درد نیاز به معاینه سایر دستگاههای بدن دارد که در این موارد با رضایت از بیمار اقدام به معاینه می کند که این نوع رضایت را رضایت ابرازی یا اظهاری می نامند .

و در مواردی که رضایت ابرازی-کتبی برای انجام یک عمل جراحی لازمست بایستی نوع عمل و نحوه بیهوشی و مدت تقریبی بستری شدن و نقاهت و خطرات و عوارض احتمالی برای بیمار یا کسان او شرح داده شود و در صورت ابراز رضایت بیمار از وی کتباً رضایت حاصل گردد که این امر خوشبختانه امروز در تمام بیمارستانها رایج است.

برائت نامه:چنان چه بیمار در طی درمان دچار عوارض یا نقص عضوی گردد در صورتی که پزشک بر اساس موازین علمی و فنی عمل کرده باشد مقصر نیست.

انواع رضایت نامه از دیدگاه مدارک پزشکی

- رضایت نامه معالجه و عمل جراحی

مسئولیت اصلی تفهیم رضایت نامه معالجه و عمل جراحی با پزشک معالج می باشد ، زیرا طبق حقوق بیمار ، پزشک معالج بیمار باید در ارتباط با روش درمان و درصد خطر پذیری ؛ریسک درمان و... ،اطلاعاتی به بیمار بدهد ، اما این رضایتنامه بطور رسمی در زمان پذیرش بیمار وورود او به سیستم درمانی توسط پرسنل واحد پذیرش بیمارستانها تنظیم و به امضاء می رسد .
در این صورت باید مامورین پذیرش بیماران ، آموزش لازم را برای انجام این کار دیده باشند و بتوانند در خصوص عمل مورد نظر توضیحات کلی را در اختیار بیمار قرار دهند .

نمونه رضایت نامه پزشکی

محتوای این رضایتنامه به شرح ذیل است:

اینجانب.................................... بیمار/ولی بیمار ساکن ........................................اجازه می دهم پزشک یاپزشکان بیمارستان ................................... هر نوع معالجه و در صورت لزوم عمل جراحی ، بیهوشی و یا انتقال خون که صلاح بدانند در مورد اینجانب /بیمار اینجانب به مورد اجرا گذارند و بدینوسیله برائت پزشک یاپزشکان این بیمارستان را از کلیه اقدامات فوق که در مورد ....................... انجام می دهند ، اعلام می دارم.
 امضای بیمار.............................. ......................................شاهد 1
(امضای قیم بیمار ........................................... .......................................شاهد 2

- رضایت نامه ترخیص با میل شخصی

همانطوری که می دانیم بیمار در انتخاب پزشک، بیمارستان و خاتمه دادن به درمان خود در زمان بستری ، در صورتیکه ترخیص او مضر به حال افراد و سلامت جامعه نباشد ، مختار است .بنابراین بیمار بستری در هر زمان و مرحله از فرایند درمانش به هر دلیلی ، درصورت تقبل کتبی مسایل و مشکلات ناشی از ترخیص با میل شخصی می تواند از پزشک معالج و کادر پرستاری خودش درخواست ترخیص موقت و یا دایم نماید و پس از تسویه حساب و پرداخت وجوه خدمات ارائه شده ، از بیمارستان مرخص گردد.

در زمان چنین درخواستی از طرف بیمار معمولاً پزشک معالج و پرستار مربوطه خطرات ناشی از این تقاضا را به آگاهی بیمار می رسانند و درصورتی که بیمار متقاعد نشد و بر اجرای درخواست خود اصرار ورزید ، با ثبت توصیه ها در برگ دستورات پزشک و حتی گزارش پرستاری و با اخذ رضایت نامه کتبی از بیمار تمهیدات لازم برای ترخیص وی انجام می گیرد و در این صورت مسئولیتی متوجه پزشک معالج و کادر پرستاری بخش مربوطه نخواهد بود.

همانطوری که ملاحظه می شود ، این رضایت نامه به تناسب نیاز و براساس درخواست و میل بیمار در داخل بخش درمانی و توسط کادر درمانی تنظیم و اخذ می گرد و لازم است که در خصوص رضایت نامه گرفتن و رعایت شرایط تنظیم این سند رسمی ، کادر پرستاری نیز اموزش لازم را دیده باشند.

متن این رضایتنامه به شرح ذیل تنظیم گردیده است:

اینجانب..................... با میل شخصی خود و برخلاف صلاحدید و توصیه پزشکان مسئول بیمارستان.......................این مرکز را ترک می نمایم و اعلام می دارم که هیچ یک از مسئولین این بیمارستان را مسئول عواقب و خطراتی که از این عمل ناشی می شود ، نمی دانم.
امضای بیمار..............................
امضای یکی از بستگان درجه اول بیمار(در صورتی که بیمار قادر به امضاء نباشد)..................................
تاریخ.........................................

 اجازه قطع عضو

زمانی که پزشک معالج بیمار در تداوم درمان ، تصمیم به قطع یکی از اعضای بدن او را می گیرد ، این اجازه نامه تنظیم و اخذ می گردد . بنابراین این رضایتنامه در داخل بخش و توسط کادر پرستاری اخذ خواهد شد . در خصوص متقاعد کردن بیمار و تفهیم شرایط و دلیل قطع عضو ، پزشک معالج موظف است که توضیحات کافی برای بیمار ارائه نماید .

اینجانب .......................... بیمار/ولی بیمار ساکن ..............................اجازه می دهم پزشک یا پزشکان این بیمارستان(نام عضو ) ............................اینجانب /بیمار اینجانب را از ناحیه .............................قطع نمایند و بدینوسیله برائت پزشک یا پزشکان این بیمارستان را ازاقدام فوق که در مورد.................................... انجام می دهند ، اعلام می دارم.
 امضا بیمار.................................... ......................................شاهد 1
تاریخ....................................... .......................................شاهد 2

 اجازه نامه استفاده از اطلاعات پرونده بیمار

این اجازه نامه باید از کلیه بیماران و در زمان پذیرش اخذ گردد ، زیرا احتمال دسترسی به اطلاعات پرونده ، خصوصاً در بیمارستانهای آموزشی برای اطلاع رسانی در جهت تحقق قابلیتهای مدارک پزشکی از قبیل آموزش، تحقیقات پزشکی و مسایل حقوقی و... بسیار زیاد و وسیع است. کارکنان واحد پذیرش برای سلب مسئولیت از سایر همکاران خود در سایرواحدها و بخشهای درمانی و اطلاع رسانی ، همزمان با پذیرش هر بیمار نسبت به اخذ این رضایت نامه به طور عادی اقدام می نمایند . لازم به توضیح است ، که این رضایتنامه مجوزی برای واگذاری اطلاعات به افراد غیر مسئول نبوده و کماکان بحث محرمانه بودن اطلاعات بیمار و جلوگیری از افشای آن به افراد غیر مسئول ، جزوء وظایف کارکنان بخش مدارک پزشکی خواهد بود و به قوت خود باقی است.

اینجانب .................................... رضایت خود را در مورد استفاده از اطلاعات کلینیکی ثبت شده در پرونده پزشکی خود /بیمار خود در امور پزشکی خود/بیمار خود در امور آموزشی ، تحقیقاتی ، درمانی و حقوقی توسط بیمارستان ......................................اعلام می دارم.
 امضای بیمار/ولی بیمار.............................. ......................................شاهد1
تاریخ ........................................... .......................................شاهد 2

 اجازه نامه عمل و برائت ذمه پزشک معالج

تا اوایل دهه 1360 هجری شمسی ، برای درمان و انجام عمل جراحی روی بیماران از رضایت نامه معالجه و عمل جراحی که شرح آن در بالا گذشت ، استفاده می گردید . اما با توجه به تصویب قانون دیات در سال 1361 که مسئولیت بیشتری از این بابت متوجه پزشکان جراح گردید ، این پزشکان برای رعایت مفاد قانونی و سلب مسئولیت از خود در قبال بیمارانی که
عمداً در ارائه خدمات آنها قصوری انجام نداده اند ، اقدام به تنظیم رضایتنامه ای به شرح ذیل نمودند . این رضایت نامه توسط پرستار بیمار قبل از انتقال به اطاق عمل اخذ می شود وروی پرونده قرار می گیرد محتوای این رضایتنامه به شرح ذیل است.

باسمه تعالی
برگ رضایت عمل و برائت ذمه پزشک معالج
اینجانب................... فرزند ...........................شهرت..................به نشانی ................. تلفن.............در تاریخ.....................
برای درمان و معالجه به بیمارستان .......................مراجعه نمودم که ولی/حامل می باشم:
در تاریخ....................اورا برای درمان و معالجه به بیمارستان...................بردم و به اقای دکتر .............................پزشک معالج اجازه می دهم ، که درمان یا عمل جراحی لازم را برای خودم /بیمار فوق الذکر انجام داده و هیچ نوع اظهار نظری از لحاظ بیهوشی و یا عمل جراحی و یا برداشتن نسج یا غده و یا هر عضو ی که نیاز باشد ، نکرده و اعتراضی ندارم. در صورتی که ایجاب کند پزشکو یا جراح یا متخصصین دیگری در عمل و درمان شرکت نمایند ، ایشان می تواند از آنها دعوت کند و هزینه آن را شخصاً تقبل خواهم کرد.
ضمناً پزشک معالج عوارض و حوادث احتمالی درمان و معالجات و اعمال جراحی و بیهوشی و تزریقات دارویی و دیالیز ورادیولوژی و کارهای آزمایشگاهی و فیزیوتراپی و دیگر روشهای درمانی را برای اینجانب توضیح داده و مطلع شده و فهمیدم و با توجه به قانون دیات6 /9/61 مصوب مجلس شورای اسلامی و تایید مورخه  /10/ 136124  شورای نگهبان ، بدینوسیله و قیومیت / ولایت بیمار فوق الذکر برائت ذمه پزشک محترم معالج و مقامات مربوطه بیمارستان .................... را از هر گونه ضمان قانونی و شرعی ناشی از معالج اتذکر شده بالا اعلام می دارم و هر گونه ادعای خسارت از ایشان را ساقط می نمایم
امضا بیمار .................... امضا ولی حاضر/ قیم بیمار .........

نتیجه گیری :

قانونگذار با تدوین این مواد، سعی داشته از جهتی نگاه حمایتگرانه از پزشکان داشته باشد و از جهتی حقوق بیمار را مورد احترام قرار دهد و در صورت بروز آسیب به بیمار، ایشان یا ولی ایشان بتواند با طرح شکایت از پزشک، قصور ایشان را اثبات و مطابق با قانون با ایشان رفتار شود.

با این توضیحات این تصور حاکم بر جامعه نسبت به پزشکان که با گرفتن رضایت نامه یا برائت نامه پزشک دیگری مسئولیتی در قبال بیمار ندارد، کاملا منتفی است و بایست تمامی شرایط مقرر قانونی، علمی و فنی رعایت شود تا پزشک مسئولیتی نداشته باشد.