کاربردهای علامت ممیز (/) در نگارش فارسی

کاربرد علامت ممیز (/) یا خط مایل

علامت ممیز یا خط مایل (/) مانند خط تیره (خط فاصله) جزو علائم جدا کننده است. این نشانه در زبان انگلیسی slash نامیده می شود.

کاربردهای ممیز یا خط مایل

برای جدا کردن عدد روز، ماه و سال در تاریخ ها

هر گاه بخواهیم تاریخی را با ذکر روز و ماه و سال و به اختصار بنویسیم می توانیم از ممیز استفاده کنیم تا اعداد مبین روز، ماه و سال را از هم تفکیک کنیم. تاریخ را از چپ به راست و به ترتیب سال، ماه و روز می نویسیم. این مورد در نامه های رسمی و اداری و یا هر جایی که به اختصار تاریخ قید می شود کاربرد دارد.

این نامه در تاریخ 1398/3/17 به ایشان ابلاغ شد.

این تاریخ مبین تاریخ 17 خردادماه سال 1398 است. 

نکته: گاهی تاریخ اختصاری روز و ماه و سال را از راست به چپ هم می نویسند که هر دو روش درست است.

جدا کردن مصراع های شعر

دیگر کاربرد ممیز یا خط مایل برای جدا کردن مصراع های شعر است و در جاهایی به کار می رود که بنا به ضرورتی به صورت فشرده تر نوشته می شود. این مورد برای جدا سازی پاره های شعر نو یا نیمایی بیشتر به کار می رود.

جرمی ندارم بیش از این کز دل هوا دارم تو را / از زعفران روی من رو می بگردانی چرا

یا این دل خون خواره را لطف و مراعاتی بکن / یا قوت صبرش بده در یفعل الله ما یشا

این دو ره آمد در روش یا صبر یا شکر نعم / بی شمع روی تو نتان دیدن مر این دو راه را
دیوان شمس، مولانا

ری را / ری را... / دارد هوا که بخواند درین شب سیاه / او نیست با خودش / او رفته با صدایش اما / خواندن نمی تواند.
ری را، نیما یوشیج

استفاده از ممیز به جای واژه «یا»

در مواردی از ممیز به جای «یا» استفاده می شود. این مورد در فرم ها و نامه های رسمی و اداری بیشتر وجود دارد.

خانم / آقا

استفاده از ممیز (/) به عنوان علامت اعشار

گاهی اوقات در بعضی متون فارسی، برای جدا کردن قسمت صحیح و اعشاری اعداد از علامت ممیز استفاده می شود. اما این روش مشکلاتی نیز ایجاد می کند.

    12/25

    دوازده و بیست و پنج صدم

همچنین بخوانید:

کاربردهای علامت ستاره (*) در نگارش فارسی

علامت ستاره در فارسی برای ارجاع به پاورقی، نمایش گسست موضوعی و حتی به عنوان علامت ضرب ریاضی کاربرد دارد. این مقاله به بررسی دقیق شیوه های صحیح…

اما استفاده از علامت ممیز به عنوان علامت اعشار، مشکلاتی دارد.

1- در بعضی محیط ها جای دو بخش عدد عوض می شود. مثلا اگر شما عدد ۱۲/۵ را از محیط وب درون نرم افزار ورد کپی کنید، در آنجا به شکل ۵/۱۲ نمایش داده می شود و بالعکس. برای نمایش درست اعداد در محیط ورد، باید ابتدا بخش اعشاری، سپس علامت ممیز، و سپس بخش صحیح را تایپ کنید که این منطقی نیست. مسأله جابه جا شدن بخش صحیح و اعشاری اعداد در گزارش های حساس مالی و اقتصادی می تواند بسیار خطرناک و مشکل زا باشد.

2- از نظر نرم افزاری این علامت جداکننده اعشار نیست. چرا که در زبان انگلیسی، علامت اسلش به معنی تقسیم است نه به معنی اعشار. به عنوان مثال 1/2 در زبان انگلیسی به معنی یک دوم است نه به معنی یک و دو دهم. این امر باعث می شود که اگر اعداد اعشاری را با ممیز وارد کنیم، در هنگام انجام محاسبات با این اعداد به مشکل بخوریم.

بر این اساس توصیه ما این است که همیشه و در همه متون، برای علامت اعشار، به جای «/» از نقطه (.) استفاده کنیم.

    1.25

نحوه تایپ ممیز یا خط مایل

برای تایپ ممیز یا خط مایل کافی است که دکمه مخصوص آن را در کیبورد بفشارید.

نحوه فاصله گذاری خط مایل یا ممیز

هر گاه ممیز در نوشتن اعداد صحیح و اعشاری و تاریخ ها به کار می رود هیچ فاصله ی از ارقام پیش و پس از خود ندارد.

ما در یوتایپ برای استفاده از ممیز در موارد نوشتاری فاصله از واژه پیش و پس از آن را به عنوان روش واحد قرار داده ایم. این مورد ممکن است در برخی شیوه نامه ها متفاوت باشد.