ویژگی و شرایط انتخاب مکان مناسب برای احداث گلخانه صنعتی

ویژگی های مکان مناسب برای راه اندازی گلخانه صنعتی

قصد احداث گلخانه را دارید و از نحوه انتخاب مکان مناسب اطلاعی ندارید؟ آشنایی با شرایط زمین برای احداث گلخانه ندارید؟

بهتر است به هنگام مکان یابی گلخانه به موارد شرح داده شده در جدول پیش رو دقت کافی داشته باشید.

هنگام مکان یابی احداث گلخانه به چه مواردی توجه کنیم؟

بهتر است برای دست یابی به بازدهی هر چه بهتر گلخانه در مکان یابی آن به نکات زیر توجه کافی داشته باشید که عبارتند از:

تاثیر اقلیم در مکان یابی گلخانه

اقلیم منطقه نقش تعیین کننده ای در موفقیت احداث و بهره برداری از گلخانه دارد؛ چرا که شرایط دما، تابش خورشیدی و روشنایی مستقیماً بر رشد گیاهان، نیاز به سیستم های گرمایش و سرمایش و بهره وری انرژی تأثیر می گذارد.

بر اساس روش FAO، برای تعیین تناسب اقلیمی هر منطقه، میانگین بلندمدت دمای روزانه و تابش خورشیدی ماهانه جمع آوری شده و با محدوده مطلوب دما (۱۲ تا ۲۲ درجه سلسیوس برای تهویه طبیعی) و حداقل تابش خورشیدی مورد نیاز برای رشد گیاهان مقایسه می شود.

بنر تجهیزات گلخانه

مناطق با دمای پایین تر به گرمایش و مناطق با دمای بالاتر به سرمایش گلخانه نیاز دارند، همچنین زمان روشنایی کافی در فصول سرد باید تامین شود.

تعیین تابش خورشیدی

برای تعیین تابش خورشیدی مناطق بدون داده های مستقیم، می توان ساعت های آفتابی ثبت شده در ایستگاه های هواشناسی را با استفاده از روابط تجربی مانند رابطه آنگستروم – پرسکات به میزان تابش خورشیدی تبدیل کرد.

تبدیل ساعت های آفتابی به تابش خورشیدی با روابط تجربی امکان برنامه ریزی دقیق سیستم های گرمایش، سرمایش و رطوبت در گلخانه را فراهم می کند و به بهینه سازی هزینه های انرژی کمک می کند.

دسترسی به آب کافی

دسترسی به آب کافی و با کیفیت مناسب برای آبیاری گیاهان گلخانه ای ضروری است و مقدار نیاز آب بستگی به نوع کشت (خاکی یا بدون خاک) و سیستم سرمایش تبخیری دارد. در کشت های هیدروپونیک، معمولاً ۲۵–۳۰٪ آب اضافه داده می شود تا زه آب جمع نشود و در کشت های خاکی بخشی از آب برای ضدعفونی و آماده سازی خاک مصرف می شود.

مصرف آب سیستم های سرمایش تبخیری پد-فن یا مه پاش تحت تأثیر دما، رطوبت نسبی و سرعت تهویه متفاوت است و می تواند حتی از نیاز آبی محصول بیشتر باشد، بنابراین برآورد دقیق کل مصرف آب در طراحی و مکان یابی گلخانه اهمیت ویژه ای دارد.

دسترسی به زیرساخت های ضروری

دسترسی به زیرساخت ها و نهاده های تولید نقش حیاتی در مکان یابی گلخانه دارد. وجود راه های ارتباطی، شبکه برق و گاز، منابع انرژی، سردخانه ها، خدمات رفاهی و مخابراتی و نیروی کار ماهر و دسترسی پذیر از پیش نیازهای اصلی است تا هزینه های سرمایه گذاری و بهره برداری کاهش یابد.

در طراحی گلخانه، باید فضایی برای توسعه آینده، ساختمان های سرویس دهنده (حدود ۱۰٪ مساحت گلخانه)، استخرهای ذخیره آب، محل استراحت و بسته بندی محصولات در نظر گرفته شود.

دسترسی به بازار مصرف

در مکان یابی گلخانه ها دسترسی به بازار مصرف داخلی و امکان صادرات خارجی اهمیت بالایی دارد، زیرا نزدیکی به جاده ها و مراکز عرضه، هزینه حمل و نقل را کاهش داده و توجیه اقتصادی تولید را افزایش می دهد.

قیمت مناسب محصول عامل حیاتی تداوم تولید است و در صورت پایین بودن قیمت بازار نسبت به هزینه تولید، انگیزه تولید کاهش می یابد. همچنین توانایی انبارداری محصولات، نوع محصول و مدیریت بازاریابی نقش مهمی در کاهش خطرپذیری و افزایش صرفه اقتصادی گلخانه دارد؛ به عنوان مثال توت فرنگی به دلیل محدودیت نگهداری نیازمند بازار نزدیک است، در حالی که خیار، گوجه فرنگی و فلفل انعطاف بیشتری دارند.

بررسی وضعیت زمین

مطالعه وضعیت زمین برای مکان یابی گلخانه ها شامل بررسی کیفیت خاک، توپوگرافی، زهکشی، سایه اندازها و بادشکن های طبیعی است. توپوگرافی بر نورگیری، دما، بارندگی و باد تأثیر دارد؛ شیب مناسب در جهت طولی حدود ۰/۵٪ و در جهت عرضی نزدیک صفر باشد تا نورگیری بهینه و حفاظت از وزش بادهای نامطلوب فراهم شود.

فاصله مناسب بین واحدهای گلخانه ای و اجتناب از مناطق سایه دار یا شیب دار بیش از ۲٪ برای عملیات مکانیزه و جلوگیری از سایه اندازی ضروری است. همچنین کمی توپوگرافی می تواند به جا به جایی جبهه های هوای سرد در شب های آرام کمک کند.

احداث گلخانه در جهت باد غالب سبب خنک شدن بهتر گلخانه در فصل تابستان نیز خواهد شد، بنابراین بهتر است فن های خنک کننده را نیز در جهت وزش باد نصب کنید، شاید تاسیس گلخانه در جهت وزش باد به کاهش نور دریافتی در فصل زمستان منجر شود، در این حالت می توانید از لامپ های فلوئورسنت یا کم مصرف جهت تولید نور مصنوعی استفاده کنید.

مطالعه وضعیت سیلاب و زهکشی

مطالعه وضعیت سیلاب و زهکشی در انتخاب مکان گلخانه ها و تجهیزات گلخانه ای اهمیت ویژه دارد. خاک باید قابلیت زهکشی طبیعی داشته باشد و در مناطق پرباران سیستم زهکشی سطحی و در صورت نیاز زیرزمینی پیش بینی شود.

شیب زمین در جهت طولی حدود ۰/۵–۱٪ و در اطراف گلخانه تا ۲٪ باشد تا آب بارندگی و سیلاب ها به طور طبیعی جمع آوری و تخلیه شوند. انتخاب مکان کمی بالاتر از نقاط مجاور از آبگرفتگی جلوگیری می کند و کاهش هزینه های تسطیح، زهکشی و حمل و نقل را به همراه دارد.

مطالعه وضعیت محیط زیست منطقه

در انتخاب مکان مناسب برای ساخت گلخانه، توجه به حفظ محیط زیست و ایمنی محصولات اهمیت زیادی دارد. آب اضافی حاصل از آبیاری و زه آب، به ویژه در سیستم های هیدروپونیک، باید جمع آوری و مدیریت شود، زیرا تخلیه بی رویه آن می تواند باعث آلودگی خاک و منابع آب زیرزمینی شود. استفاده از آب شیرین کن ها نیز نیازمند برنامه ریزی دقیق برای مدیریت پس آب است، چرا که این آب ها اغلب دارای غلظت بالای نمک و مواد شیمیایی هستند و تخلیهٔ نادرست آن ها می تواند اثرات زیست محیطی بلندمدت داشته باشد.

علاوه بر این، گلخانه ها باید از صنایع آلاینده، مراکز زباله و انبارهای شیمیایی فاصله داشته باشند تا نور کافی به داخل گلخانه برسد و گیاهان آسیبی نبینند. همچنین، نزدیکی به مزارع باز، مرغداری ها و دامداری ها می تواند باعث انتقال آفات و بیماری ها شود، بنابراین رعایت حریم محیطی برای حفظ کیفیت و سلامت تولید ضروری است.