ترفندهای از بین بردن شپش سر؛ روش های مؤثر برای خلاص شدن از شپش و رشک

این انگل بیشتر از طریق تماس مستقیم مو با موی فرد آلوده منتقل می شود. برای ریشه کن کردن آن باید علاوه بر درمان خود مو و پوست سر، رشک ها (تخم شپش) را نیز بررسی و خارج کرد و وسایل شخصی ای را که اخیراً با سر فرد مبتلا تماس داشته اند، تمیز کرد.

از کجا بفهمیم شپش داریم؟

مهم ترین نشانه شپش سر، خارش پوست سر است؛ اما برای تشخیص قطعی بهتر است موها را زیر نور مناسب و با یک شانه دندانه ریز مخصوص بررسی کنید.

شپش های بالغ معمولاً کوچک و شبیه دانه کنجد هستند و ممکن است سریع حرکت کنند. رشک ها نیز به شکل دانه های بسیار کوچک زرد، قهوه ای یا سفید دیده می شوند که محکم به تار مو، معمولاً نزدیک پوست سر، چسبیده اند. برخلاف شوره، رشک به راحتی از روی مو جدا نمی شود.

بهترین قسمت های سر برای بررسی

هنگام بررسی، توجه بیشتری به این قسمت ها داشته باشید:

• پشت گوش ها
• قسمت پایینی سر و گردن
• نزدیک ریشه مو
• قسمت های پرپشت مو

روش های از بین بردن شپش سر

۱. استفاده از شانه ضد شپش

یکی از روش های مهم برای خارج کردن شپش و رشک، استفاده از شانه مخصوص شپش با دندانه های بسیار نزدیک به هم است.

موها را مرطوب کنید و به چند قسمت تقسیم کنید. سپس از نزدیکی پوست سر شروع کرده و هر قسمت را به آرامی تا انتهای مو شانه کنید. بعد از هر بار کشیدن شانه، آن را بررسی و تمیز کنید.

می توان این کار را به صورت منظم تکرار کرد؛ CDC توصیه می کند پس از درمان، موها از نظر شپش و رشک هر ۲ تا ۳ روز بررسی و تمیز شوند و این روند برای ۲ تا ۳ هفته ادامه پیدا کند.

۲. استفاده از داروی مخصوص شپش

محصولات دارویی مخصوص شپش سر به صورت بدون نسخه یا با نسخه وجود دارند. نوع دارو و سن مجاز مصرف آن ها متفاوت است؛ بنابراین باید دقیقاً طبق دستور روی محصول یا توصیه پزشک استفاده شوند. استفاده بیش از مقدار توصیه شده یا ترکیب چند محصول ضد شپش بدون نظر پزشک می تواند مشکل ساز باشد.

اگر دارویی تخم شپش را از بین نبرد، معمولاً نیاز به تکرار درمان در فاصله زمانی مشخص دارد؛ این فاصله به ماده مؤثره محصول بستگی دارد و در بسیاری از محصولات حدود ۷ تا ۹ روز است.

نکته مهم

اگر پس از استفاده از دارو، ۸ تا ۱۲ ساعت بعد شپش ها همچنان به اندازه قبل فعال هستند، خودسرانه دوباره دارو را استفاده نکنید و با پزشک یا داروساز مشورت کنید؛ ممکن است محصول مناسب نباشد یا مقاومت دارویی وجود داشته باشد.

۳. درمان هم زمان افراد آلوده

اگر یک نفر در خانه شپش دارد، بهتر است مو و پوست سر سایر اعضای خانواده نیز بررسی شود. افرادی که شپش زنده دارند باید درمان شوند و افراد نزدیک نیز در روزهای بعد مجدداً بررسی شوند.

برای از بین بردن شپش از خانه چه کار کنیم؟

لازم نیست تمام خانه را با مواد شیمیایی ضدعفونی کنید. شپش سر عمدتاً از طریق تماس مستقیم سر با سر منتقل می شود و خطر انتقال از وسایل و سطوح محیطی بسیار کمتر است.

با این حال، بهتر است وسایلی را که فرد مبتلا طی دو روز پیش از شروع درمان استفاده کرده است، مدیریت کنید:

ملحفه، روبالشی، حوله و لباس

این وسایل را با چرخه آب گرم بشویید و با حرارت بالای خشک کن خشک کنید. اگر وسیله ای قابل شست وشو نیست، می توان آن را در یک کیسه پلاستیکی دربسته به مدت دو هفته قرار داد.

شانه و برس

شانه ها و برس هایی که فرد مبتلا استفاده کرده است را در آب داغ حداقل ۵ تا ۱۰ دقیقه قرار دهید؛ CDC دمای حداقل حدود ۵۴ درجه سانتی گراد را توصیه می کند.

مبل، فرش و کف خانه

قسمت هایی از مبل، فرش یا کف که فرد مبتلا روی آن ها نشسته یا دراز کشیده است را جاروبرقی بکشید. با این حال، نیازی به وسواس در تمیزکاری کل خانه نیست، چون احتمال انتقال شپش از سطوح محیطی بسیار کم است.

آیا اسپری حشره کش برای خانه لازم است؟

خیر. استفاده از اسپری ها یا مه پاش های حشره کش برای از بین بردن شپش در خانه توصیه نمی شود و این مواد می توانند در صورت استنشاق یا تماس با پوست مضر باشند.

آیا روغن زیتون یا سس مایونز شپش را می کشد؟

روش هایی مانند پوشاندن مو با مایونز، روغن زیتون، کره یا مواد مشابه در فضای مجازی پیشنهاد می شوند، اما CDC شواهد علمی کافی برای مؤثر بودن این روش ها به عنوان درمان شپش ندارد. بنابراین بهتر است به جای تکیه بر این ترفندها، از درمان های تأییدشده و شانه مخصوص استفاده شود.

اشتباهات رایج هنگام درمان شپش

۱. فقط یک بار درمان کردن: بعضی درمان ها تخم ها را به طور کامل از بین نمی برند و ممکن است نیاز به تکرار داشته باشند. دستور محصول را دقیق رعایت کنید.

۲. استفاده هم زمان از چند دارو: بدون توصیه پزشک، چند محصول ضد شپش را با هم استفاده نکنید.

۳. تراشیدن یا شستن افراطی مو: شپش به تمیز یا کثیف بودن مو وابسته نیست و شست وشوی معمولی به تنهایی درمان محسوب نمی شود.

۴. تمیز کردن وسواس گونه خانه: تمرکز اصلی باید روی درمان فرد مبتلا، بررسی افراد نزدیک و تمیز کردن وسایلی باشد که اخیراً با سر تماس داشته اند.

۵. درمان نکردن رشک ها: باقی ماندن رشک های نزدیک پوست سر می تواند باعث ادامه چرخه آلودگی شود؛ به همین دلیل شانه کردن منظم اهمیت زیادی دارد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر در تشخیص شپش مطمئن نیستید، درمان خانگی نتیجه نداده، شپش ها همچنان زنده و فعال هستند یا پوست سر به دلیل خاراندن دچار زخم و عفونت شده است، بهتر است پزشک یا متخصص پوست فرد را معاینه کند. همچنین برای کودکان کم سن پیش از استفاده از داروی ضد شپش باید درباره مناسب بودن محصول با پزشک یا داروساز مشورت شود.

جمع بندی

برای خلاص شدن از شپش، تنها از بین بردن شپش های زنده کافی نیست؛ تشخیص درست، استفاده صحیح از درمان مناسب، خارج کردن رشک ها با شانه مخصوص و بررسی دوباره موها طی چند هفته اهمیت دارد. وسایل شخصی و ملحفه هایی را که اخیراً با سر فرد مبتلا تماس داشته اند نیز بشویید و از استفاده از اسپری های حشره کش در خانه خودداری کنید.