پتله پلو همدانی؛ غذای سنتی و مقوی با عطر گندم، کشمش و گردو | روش اراکی ها

این غذای قدیمی با ترکیب برنج و «پتله» یا بلغور گندم تهیه می شود و در بعضی شیوه ها با سیب زمینی، گوشت، کشمش و گردو کامل تر می شود. پتله پلو در مناطق مختلف از جمله همدان، ملایر و محلات با تفاوت های جزئی پخته می شود. در این مطلب، علاوه بر روش همدانی، روش تهیه به سبک اراکی ها را هم مرحله به مرحله آموزش می دهیم.

🌾 پتله پلو چیست؟

«پتله» در این غذا به بلغور گندم نیم کوب گفته می شود. در شیوه سنتی تهیه پتله، گندم پخته و خشک می شود و سپس برای استفاده در غذا آماده می شود. پتله پلو از غذاهای محلی منطقه همدان است و در نقاط مختلف با دستورهای متفاوتی تهیه می شود.

🥘 مواد لازم برای پتله پلو همدانی | ۴ نفر
مواد لازم مقدار
برنج ایرانی ۳ پیمانه
پتله یا بلغور گندم ۱ تا ۱/۵ پیمانه
پیاز ۱ عدد بزرگ
کشمش پلویی نصف پیمانه
گردوی خردشده نصف پیمانه
کره یا روغن به مقدار لازم
زعفران دم کرده ۲ قاشق غذاخوری
زردچوبه ۱ قاشق چای خوری
فلفل سیاه نصف قاشق چای خوری
نمک به مقدار لازم
پیازداغ برای تزئین
سیب زمینی ۱ عدد، اختیاری

در برخی دستورهای همدانی لوبیا چیتی نیز به غذا اضافه می شود و بعضی نسخه ها با گوشت سرو می شوند؛ بنابراین پتله پلو یک دستور کاملاً یکسان در همه مناطق ندارد.

👩‍🍳 طرز تهیه پتله پلو همدانی مرحله به مرحله
مرحله اول؛ خیساندن پتله و برنج

پتله را پاک کنید و بشویید. سپس حدود ۲ ساعت در آب بخیسانید. برنج را نیز بشویید و با مقداری آب و نمک چند ساعت خیس کنید.

مرحله دوم؛ آماده کردن پتله

پیاز را نگینی خرد کنید و با مقداری روغن تفت دهید تا طلایی شود. زردچوبه و فلفل سیاه را اضافه کنید و کمی تفت دهید.

آب پتله را دور بریزید و آن را به پیاز اضافه کنید. حدود ۲ لیوان آب داخل قابلمه بریزید و اجازه دهید پتله روی حرارت ملایم حدود ۴۰ تا ۵۰ دقیقه بپزد تا نرم شود و آب آن تقریباً کشیده شود.

مرحله سوم؛ نیم پز کردن برنج

در قابلمه ای بزرگ آب و نمک بریزید و روی حرارت قرار دهید تا بجوشد. برنج خیس خورده را اضافه کنید.

وقتی دانه های برنج بیرونشان نرم و مغزشان کمی سفت بود، برنج را آبکش کنید.

مرحله چهارم؛ ترکیب برنج و پتله

کف قابلمه کمی روغن بریزید و در صورت تمایل برای ته دیگ از سیب زمینی یا نان استفاده کنید.

حالا یک لایه برنج و یک لایه پتله داخل قابلمه بریزید و این کار را تا تمام شدن مواد ادامه دهید.

در پایان مقداری زعفران دم کرده و کره روی برنج بریزید.

مرحله پنجم؛ دم کشیدن پتله پلو

درب قابلمه را با دم کنی بپوشانید و ابتدا حدود ۵ دقیقه حرارت را کمی بیشتر کنید تا بخار ایجاد شود. سپس حرارت را کاملاً ملایم کنید و اجازه دهید پلو حدود ۴۰ تا ۴۵ دقیقه دم بکشد.

🍇 مرحله ششم؛ آماده کردن مخلفات خوشمزه

برای خوش طعم تر شدن پتله پلو، مقداری کره داخل تابه بریزید.

کشمش شسته و خشک شده را اضافه کنید و فقط چند دقیقه تفت دهید تا کمی پف کند. سپس گردوی خردشده را اضافه کنید و خیلی کوتاه تفت دهید.

در پایان مقداری پیازداغ به آن اضافه کنید.

پتله پلو را در دیس بکشید و مخلوط کشمش، گردو و پیازداغ را روی آن بریزید. کمی زعفران هم روی برنج بدهید تا ظاهر آن مجلسی تر شود.

🥔 روش تهیه پتله پلو به سبک اراکی ها

در منطقه اراک و محلات، پتله پلو با تفاوت های کوچکی تهیه می شود. یکی از شیوه های سنتی این است که پتله ابتدا حدود ۲۰ دقیقه در آب جوش نیم پز شود و سپس برنج به آن اضافه شود. در ادامه، سیب زمینی نگینی نیز به مخلوط اضافه می شود و پس از نیم پز شدن مواد، همه چیز آبکش و برای دم کشیدن آماده می شود.

مواد لازم برای روش اراکی
برنج: ۳ پیمانه
پتله یا بلغور گندم: ۱ تا ۱/۵ پیمانه
سیب زمینی: ۱ تا ۲ عدد
پیاز: ۱ عدد
گوشت خورشتی: حدود ۳۰۰ گرم، اختیاری
کشمش: نصف پیمانه
روغن حیوانی یا کره: به مقدار لازم
نمک، زردچوبه و فلفل: به مقدار لازم
روش پخت اراکی

۱. پتله را بشویید و داخل آب جوش بریزید و حدود ۲۰ دقیقه اجازه دهید نیم پز شود.

۲. برنج شسته شده را به پتله اضافه کنید و اجازه دهید هر دو با هم کمی نرم شوند.

۳. سیب زمینی را به صورت نگینی خرد کنید و در چند دقیقه پایانی به قابلمه اضافه کنید.

۴. وقتی برنج و پتله به مرحله نیم پز رسیدند، آنها را آبکش کنید.

۵. در قابلمه روغن بریزید و ته دیگ مورد علاقه تان را قرار دهید. سپس مخلوط برنج، پتله و سیب زمینی را داخل قابلمه بریزید.

۶. در صورت استفاده از گوشت، گوشت خردشده را جداگانه با پیاز و ادویه بپزید و هنگام سرو کنار پلو قرار دهید. در برخی روش های سنتی، گوشت همراه پیازداغ و کشمش سرو می شود و حتی می توان از گوشت چرخ کرده برای تهیه کوفته های کوچک استفاده کرد.

۷. در پایان، پلو را حدود ۴۰ دقیقه روی حرارت ملایم دم کنید.

⭐ فوت وفن های خوشمزه شدن پتله پلو
اگر پتله دیرپز است، قبل از ترکیب با برنج حتماً آن را جداگانه نیم پز کنید.
پتله و برنج نباید بیش از حد نرم شوند؛ در غیر این صورت پلو هنگام دم کشیدن شفته می شود.
برای عطر بهتر می توانید از کمی روغن حیوانی یا کره استفاده کنید.
ترکیب کشمش، گردو و پیازداغ طعم بسیار خوبی به این غذا می دهد.
اگر غذای مقوی تری می خواهید، می توانید آن را با گوشت سرو کنید.
در برخی دستورهای سنتی، مقدار پتله نسبت به برنج بیشتر بوده است؛ این موضوع به شرایط و شیوه پخت منطقه ای بستگی دارد.
اگر پتله آماده در دسترس ندارید، می توانید از بلغور گندم ریز استفاده کنید.
😋 پتله پلو را با چه چیزی سرو کنیم؟

پتله پلو را می توانید همراه ماست، سبزی خوردن، ترشی، سالاد شیرازی و دوغ سرو کنید. اگر نسخه گوشتی آن را درست می کنید، گوشت پخته یا کوفته های کوچک گوشتی در کنار این پلو ترکیب بسیار خوشمزه ای ایجاد می کنند.

❤️ یک غذای قدیمی که ارزش امتحان کردن دارد

پتله پلو نمونه ای از غذاهای محلی ایرانی است که با مواد ساده، غذایی خوش عطر و سیرکننده به سفره می آورد. ترکیب برنج، گندم، کشمش و گردو در کنار پیازداغ و زعفران، طعمی متفاوت از پلوهای معمول ایجاد می کند و روش های منطقه ای آن، از همدان تا نواحی مرکزی، جذابیت این غذای سنتی را بیشتر کرده است.