توضیح کامل و روشن در ارتباط با منافع مال رهن گذاشته شده

منافع مال رهن گذاشته شده متعلق به کیست؟

منافع ایجاد شده در مال مرهونه یا همان به رهن گذاشته شده، هر دو ثمره متصل و منفصل به مالک تعلق دارد، اما ثمره متصل از توابع رهن و جزء رهن است و ثمره منفصل آزاد می‌باشد.
رهنی که در آن تعلق منافع مورد رهن به مرتهن شرط شده باشد رهن تصرف نامیده می‌شود.

مطابق ماده ۷۸۶ قانون مدنی، ثمره رهن و زیادتی که ممکن است در آن حاصل شود در صورتی که متصل باشد جزء رهن خواهد بود و در صورتی که منفصل باشد متعلق به راهن است مگر اینکه ضمن عقد بین طرفین ترتیب دیگری مقرر شده باشد.

ویژگی های مال موضوع رهن

مال موضوع رهن که در اصطلاح حقوقی به آن عین مرهونه گفته می شود، باید دارای ویژگی های خاصی باشد تا بتواند موضوع این عقد قرار بگیرد.

مهمترین ویژگی یک مال برای آنکه بتواند موضوع عقد رهن قرار بگیرد و به عنوان وثیقه استفاده شود، این است که حتما باید عینیت داشته باشد و به همین دلیل است که اساسا به آن عین مرهونه گفته می شود. منظور از عین بودن این است که دین، منافع عین یک مال و … نمی تواند به عنوان موضوع عقد رهن مورد استفاده باشند.

این شرط به دلیل همان ویژگی عینی بودن عقد رهن و لزوم قبض مال توسط مرتهن است. البته در قابل رهن بودن موارد دیگری مانند اسناد تجاری و سهام شرکت ها میان حقوقدانان و قضات اختلاف نظر وجود دارد. بسیاری از حقوقدانان استدلال می کنند که این موارد هم اموال دارای عینیت هستند و می توان آن ها را در رهن گذاشت.

مال موضوع رهن باید معلوم و معین باشد. یعنی اگر مالی به صورت مجهول و یا مالی از میان چند مال که دقیقا مشخص نیست کدام یک از آن هاست، موضوع رهن قرار داده شود عقد رهن درست نیست و باطل تلقی می شود.
مالی که به عنوان عین مرهونه موضوع قرارداد واقع می شود باید قابلیت نقل و انتقال را داشته باشد. این مساله به دلیل هدف وجودی عقد رهن که فروش مال مرهونه و و وصول طلب است می باشد.

بنابراین اگر مالی که موضوع رهن است به هر دلیلی مانند توقیف بودن یا دلایل دیگر امکان نقل و انتقال نداشته باشد عملا عقد رهن بی فایده است و هدف آن محقق نمی شود.
مالکیت راهن نسبت به مالی که به رهن می دهد یکی دیگر از شرایط و ویژگی های مال موضوع رهن است. به رهن گذاشتن یک مال یکی از موارد تصرف در آن مال محسوب می شود که تنها مالک می تواند آن را انجام دهد مگر آنکه شخص دیگری از سوی مالک درمورد این موضوع اذن داشته باشد. بنابراین به رهن گذاشتن مال شخص دیگر توسط راهن تنها با اذن قبلی مالک مال امکان پذیر است.

سوالات متداول

عقد رهن چیست؟

رهن یک عقد تبعی است که به تبع وجود یک یا چند دین در گذشته و به عنوان نوعی تضمین برای پرداخت آن منعقد می شود، به این معنا که مدیون مالی را به عنوان عین مرهونه به طلبکار که مرتهن نامیده می شود می دهد تا در صورت عدم پرداخت دین از محل آن طلب خود را بردارد.

آیا مرتهن می تواند از منافع عین مرهونه استفاده کند؟

خیر، مرتهن به موجب عقد رهن مالک عین یا منافع عین مرهونه نمی شود و برای استفاده از منافع آن نیازمند اذن ملک مال است.

وکالت در فروش عین مرهونه چیست؟

وکالت در فروش عین مرهونه به معنای اعطای وکالت از سوی مالک عین مرهونه به مرتهن برای فروش آن در صورت عدم پرداخت دین در موعد مقرر است.

اگر مدیون بخشی از دین خود را بدهد می تواند به تناسب آن بخشی از مال مورد رهن را از رهن خارج کند؟

خیر، رهن یک عقد تجزیه ناپذیر است و تمام عین مرهونه در برابر تمام دین قرار می گیرد. بنابراین تنها با پرداخت کامل دین می توان عین مرهونه را از رهن خارج کرد.

منبع : میزان