سفالگری: هنر ماندگار از باستان تا امروز

تحقیق در مورد هنر سفالگری و انواع سفال

در این پست با هنر سفالگری ، تاریخچه و انواع سفال آشنا می شوید این تحقیق به صورت مختصر و خلاصه قرار داده شده است با دلگرم همراه باشید.

هنر سفالگری چیست؟

سفالگری یکی از هنرهای ماندگار انسان هاست که از دوره های باستان تا به امروز باقی است. سُفالگری یعنی ساختن ظروف با گِل و به ظرف ساخته شده از این طریق را سفال می گویند، بی شک یکی از قدیمی ترین هنرها و صنایع بشری سفالگری است.

تاریخچه سفال

ساختن ظروف سفال متعلق به زمانی است که انسان در دشت زندگی می کرد و روستای اولیه شکل گرفته است و یکجانشینی بوده است. این ظروف معمولاً برای نگهداری مواد غذایی ساخته شده است. ظروف سفالی خاصیت فاسد نشدنی دارد؛ اما از سویی به دست آوردن این ظروف، امکان تعبیر و تفسیر بخشهای مهمی از زندگی انسانهای اولیه را فراهم آورده است.

مراحل ساخت و تحول ظروف سفالی عبارتند از:

– به وسیله دست (بدون چرخ سفالگری) که به روش های مختلف از جمله فتیله ای ساخته می شود.

– با چرخ سفالگری

– ساختن ظروف سفالی به شکل مجسمه یا حجم های ترکیبی، یعنی علاوه بر حفظ کاربری ظروف سفالی آن ها را به شکل مجسمه هایی از حیوانات یا حجم های ترکیبی، که نشانه نوع نگرش آن ها به جهان هستی است می ساختند. مطالعه در مورد زمان آغاز و پیدایش خط بدون بررسی نقوش حک شده روی ظروف سفالی امکان پذیر نبوده است. به ویژه ظروف مربوط به هزاره های ۵ و ۶ پیش از میلاد در این میان نقش غیرقابل انکاری دارد.

در ٦٠٠٠ سال پیش از میلاد اولین نشانه پیدایش کوره پخت در صنعت سفال دیده می شود در ٣٥٠٠ سال پیش از میلاد چرخ سفالگری ساده ای که آن را با دست می گرداندند ساخته شد . پیدایش چرخ سفالگری تحول بزرگی را در این صنعت بوجود آورد .

تعریف سفال با پوشش گلی

یکی از شیوه های تزئین ظروف سفالین در آغاز دوره اسلامی و خصوصاً در سده هاس سوم و چهارم هجری در این شیوه از پوشش گلی یا اسلیپ که معمولاً به رنگ های سفید یا شیری است استفاده می شد.

انواع سفال

1- سفال بی لعاب

به سفالی گفته می شود که فاقد پوشش لعاب باشد. ساخت سفالینه های بی لعاب مقدم بر سفالینه های لعاب دار می باشد و قور سفالینه بی لعاب در کنار سفالینه های لعاب دار در طول تاریخ بعلت کاربرد آن در زندگی روزمره مردم بوده است. سفالینه های بی لعاب معمولاً با گل خمیری به رنگ های نخودی- قرمز- خاکستری- و بیشتر در اشکال کوزه- خمره- آبخوری- کاسه و پیاله- بشقاب و قمقمه ساخته می شوند.

2- سفال خاکستری یا سفال خاکستری سیاه

نوعی سفال به رنگ سیاه- خاکستری و بندرت متمایل به زرد یا قرمز براق و درخشان و فلز گونه بسیار محکم و چرخ ساز و در اشکالی بدیع و نو ظهور که همزمان با آغاز عصر آهن و مصادف با ورود اسقرار جوامع آریایی به خلاف ایران در لایه های باستانی نیمه دوم هزاره دوم تا اوایل هزاره اول محوطه های سیلک کاشان- خوروین- قیطریه- حوزه گیلان– حوزه مازندران و خراسان و … ظاهر می گردد و پس از رواجی گسترده در پهنه فلات ایران در حدود سده سوم قبل از میلاد و مقارن تشکیل دولت پارت از رونق می افتد.

3- سفال داغ دار

سفال داغ دار به سفال هایی گفته می شود که سفالگر قبل از آنکه سفال را به کوره ببرد نقوش را با استفاده از مهره های سنگی یا استخوانی و حتی با ناخن بر روی سفال می کشد و پس از پخته شدن سفال اثر این عمل تزئینی که اصطلاحاً داغ نامیده می شود بر روی صفال باقی می ماند. شیوه های داغ کردن کوره از ادوار پیش از تاریخ تاکنون درمیان سفالگران معمول است.

4- سفال قرمز

نوعی سفال قرمز رنگ چرخ ساز گاه منقوش و گاه با نقش کنده که نمونه هایی مشخص آن با شوش دوم از هزاره سوم پیش از میلاد آغاز می شود.

5- سفال قرمز رنگ منقوش

نوعی سفال قرمز رنگ آجری و شتری رنگ و دست ساز و کم مقاومت که غالباً به شکل کاسه و بشقاب در اولین لایه های باستانی محوطه های تپه چشمه علی ری- سیلک تپه شهریار و… و نقاط دیگر متعلق به حدود هزاره پنجم قبل از میلاد دیده می شوند.