آشنایی با مفهوم سرقفلی و کفالت

سرقفلی چیست؟

سرقفلی یک حق مالی است که به مستأجر (یا مالکِ) یک مکان تجاری تعلق می گیرد.

معنای ساده: فرض کنید شما یک مغازه خالی را اجاره می کنید، در آن کسب وکارهای موفقی راه می اندازید، نامی برای خود دست وپا می کنید و مشتریان زیادی جذب می کنید. ارزش این «موقعیت تجاری» و «شهرتِ کسب وکار» که در اثر فعالیت شما ایجاد شده است، سرقفلی نام دارد.

چرا وجود دارد؟ وقتی قرارداد اجاره تمام شود، مالک نمی تواند بدون پرداختِ حق الزحمه ای برای آن تلاش ها و شهرتِ کسب شده، شما را بیرون کند. بنابراین، سرقفلی مبلغی است که به عنوان جبرانِ ارزشِ افزوده شده به آن ملک، به صاحب سرقفلی پرداخت می شود.

نکته: سرقفلی قابل انتقال به دیگران است (یعنی می توانید آن را به فرد دیگری بفروشید).

کفالت چیست؟

کفالت یک تعهد حقوقی است که شخص در قبالِ حضورِ فرد دیگری در مراجع قضایی بر عهده می گیرد.

معنای ساده: تصور کنید فردی متهم شده و بازداشت است. شخصی (کفیل) نزد مقام قضایی حاضر می شود و تعهد می دهد که هر زمان دادگاه یا دادسرا متهم را احضار کرد، او را حاضر کند.

نقش کفیل: کفیل در واقع «ضامنِ حضورِ متهم» است، نه ضامنِ پرداختِ بدهی های او (تفاوت مهم با ضمانت مالی).

اگر متهم نیاید: اگر کفیل نتواند متهم را در زمان مقرر حاضر کند، خودِ کفیل مسئول است. در این حالت، اگر کفیل مبلغی را به عنوان «وجه الکفاله» نزد دادگاه سپرده باشد، آن مبلغ ضبط می شود یا در صورت عدم تودیع، کفیل بازداشت می شود.

فقها شرایطی را برای صحت سرقفلی «سرقفلى»؛ عبارت است از: حقّ اولویّتى که مستأجر بر ملک پیدا می کند در مقابل پولى که به مالک در اوّلِ کار می پردازد و مطابق آن، مستأجرى که سرقفلى پرداخته در اجاره کردن آن ملک، از دیگران اولویّت دارد.

گفتنی است؛ این پول غیر از کرایه دکّان یا خانه و امثال آن است، و آن، مزد گشودن قفل است و جزو کرایه نیست.سرقفلى در سابق وجود نداشته است اما امروز در میان عقلاى اهل عرف وجود دارد.

فقها شرایطی را برای صحت سرقفلی ذکر می کنند که عبارت است از:

1. مقدار سرقفلى باید معلوم باشد؛
2. طرفین با میل و رضایت خود معامله را انجام دهند؛
3. طرفین معامله بالغ، عاقل و رشید باشند؛
4. طرفین، معناى سرقفلى و لوازم آن را بدانند.

«کفالت»؛ نوعی ضمان بوده و عبارت است از این که، شخصى ضامن شود هر وقت طلبکار، بدهکار را خواست، او را به طلبکار تحویل دهد. همچنین اگر کسى بر دیگرى حقّى داشته باشد یا ادّعاى حقّى کند که ادعای او قابل قبول باشد، چنانچه شخصى ضمانت کند که هر وقت صاحب حق یا مدّعى، طرف را خواست به دست او بدهد، چنین عملى را «کفالت» می گویند.

همچنین بخوانید:

انواع معافیت کفالت سربازی و شرایط اخذ آن در قانون

معافیت کفالت انواع مختلفی دارد. بعضی از این معافیت ها موقتی بوده و برخی دائمی هستند. اکثر آقایان مشمول به خدمت سربازی تمایل دارند که معافیت کفالت…

به کسى که ضامنِ آوردنِ بدهکار نزد طلبکار یا صاحب حق می شود «کفیل»، به کسى که حقى بر دیگرى دارد «مکفول له» (طلبکار) و به کسى هم که حقى از دیگرى بر عهده او است «مکفول» (بدهکار) می گویند.

کفالت در صورتى درست است که: کفیل به هر لفظى (اگر چه عربى نباشد)، به طلبکار بفهماند که من ضامن هستم تا هر وقت بدهکار را بخواهى به دست تو بدهم و طلبکار هم قبول نماید.

شرایط کفیل عبارت است از:

1. مکلف باشد.
2. عاقل باشد.
3. او را در کفالت مجبور نکرده باشند و بتواند کسى را که کفیل او شده است، حاضر نماید.

یکى از هفت چیز زیر کفالت را به هم می زند:

1. کفیل بدهکار را به دست طلبکار بدهد.
2. حق طلبکار داده شود.
3. طلبکار از حق خود بگذرد.
4. بدهکار بمیرد.
5. طلبکار کفیل را از کفالت آزاد کند.
6. کفیل بمیرد.
7. و کسى که صاحب حق است به وسیله حواله یا به صورت دیگرى حق خود را به دیگرى واگذار نماید.

منبع : مدرسه علمیه زینبیه