تنبل خانه شاه عباس یعنی چه؟ حکایتی بامزه و خواندنی از ضرب المثلی معروف

در میان اصطلاحات و ضرب المثل های کهن فارسی، عبارت «تنبل خانه شاه عباس» جایگاهی ویژه دارد. این اصطلاح که اغلب برای توصیف مکانی با بی نظمی، کندی و بی کاری به کار می رود، ریشه هایی تاریخی بامزه ای دارد که آگاهی از آن، خالی از لطف نیست.

ریشه تاریخی ضرب المثل تنبل خانه شاه عباس

در روزگار حکمرانی شاه عباس، پس از آنکه وزیر دربار به شاه گزارش می دهد که در مملکت همه گروه ها به نوایی رسیده اند، تنها گروهی که بی بضاعت مانده اند، تنبل ها هستند. شاه که به آبادانی و عدالت در قلمرو خود اهمیت می داد، بلافاصله دستور تأسیس مکانی باشکوه به نام «تنبل خانه» را صادر می کند و بودجه ی فراوانی را برای تأمین زندگی افراد تنبل اختصاص می دهد.

طولی نمی کشد که این مرکز رفاهی مملو از جمعیت می شود، تا جایی که دیگر جای سوزن انداختن در آن باقی نمی ماند. شاه عباس با لباس مبدل از محل بازدید می کند و درمی یابد که بسیاری از افراد حاضر، تنها برای بهره مندی از امکانات دولتی، خود را به تنبلی زده اند. پس از مشورت با مشاوران، سرانجام دلقک دربار راه حلی زیرکانه پیشنهاد می کند: «همه را به حمامی ببرند و حرارت آن را به تدریج افزایش دهند تا تنبل نماها تاب نیاورده و از حمام خارج شوند و تنها تنبل های حقیقی باقی بمانند.»

این تدبیر به اجرا درمی آید و بسیاری از افراد با افزایش حرارت، به سرعت حمام را ترک می کنند. در پایان، تنها دو نفر باقی می مانند که از شدت تنبلی، حتی حال فرار کردن هم ندارند. یکی از آن ها در اوج سوزش، ناله می کند: «آخ سوختم!» و نفر دوم، که از او هم تنبل تر بود، با صدایی ضعیف می گوید: «به رفیقم بگو او هم سوخت!» این صحنه، نمادی از نهایت تنبلی می شود و روایت آن سینه به سینه نقل شده تا به صورت یک ضرب المثل درآید.

همچنین بخوانید:

لندهور یعنی چه؟ آیا لندهور فحشه؟ آشنایی با معنای واقعی لندهور

لندهور، واژه‌ای پرکاربرد در محاوره‌ها است که کمتر کسی معنای واقعی آن را می‌داند. در ادامه برای شما می‌گوییم که لندهور یعنی چه و چه بار معنایی دارد.

مفهوم و کاربرد امروزی ضرب المثل تنبل خانه شاه عباس

امروزه از اصطلاح «تنبل خانه شاه عباس» برای توصیف هر مکانی استفاده می شود که در آن نظم و قانون خاصی وجود ندارد یا افراد با کندی و بی مسئولیتی کارها را پیش می برند. این عبارت یک کنایه است و لزوماً به معنای تنبلی مطلق نیست، بلکه بیشتر به یک وضعیت بی نظمی یا بی حالی جمعی اشاره دارد. از یک اداره ی دولتی که امور در آن به کندی پیش می رود تا یک گروه دوستانه که برای انجام یک کار ساده، ساعت ها وقت تلف می کنند، همگی می توانند «تنبل خانه شاه عباس» نامیده شوند.

برای مثال: اگر در یک اداره، کارمندان بی حوصله و بی انگیزه باشند و ارباب رجوع ساعت ها در انتظار بماند، فردی ممکن است با کنایه بگوید: «اینجا که شده تنبل خانه شاه عباس!»

همچنین بخوانید:

ترک شیرازی در غزل حافظ که بود که سمرقند و بخارا را فدای خال هندویش کرد؟!

حافظ در غزلی، سمرقند و بخارا را فدای خال هندویِ ترک شیرازی می‌کند. در ادامه با هم می‌بینیم که ترک شیرازی در غزل حافظ که بوده است؟

سخن پایانی

با توجه به بررسی تاریخی و کاربردی این اصطلاح، درمی یابیم که هر ضرب المثل و عبارتی در دل خود، داستانی از فرهنگ و تاریخ ما را حمل می کند. «تنبل خانه شاه عباس» نیز نمادی است از نگاه جامعه به نظم و بهره وری که از گذشته های دور تا امروز در زبان ما جاری است. پس بیایید با شناخت این ریشه ها، نگاهی عمیق تر به واژه ها و اصطلاحات روزمره مان داشته باشیم.

ضرب المثل مرغی که انجیر میخوره نوکش کجه یعنی چی؟!

100 ضرب المثل معروف با حرف الف به همراه معنی

معنی و مفهوم ضرب المثل شیر که پیر میشه بازیچه شغال میشه

ریشه حکایت ضرب المثل قدر زر زرگر شناسد قدر گوهر گوهری

مجموعه کامل ضرب المثل های فارسی با حرف پ همراه با معنی