حشو در زبان فارسی: تعریف، انواع و مثال ها

حشو چیست و چرا باید از آن پرهیز کرد؟

حشو یا زائدنویسی در لغت به معنای انباشتن و مملو کردن است و از منظر زبان شناسی، به کلمه یا عبارت زائدی گفته می شود که معنای جمله به آن نیاز ندارد و ممکن است تعادل لفظ و معنی را از بین ببرد و حتی با ایجاد اطناب در جمله، گاهی سبب انتقال نادرست معنا می شود.

انواع حشو در فارسی

برای آشنایی بیشتر با انواع حشو و دیدن مثال ها، لطفا تا پایان این مقاله از دلگرم با ما همراه باشید.

حشو ملیح

حشوی است که بر زیبایی سخن بیفزاید. تنها این نوع حشو است که از صنایع علم بدیع به شمار می رود. مانند تکرار عبارت «که از کار برده دست و دلم» در بیت زیر؛

به غیرِ عشق که از کار برده دست و دلم
نمی رود دل و دستم به هیچ کارِ دگر
غزلیات، صائب تبریزی

حشو متوسط

حشوی است که بر زیبایی سخن چیزی نیفزاید، امّا آوردنِ آن عیب محسوب نشود؛ مانند عبارت «ای سرو گل اندام» در این بیت:

با چنین شکل و شمایل که تو داری باشد
همه کس را به تو ای سروِ گل اندام طمع

حشو قبیح

در این نوع حشو، دو کلمه در کنار هم ذکر می شوند که یکی دقیقاً هم معنای دیگری است. مثل کلمه نهان و مستتر در بیت زیر: 

از بس که بارِ منّتِ تو برتنم نشست
در زیرِ منّتِ تو نهان و مُسَتَترم

همچنین بخوانید:

ساسپند شلوار: تاریخچه، تلفظ و جایگزین های فارسی

ساسپند شلوار، وسیله ای برای نگه داشتن شلوار که پس از جنگ جهانی اول رواج یافت. این گزارش به ریشه شناسی این واژه، اشتباهات رایج در تلفظ و نوشتار آن و…

نوع دیگری از حشو قبیح آن است که دو واژه درکنار یکدیگر به کار می روند که هم معنی نیستند؛ امّا معنی یکی از دیگری استنباط می شود. مانند عبارت ساعد دست در بیت زیر که از کلمه ساعد، معنای دست دریافت می شود.

گفتم هوسِ ساعدِ دستش نکنم
اکنون که به گردنم درآمد چه کنم