کاربرد گیومه در نگارش فارسی: از نقل قول تا تأکید

کاربرد گیومه «»

در این نوشته، موارد کاربرد گیومه «» در نگارش فارسی را بررسی می کنیم و موارد مربوط به این نشانه ویرایشی را با مثال توضیح می دهیم.

گیومه یا نشانه نقل قول که با علامت (« ») در نگارش فارسی مشخص می شود، مانند پرانتز جزو علائمی است که به صورت جفت به کار می رود؛ یعنی به عنوان نشانه ای دوگانه در ابتدا و انتهای جمله یا عبارت مورد نظر قرار می گیرد. معادل این نشانه در زبان انگلیسی quotation mark نام دارد که به صورت (" ") مشخص می شود. دقت کنید که استفاده از "" برای نقل قول در زبان فارسی نادرست است.

کاربرد گیومه در نگارش فارسی

بیان نقل قول مستقیم؛ شاخص ترین کاربرد گیومه در نگارش

یکی از مهم ترین کاربردهای گیومه برای بیان نقل قول مستقیم است و در آغاز و پایان آن می آید؛ در واقع گیومه علاوه بر نشانه نقل قول، مشخص کننده ی حدود آن نیز است.

گفت: «محبت را از آن نام محبت کردند که هر چه در دل بود جز محبوب، محو گرداند». و گفت: «هر که وحشت غفلت نچشیده باشد، حلاوت انس نیابد.»
تذکرةالاولیاء، ذکر عثمان حیری

گفت: «من عاشق کسی هستم که هنوز نمی دونه می تونه اشق من بشه اما بالاخره وقتش می رسه.»
شیفتگی ها، خابیر ماریاس

متمایز کردن و یا تأکید بر قسمتی از متن

یکی از کاربردهای گیومه در نگارش فارسی در مواقعی است که بخواهیم بر عبارت، جمله و یا واژه ای در نوشتار خود تأکید کنیم. البته برای این کار از بولد (سیاه) یا ایتالیک (ایرانیک) کردن متن هم می توان استفاده کرد.

مثال:

«زبان سرچشمه ی سوءتفاهم هاست.»؛ شاید این جمله از داستان «شازده کوچولو»ی «آنتوان دوسنت اگزوپری» را شنیده باشید. 

می خواهیم در کنار آموزش تایپ فارسی ، «درست نویسی» زبان فارسی را نیز یاد بگیریم، و یکی از مهم ترین بخش های درست نویسی، استفاده صحیح از «علائم ویرایشی» است.

اشاره به اصطلاحات و واژه های علمی و فنی و یا اسم شخصی

به طور معمول وقتی برای بار اول از اصطلاحی علمی و یا تخصصی و همچنین از نام شخصی یا کتابی و نمونه هایی مانند این ها نام می بریم، آن واژه یا اصطلاح را درون گیومه قرار می دهیم.

همچنین بخوانید:

کاربردهای خط تیره (-) در نگارش فارسی

خط تیره یا خط فاصله یکی از نشانه های نگارشی پرکاربرد است که برای بیان فاصله زمانی و مکانی، جداسازی جمله معترضه، ترکیب واژگان مرکب، نگارش مکالمه و…

می توان گفت نخستین تعریف نسبتاً کامل و ارزنده از فرهنگ را «ادوارد تایلور» انسان شناس معروف انگلیسی و بنیان گذار انسان شناسی فرهنگی، به دست داد. وی در سال 1871 در کتاب معروفش به نام «فرهنگ ابتدایی» به تعریف روشن، رسمی و جامع از فرهنگ پرداخت.
پژوهش و بررسی فرهنگ عامه ایران، حسینعلی بیهقی

فرهنگ مردم ترجمه کلمه «فولکلور» است.
پژوهش و بررسی فرهنگ عامه ایران، حسینعلی بیهقی

تضمین شعر

تضمین در شعر به صنعتی گفته می شود که شاعر، بخشی از شعر شاعر دیگری را عیناً در شعر خود بیاورد. در چنین مواقعی قسمتی که تضمین شده در گیومه آورده می شود تا مشخص شود که این قسمت سروده شاعر دیگری است.

چه خوش گفت فردوسی پاکزاد
که رحمت بر آن تربت پاک باد
«میازار موری که دانه کش است
که جان دارد و جان شیرین خوش است»
تضمینی از سعدی از سروده فردوسی 

دو نکته درباره کاربرد گیومه

در نقل به مضمون و یا نقل قول غیر مستقیم نیازی به استفاده از گیومه نیست.

به او گفتم اگر می خواهد موفق شود، باید بیشتر تلاش کند.

در مورد عبارت های نقل شده در میان گیومه (نقل قول مستقیم) نیز نشانه گذاری و قواعد آن رعایت می شود.