تحلیل و معنی شعر 'جان و تن' پروین اعتصامی از کتاب درسی هشتم

معنی شعر جان و تن (پروین اعتصامی)

در این پست، معنی و مفهوم شعر جان و تن از پروین اعتصامی (از کتاب تفکر و سبک زندگی پایه هشتم) را برای شما دوستان عزیز آماده کرده ایم. با دلگرم همراه باشید.

معنی شعر جان و تن

1- کودکی در بر قبائی سرخ داشت

روزگاری زان خوشی خوش میگذاشت

1- معنی: کودکی لباس قرمزی داشت که در آن روزگار کودکی با آن لباس خوش می گذراند.

2- همچو جان نیکو نگه میداشتش

بهتر از لوزینه می پنداشتش

2- معنی: مانند جانش از لباسش به خوبی مراقبت می کرد. آن را بهتر از شیرینی مغز بادامی می دانست و دوستش می داشت.

لوزینه: از کلمه “لوز” می آید که در عربی به معنای بادام است. به شیرینی یا حلوایی می گویند که با مغز بادام درست شده باشد.

3- هم ضیاع و هم عقارش می شمرد

هر زمان گرد و غبارش می سترد

3- معنی: لباسش را همچون زمین و اموال خانه، تمام دارایی اش می دانست و هر زمان گرد و غباری روی آن می نشست، سریع تمیزش می کرد.

ضیاع و عقار: زمین های کشاورزی و اموال خانه

4- از نظر باز حسودش می نهفت

سرخی اش می دید و چون گل می شکفت

4- معنی: آن را از نگاه حسودان دور نگه می داشت. رنگ سرخش را می دید و گل از گلش می شکفت (شاد می شد.)

5- گر به دامانش سرشکی می چکید

طفل خرد آن اشک روشن می مکید

5- معنی: اگر قطره اشکی بر روی لباسش می چکید، بچه کوچک، آن اشک را می مکید.

6- گر نخی از آستینش میشکافت

بهر چاره سوی مادر میشتافت

6- معنی: اگر نخی از آستین لباسش شکافته می شد، برای درست کردن آن سمت مادرش به سرعت می رفت.

7- نوبت بازی به صحرا و به دشت

سرگران از پیش طفلان میگذشت

7- معنی: هنگام بازی در صحرا و دشت، سرسنگین و بی اعتنا از کنار بقیه بچه ها می گذشت.

8- فتنه افکند آن قبا اندر میان

عاریت می خواستندش کودکان

8- معنی: آن لباس زیبا فتنه و آشوبی بین کودکان به راه انداخت؛ هر کدام از آنها لباس را قرض می خواستند.

9- جمله دل ها ماند پیش او گرو

دوست میدارند طفلان رخت نو

9- معنی: دل همه بچه ها پیش آن لباس می ماند (شیفته آن شده بودند). بچه ها لباس نو را دوست دارند.

10- وقت رفتن پیشوای راه بود

روز مهمانی و بازی شاه بود

10- معنی: موقع رفتن به جایی، جلوتر از همه راه می رفت. در مهمانی ها و بازی ها نقش شاه را بین همه داشت. (همچون کسی بود که لباس پادشاهی بر تن داشت.)

11- کودکی از باغ می آورد به

که بیا یک لحظه با من سوی ده

11- معنی: کودکی از باغ، میوه به ای را با خودش می آورد. به او گفت: یک لحظه با من سمت روستا بیا.

12- دیگری آهسته نزدش می نشست

تا زند بر آن قبای سرخ دست

12- معنی: کودک دیگری به آهستگی کنار او می نشست تا به لباس قرمز او دستی بکشد.

13- روزی، آن رهپوی صافی اندرون

وقت بازی شد ز تلی واژگون

13- معنی: روزی آن کودک رهرو که دلش صاف و پاک بود، هنگام بازی از تپه ای واژگون شد و به زمین افتاد.

14- جامه اش از خار و سر از سنگ خست

این یکی یکسر درید، آن یک شکست

14- معنی: لباسش با خار پاره شد و سرش با سنگ شکست. لباسش یک سره پاره شد و سرش یکباره شکست.

15- طفل مسکین بی خبر از سر که چیست

پارگی های قبا دید و گریست

15- معنی: کودک بیچاره که خبر نداشت چه آسیبی به سرش رسیده، تا پارگی های لباسش را دید، گریه کرد.

16- از سرش گر چه بسی خوناب ریخت

او برای جامه از چشم آب ریخت

16- معنی: با اینکه از سرش خون بسیاری می چکید، ولی او برای لباسش اشک های چشمش جاری شده بود.

17- گر به چشم دل ببینیم ای رفیق

همچو آن طفلیم ما در این طریق

17- معنی: ای دوست! اگر به چشم بصیرت و عاقلانه به این موضوع نگاه کنیم، ما هم مانند آن کودکیم در این دنیا.

همچنین بخوانید:

معنی و مفهوم بیت 'در زندگی مطالعه دل غنیمت است' از بیدل دهلوی

در این مطلب با معنی عمیق بیت معروف بیدل دهلوی درباره اهمیت آگاهی از احوال دل و غنیمت شمردن فرصت زندگی آشنا می شوید.

18- جامه رنگین ما آز و هوی است

هر چه بر ما می رسد از آز ماست

18- معنی: لباس رنگی ما همان حرص و طمع و هوا و هوس ماست و هر بلایی که به سرمان می آید از زیاده خواهی های خودمان است.

19- در هوس افزون و در عقل اندکیم

سالها داریم اما کودکیم

19- معنی: هوس هایمان زیاد است ولی عقل و تفکرمان اندک! سن و سال زیادی داریم ولی همچنان کودکانه رفتار می کنیم.

20- جان رها کردیم و در فکر تنیم

تن بمرد و در غم پیراهنیم

20- معنی: جان و روح خود را رها کرده ایم و به فکر جسممان هستیم. همچون آن کودک که بدنش آسیب دیده ولی همچنان غصه پیراهنش را می خورد.