آشنایی با روش کاشت و خواص انگور فرنگی

معرفی انگور فرنگی

انگور فرنگی (نام علمی: Ribes) مترادف (نام علمی: grossularia) سردهای از گیاهان گلدار دولپه‌ای شامل ۱۵۰ گونه است. این گیاه بومی مناطق معتدل نیم‌کره شمالی و رشته‌کوه آند است. انگورفرنگی‌ها درختچه ای و خاردار هستند و دارای میوه‌های سته می‌باشند.انگور فرنگی با نام خارتوت یا گالش‌ انگور نیز شناخته می‌شود.

سرخ ‌پوستان پاسیاه از ریشه انگورفرنگی برای درمان بیماری‌های کلیه و یائسگی استفاده می‌کردند. سرخ‌ پوستان کری، از میوه آن برای بهبود باروری و آبستنی استفاده می‌کردند.

گیاه شناسی انگور فرنگی

انگور فرنگی قرمز (یا کشمش بیدانه قرمز)، گونه R. روبروم، یک عضو از جنس گونه R. در familyGrossulariaceae انگور فرنگی، مادری به بخش‌هایی از غرب اروپا (بلژیک، فرانسه، نروژ، سوئد، آلمان، هلند است.

این یک deciduousshrub به‌طور معمول به ۱–۱٫۵ متر قد بلند، گاهی ۲ متر، با برگ پنج لوبی در حال رشد است مارپیچْ در ساقه مرتب شده‌اند.

گل زرد به سبز کم رنگ می‌باشد، در نوسانی خوشه ۴–۸ سانتی‌متر می‌باشد. بلوغ به میوه آن خوراکی شفاف قرمز روشن در مورد ۸–۱۲ قطر، با ۳–۱۰ انواع توت‌ها در هر خوشه. چندین گونه‌های مشابه دیگر بومی در اروپا، آسیا و شمال آمریکا، نیز با میوه‌های خوراکی، هر چند معمول با عطر و طعم انتهایی می‌باشند.

انگور فرنگی بعد از سیب درختی که شاه میوه ها نام دارد، انگور فرنگی مفیدترین میوه ها است. قلیائیت خون را بالا می برد. بهترین نوع آن نوع شیرین و پوست نازک آن است.

 حدود ۱۵۰ گونه شناخته شده از گیاهان گلدار بومی در سراسر مناطق معتدل نیمکره شمالی است.انگور فرنگی یکی از پر کالری ترین میوه ها است. به خصوص برای افراد لاغر ضعف را برطرف می کند و خون را صاف می کند.

 شرایط محیطی مورد نیاز درخت انگور فرنگی

 آب و هوا 

این درخت از آن جا که جزو مناطق معتدل سرد به شمار می رود می تواند سرمای زمستان را تحمل کند، آب و هوای خنک را می پسندد و دمای بالای سی درجه سانتی گراد برگ های آن را دچار آسیب می کند. این گیاه زمستان های طولانی را جهت تامین دوره استراحت نیاز دارد. بر حسب رقم، 800 تا 1500 ساعت دمای منهای هفت درجه نیاز دارد.

این گیاه حتی می تواند دمایی حدود منهای 20 درجه را تحمل کند. این درخت همچنین به 20 تا 40 روز دمای زیر پنج درجه برای باز شدن جوانه ها و 160 تا 200 روز برای باردهی گل ها نیاز دارد.

انگور فرنگی به نور زیادی نیاز ندارد و وزش باد نمی تواند خسارت زیادی به آن وارد کند. سرماهای دیررس بهاره به بعضی ارقام این انگور آسیب وارد می کند.

خاک 

درختان انگور فرنگی خاک های لومی با بافت سبک که PH آن ها بین 6.5 تا 7 است را می پسندند. این گیاه به صورت وحشی در جنگل ها و بیشه زار های کم درخت در شمال آفریقا، اروپا،  آسیا، سیبری و آمریکا رشد می کند. این درخت در شمال ایران و ارتفاعات البرز رشد خوبی دارند. بعضی ارقام آن از جمله انگور فرنگی سیاه در خاک های مرطوب به خوبی رشد می کنند اما باد های گرم و شوری خاک آن ها را آزار می دهد.

آبیاری 

تا وقتی که بذر جوانه بزند، باید قسمت های بالایی خاک به صورت مرطوب حفظ شود. انگور خارجی هر چند دقیقه که آبیاری می شود باید چند دقیقه صبر کرد تا از خیس نشدن خاک های زیرین اطمینان حاصل شود. در ماه های گرم تابستان بهتر است نهال در یک محل سایه دار حفظ شود. در این مدت هفته ای یک یا دو اینچ به آن ها آب دهید.

کاشت و تکثیر درخت انگور فرنگی

انگور معمولا فرنگی به دو روش قلمه زنی و کاشت با بذر تکثیر می شود. در روش قلمه زنی، در ماه شهریور قلمه های خشبی و نیمه خشبی انگور فرنگی را تهیه می کنند. پیش از کاشت، آن را در هورمون های ریشه زایی می گذارند و سپس در محیطی دور از نور مستقیم خورشید و مرطوب کشت می شود. بستر کشت نباید خشک و نباید خیلی خیس باشد.

خوابانیدن: از این روش برای انگور سیاه فرنگی که دانه های درشتی دارد استفاده می شود.

کاشت با بذر درخت انگور فرنگی 

بذر انگور فرنگی قرمز، باید مدتی حدودا دو یا سه ماهه در دمای 5 درجه مثل دمای طبقات عادی یخچال نگهداری و سپس کشت شود.

برای کاشت بذر گونه های خاص، خاک کوکوپیت بهترین نوع خاک است، زیرا به خوبی رطوبت را در خود حفظ می کند و باعث می شود که بذر ها راحت تر جوانه زنی کنند. معمولا قبل از کاشت خاک مورد نظر را با مشما می پوشانند تا رطوبت کافی در آن حفظ شود. البته چون خاک کوکوپیت در خود ماده غذایی ای ندارد باید مواد غذایی لازم را به آن انتقال داد.

گونه های انگور فرنگی در ایران

گالش انگور یا انگور فرنگی در ایران چهار گونه گیاه درختچه‌ای دارد:

•  Ribes melancholicum انگورفرنگی تیره گل انحصاری ایران است.

سه گونهٔ دیگر آن علاوه بر ایران در کشورهای اروپایی، آناتولی، قفقاز، طالش، ارمنستان، شمال آفریقا و سیبری نیز می‌رویند:

• Ribes petraeum یا Rock Currant انگور فرنگی صخره‌زی یا قره‌قات
• Ribes orientale انگورفرنگی شرقی یا قره قات
• Ribes rubrum انگورفرنگی قرمز

 
قسمت های مورد استفاده: میوه، برگ، روغن و غوره آن است.

کاربردهای انگور فرنگی

طعم این میوه ترش است. این میوه در کشورهای اروپایی برای درست کردن مرباهای نسبتاً گران‌قیمت مورد استفاده قرار می‌گیرد. علی‌رغم اینکه کاشت و نگهداری قره قات چندان سخت نیست، این میوه حتی در اروپا نیز کمیاب است. در ایران، خشک شده قره قات یا انگور فرنگی در عطاری‌ها یافت می‌شود. دم کرده قره قات را برای رقیق کردن خون تجویز می‌کنند و اعتقاد بر آن است که خوردن آن از سکته قلبی ممانعت می‌کند.
 

خواص انگور فرنگی

۱- انگور فرنگی دارای ویتامین های A،  B، C بوده و سرشار از املاح معدنی به خصوص آهن می باشد.
۲- میوه نارس انگور فرنگی از خاصیت نرم کنندگی بیشتری برخوردار است و پس از رسیدن نیز به علت داشتن مواد صمغی و دانه های ریز حرکات دودی روده ها را تقویت کرده و مانع یبوست می شود، آن را باید پس از غذا میل نمایید.
۳- انگور فرنگی ادرار را زیاد می کند. بنا به این علت داروی خوراکی مناسبی برای افرادی است که به ناراحتی های عدم دفع ادرار و یا سختی آن مبتلا می باشند. همچنین برای مبتلایان به نقرس، رماتیسم، سوء هاضمه و … نافع می باشد.
۴- افرادی که به زیادی اسید اوریک مبتلا می باشند می توانند روزانه ۵۰ گرم برگ این نوع انگور را در ۱۰۰ گرم آب دم کرده و به طور ناشتا میل نمایند.
۵- گرد برگ انگور فرنگی به طور موضعی، اثر بند آوردن خون را دارد.

مضرات انگور فرنگی
 

• غوره میوه انگور فرنگی دارای ترشی زیاد بوده و به این خاطر مصرف خام آن موجب کند شدن دندان ها می گردد، بنابراین نباید آن را به طور خام میل نمود ولی رسیده میوه مزبور شیرین بوده و به طور خام قابل مصرف می باشد.
• زیاده روی در خوردن این میوه به خصوص برای افرادی که به ناراحتی های معده و یا کبد مبتلا می باشند اثر زیان بخشی دارد و ایجاد دل پیچه می نماید.
• افراد مبتلا به آلبومینوری، میگرن، حصبه، اوره، ضعف دندان ها، بهتر است که از خوردن انگور فرنگی پرهیز کنند.
• مصرف آب انگور فرنگی برای بیماران مبتلا به دیابت مضر است.

بیشتر بخوانید:

با روش کاشت درخت انگور و نگهداری از آن آشنا شوید

روش های کاشت و تکثیر درخت شاه توت

روش کاشت و نگهداری درخت چنار