آشنایی با موارد کاربرد حشره کش دیازینون

معرفی حشره کش دیازینون

دیازینون جزء سموم فسفره و یک حشره‌کش نسبتاً فرّار است که برای از بین بردن مگس و کنه مخصوصاً کنه تولوزانی به مقدار زیاد استفاده می‌شود. این حشره‌کش از طریق پوست بدن نیز جذب می‌شود بنابراین از تماس با پوست باید جلوگیری شود.

دیازینون با داشتن قابلیت نفوذ در لایه‌های واکسی بافتهای گیاهی در کنترل آفاتی که در داخل نسوج گیاهی (مینوزها و ساقه خوارها) زندگی می‌کنند را می‌توان با موفقیت به کار برد. دیازینون یکی از پر مصرف‌ترین سموم ارگانوفسفره بوده که با کنترل طیف وسیعی از آفات جونده و مکنده در باغات و مزارع نقش مهمی در کنترل شیمیایی آفات دارد.

این آفت کش در بازار با نامهای تجاری بازودین Basudin  EC , WP , O , D , G , TC , SC  و دیاکاپ Diacap SC30% وجود دارد. دیازینون از گروه حشره کشهای فسفره آلی و زیر گروه اسید فسفروتیوئیک بوده که تا حدی خاصیت سیستمیک و نفوذی دارد. این ترکیب باطیف وسیع علیه انواع آفات برگخوار، ساقه خوار و ریشه خوار، مکنده و خاکزی با فرمولاسیونهای امولسیون (EC60%)، پودر وتابل (WP40%) و گرانول (G5% و G10%) بکار می‌رود که فرم گرانول از ریشه جذب شده و وارد قسمتهای سبز گیاه می شود .

باید توجه داشت که اگر از این سم برای ضد عفونی بذور و ریشه نهالها استفاده ‌شود، در رشد جوانه ها ایجاد اختلال خواهد نمود. دوام سم در خاک 12 تا 14 هفته است زیرا به شدت جذب کلوئیدهای خاک می‌شود، بطورکلی در مدت 3-2 هفته اول بیش از 50 در صد آن تجریه می‌شود. سمیت آن از راه جذب پوستی بسیار زیاد است. جذب پوستی آن ایجاد مسمومیت حاد و مزمن می‌کند. برای ماهیها، زنبور عسل و سایر حشرات مفید خطرناک است. 

مکانیسم اثر دیازینون

دیازینون حشره کش و کنه کش غیرسیستمیک و نفوذی با اثر تماسی، گوارشی و تنفسی (تدخینی) و اثر ضربه ای شدید و همچنین دوره محافظتی متوسط (15-7 روز) می‌باشد. توانایی این سم در مهار آنزیم کولین استراز در سیستم عصبی جانوران است. استیل کولین بعنوان ناقل پیام عصبی در فضای بین سیناپسی عمل می‌کند و موجب تحریک اکسون بعدی می‌شود.

دیازینون در بدن حشره موجب تجمع در سیناپس شده و درنتیجه تحریک رشته عصبی بعدی بصورت مستمر ادامه می‌یابد، چون آنزیم کولین استراز لازم برای تجزیه استیل کولین در فضای بین سیناپسی و حذف این تحریک مستمر بواسطه دیازینون بلوکه شده است.

ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی دیازینون

این سم به صورت روغن بدون رنگ است . حلالیت آن در دمای معمولی محیط ۴۰میلی گرم در لیتر می باشد . نسبت به نور خورشید مقاوم بوده و در محیطهای اسیدی و قلیایی ناپایدار است تنها در زمانیکه هوا آرام باشد ( سرعت باد کمتر از km/h ۱۰ ) می توان گرد پاشی کرد .

ماندگاری در محیط زیست : بقایای دیازینون ممکن است حداکثر تایکماه در محیط باقی بماند . در صورتیکه این سم در معرض هوا قرار بگیر طی حدود ۱۰روز تجزیه خواهد شد. اما در سایه اندازها بیش از سه هقته باقی خواهد ماند .

سمیت : LD ۵۰ = ۳۰۰-۴۰۰ mg/kg دیازینون برای پرندگان و زنبورهای عسل بسیار سمی است و برای ماهی ها تا حدی سمی می باشد . سمیت آن رااز راه جلد برای انسان و دام کمتر است ولی از راه تنفس خطر مسمومیت آن بیشتر می باشد لذا در موقع سمپاشی باید ماسک مخصوص به کاربرد .

موارد مصرف دیازینون

دیازینون یک حشره کش تماسی بسیار موثر که برای کنترل تقریبا هر نوع حشره ای به کار می رود . کاربردد اصلی آن در برنج ، درختان میوه ، تاکستان ، نیشکر ، ذرت ، پنبه ، توتون و سیب زمینی است . می توان از آن علیه جور پایان ،هزارپایان ،  کرم پیاز ، ساس گندم ، گوش خیزک ، لارو اروسی فرم ،  وسک کلرادوی سیب زمینی، کک نباتی ، مگس میوه ،کرم سیب ، کرم ساقه خوار برنج ، شته ، زنجره برگ، تریپس، کنه ، شپشک آرد آلود ، پروانه ، شب پره زمستانی و یا هر آفت باغی دیگر استفاده کرد. در منازل می توان ازآن برای کنترل مورچه ، سوسک فرش ، بید گوش خیزک  ، سوسری و آبدوزدک استفاده کرد .

در صورت مسمومیت با این سم مطابق سایر مسمومیت ها از مواد تهوع آور استفاده شده و به پزشک مراجعه شود. این سم در زمره سموم قوی دسته بندی می شود و در صورتی که در منزل یا در گلخانه نگهداری می شود حتما نسبت به درج برچسب بر روی ظرف آن اقدام نموده و از دسترس اطفال دور نگه داشته شود.

طریقه مصرف دیازینون

 2 سی سی در یک لیتر آب حل شود.

هشدار مصرف دیازینون

• هنگام سمپاشی از لباس مخصوص، دست کش، عینک و ماسک استفاده نمایید.
• از خوردن و آشامیدن و کشیدن سیگار در هنگام سمپاشی اکیداً خودداری کنید.

مسمومیت با دیازینون

علائم مسمومیت: سردرد، سرگیجه، اسهال، بی‌حسی و اختلال در بینائی.

کمکهای اولیه: در صورت مسمومیت، تا رسیدن پزشک، مسموم را در هوای آزاد نگهداری نمائید. به مسموم مواد قی‌آور (آب نمک نیمگرم یا محلول پر منگنات) خورانده و این کار را تا بی‌رنگ شدن مایع ادامه دهید.

پادزهر: سولفات آتروپین- توگزوگونین.

میزان مصرف و نکات مورد توجه دیازینون

تاکنون گزارشی از بروز حساسیت دیازینون روی گیاهان عنوان نشده است ولی ممکن است روی برخی واریته های سیب ایجاد زنگار نماید. از نظر اختلاط با ترکیبات دیگر نیز، دیازینون با ترکیباتی که دارای مس باشد سازگاری ندارد بعلاوه خاصیت خورندگی روی فلزات دارد.

از مهمترین نکات در هنگام سمپاشی در سطح وسیع استفاده از لباس کار، کلاه، عینک، ماسک ، چکمه و دستکش پلاستیکی و غیر قابل نفوذ می باشد.همچنین مانند سایر سمپاشی ها از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. برای سمپاشی منازل و اماکن عمومی باید دقت شود که مواد خوراکی و ظروف آشپزخانه به محلول سمی آلوده نشود و پس از سمپاشی تهویه کافی صورت گیرد. سمپاشی در هوای گرم کارایی سم را کاهش میدهد.

باید توجه داشت که اگر از این سم برای ضد عفونی بذور و ریشه نهالها استفاده ‌شود، در رشد جوانه ها ایجاد اختلال خواهد نمود. دوام سم در خاک 12 تا 14 هفته است زیرا بشدت جذب کلوئیدهای خاک می‌شود، بطورکلی در مدت 3-2 هفته اول بیش از 50 در صد آن تجریه می‌شود. این حشره‌کش از طریق پوست بدن نیز جذب می‌شود بنابراین از تماس با پوست باید جلوگیری شود جذب پوستی آن ایجاد مسمومیت حاد و مزمن می‌کند.

برای ماهیها، زنبور عسل و سایر حشرات مفید خطرناک است و بهتر است محصولات سمپاشی شده تا دو هفته پس از سمپاشی مصرف نشود.

بیشتر بخوانید:

سم سوین و موارد مصرف این سم

کاربردهای جادویی سم عنکبوت در درمان بیماریها

۱۰ سم خطرناک در میوه و تره بار تهران یافت شد