مجازات منتشر کنندگان اخبار دروغ درباره کرونا چیست ؟

مجازات نشر دهندگان اخبار کذب درباره کرونا

مدتی است که کشور با خبر انتشار ویروس کرونا مواجه شده و پیگیری‌ها برای عدم انتشار این ویروس و جلوگیری از انتقال آن به افراد مختلف در دستور کار قرار گرفته است، اما در این میان عده‌ای سودجو به فکر تشویش اذهان عمومی هستند.

بسیاری از افراد به دنبال این هستند تا اخبار جعلی درباره ویروس کرونا را منتشر کنند و سبب تشویش اذهان عمومی و نگرانی هر چه بیشتر مردم شوند.

اما افرادی که اقدام به انتشار اخبار کذب درباره ویروس کرونا می‌کنند باید منتظر مجازات قانونی بمانند، زیرا این افراد از لحاظ قانونی مجرم به حساب می‌آیند و در صورت ارتکاب انتشار اخبار باید مجازات قانونی را تحمل کنند.

از نظر قانون، فردی که اقدام به انتشار اخبار کذب کند متهم به نشر اکاذیب  است و قانون برای او مجازات یک تا سه سال حبس و شلاق در نظر گرفته است.

از آنجایی که انتشار اخبار کذب درباره ویروس کورونا سبب ایجاد رعب و وحشت برای مردم می‌شود به همین دلیل باید حتماً با این افراد برخورد قانونی شود.

جرم نشر اکاذیب به چه معناست ؟

در زندگی عادی و روزمره بسیاری از افراد، دروغ موضوعی رایج و روزمره است؛ برخی‌ها مدام دروغ می‌گویند، از ساده‌ترین موارد گرفته تا پیچیده‌ترین امور را با دروغ رفع و رجوع می‌کنند.

کسی هم متعرض دروغ‌گوها نمی‌شود؛ حتی اگر دروغِ دروغ‌گوها برملا شود، با دروغی دیگر سعی در توجیه آن می‌کنند.

اگر هم قرار باشد پلیس دروغ‌گوها را بگیرد، حکایت همان است که باید «در شهر هرآنچه هست گیرند» اما با این اوصاف همیشه این‌گونه نیست که دروغ‌گویی مجازات نداشته باشد و کسی هم متعرض دروغ‌گو نشود.

یکی از مصادیق دروغ‌گویی که مسئولیت کیفری برای شخص دارد، موضوع «نشر اکاذیب به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی» است. در ادامه این موضوع را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

«اکاذیب» جمع کذب به معنای دروغ و امر خلاف واقع است، «نشر» هم که به معنای اشاعه خبر و گسترش موضوع است؛ بنابراین نشر اکاذیب می‌شود: «اشاعه و انتشار مطالب خلاف واقع».

درگذشته نشر اکاذیب بیشتر از طریق منابر، تریبون‌ها یا نشریات یا نوشته‌ها و اعلان‌ها صورت می‌گرفت اما با گسترش روز افزون فضای مجازی، نشر اکاذیب هم شکل و شیوه جدیدی به خود گرفت و آنقدر گسترده و شایع شد که حالا تشخیص راست و دروغ در فضای مجازی به امری غیرممکن تبدیل شده است.

هر کس به قصد ضرر زدن به دیگران یا تشویش اذهان عمومی اقدام به بیان اکاذیب کند، مجرم محسوب می‌شود. ماده ۶۹۸ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی (مصوب ۱۳۷۵) در این خصوص مقرر کرده است که

«هرکس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله نامه یا شکوائیه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هر گونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون امضا، اکاذیبی اظهار کند یا با همان مقاصد اعمالی را بر خلاف حقیقت راساً یا به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقام‌های رسمی تصریحاً یا تلویحاً نسبت دهد، اعم از این که از طریق مزبور به نحوی از انحا ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شود یا خیر، علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان، باید به حبس از دو ماه تا دو سال یا شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم شود.»

نکته مهمی که در قانون به آن اشاره شده، موضوع «مطلق بودن» جرم نشر اکاذیب است؛ یعنی تحقق جرم به وقوع ضرر یا ایجاد تشویش موکول نیست و همین که کسی اقدام به اظهار اکاذیب کند یا اخبار و مطالب بی‌اساس را عنوان کند، از نظر قانون مجرم بوده و قابل تعقیب است.

نشر اکاذیب در مطبوعات و رسانه‌ها

تمامی نشریات یا پایگاه‌های اینترنتی که دارای مجوز از هیأت نظارت بر مطبوعات هستند در شمول قانون مطبوعات است و همان‌طور که گفته شد، این رسانه‌ها بر اساس بند ۱۱ از ماده ۶ قانون مطبوعات، از «پخش شایعات و مطالب خلاف واقع و یا تحریف مطالب دیگران» منع شده‌اند.

اگر نشریه یا رسانه‌ای برخلاف این موضوع، اقدام به نشر اکاذیب کند، بر اساس ماده ۳۰ قانون مطبوعات دارای مسئولیت کیفری است و باید پاسخگوی رفتار خود باشد.

البته رسیدگی به جرایم این رسانه‌ها به صورت علنی و با حضور هیأت منصفه در دادگاه کیفری یک مرکز استان خواهد بود.

اما در هر صورت، تا زمانی که شاکی از شکایت خود صرف نظر نکند، رسیدگی به جرم ادامه خواهد داشت. در جرایم مطبوعاتی اگر پخش مطلب خلاف واقع نسبت به فرد یا افرادی باشد، آن فرد یا افراد حق دارند تا به نشریه جوابیه دهند، بر اساس ماده ۲۳ قانون مطبوعات «هرگاه در مطبوعات مطالبی مشتمل بر توهین و افترا، یا خلاف واقع و یا انتقاد نسبت به شخص (‌اعم از حقیقی یا حقوقی) مشاهده شود،‌ ذی‌نفع حق دارد پاسخ آن را ظرف یک ماه به طور کتبی برای همان نشریه بفرستد.

و این نشریه موظف است آن گونه توضیح‌ها و پاسخ‌ها را در یکی از دو ‌شماره‌ای که پس از وصول پاسخ منتشر می‌شود، در همان صفحه و ستون یا همان حروف که اصل مطلب منتشر شده است، مجانی چاپ کند ‌به شرط آن که جواب از دو برابر اصل تجاوز نکند.»

نشر اکاذیب در فضای مجازی

گسترش شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر تلفن همراه در کنار ایجاد پایگاه‌ها و صفحات مختلف اینترنتی، بستر بی‌حد و حصری را فراهم کرده است تا هرکسی به خودش اجازه دهد که هر آنچه دلش می‌خواهد در این فضا منتشر کند؛ اما فضای مجازی اینقدرها هم «خانه خاله!» نیست که هرکس هرچیزی خواست بنویسد و کسی کاری به کارش نداشته باشد.

همان طور که در بالا هم گفته شد، بر اساس ماده ۱۸ قانون جرایم رایانه‌ای، نشر اکاذیب در فضای مجازی و با استفاده از داده‌های رایانه‌ای جرم تلقی شده و قابل تعقیب و مجازات است.

در این مورد هم اولویت اصلی با اعاده حیثیت از فردی است که اکاذیب نسبت به وی منتشر شده است و سپس نوبت به مجازات فرد خاطی می‌رسد.

البته نشر اکاذیب در فضای مجازی هم مانند مواردی که در بالا گفته شد، جزو جرایم قابل گذشت محسوب شده و فقط با شکایت شاکی خصوصی رسیدگی به آن آغاز و با گذشت شاکی، رسیدگی به آن به اتمام می‌رسد.

مجازات نشر اکاذیب در فضای مجازی

طبق ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی آمده است که:« اگر فردی به دلایل مختلف اقدام به نشر اکاذیب در فضای مجازی کند به ۲ ماه تا ۲ سال حبس و ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.»

مجازات تشویش اذهان عمومی

هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی به وسیله ی نامه یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون امضا اکاذیبی را اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت راساً یا

به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی تصریحاً یا تلویحاً نسبت دهد اعم از این که از طریق مزبور به نحوی از انحا ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شود یا نه علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان، باید به حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا 74 ضربه محکوم شود.

بیشتر بخوانید:

نشر اکاذیب در فضای مجازی چه مجازاتی در قانون دارد ؟

جرم نشر اکاذیب چیست و چه مجازاتی در قانون دارد ؟

معرفی جرم تشویش اذهان عمومی و مجازات آن در قانون