ابن حسام خوسفی: شاعر شیعه و سراینده خاوران نامه

تحقیق در مورد زندگی ابن حسام خوسفی + آثار و نمونه اشعار

مولانا محمد بن حسام الدین حسن بن شمس الدین محمد خوسفی معروف به ابن حسام در سال ۷۸۲ یا ۷۸۳ هجری در روستای خوسف یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی زاده شده است. از آثار این شاعر ایرانی می توان به خاوران نامه، نظم نثر الالی، دلائل النبوه و نسب نامه و دیوان اشعار اشاره نمود. دیوان وی شامل اشعاری در قالب های ترجیع بند، مسمط، قصیده و ترکیب بند می باشد.

ابن حسام خوسفی در قصیده از شاعرانی چون ظهیر فاریابی، انوری،سلمان ساوجی و خاقانی شروانی تأثیر گرفته است. خاوران نامه که از مهم ترین آثار او بشمار می رود به تقلید از شاهنامه فردوسی سروده شده است.

زندگی نامه ابن حسام خوسفی

خاندان ابن حسام تا نه پشت اهل فضل، علم و ارشاد بوده اند؛ و جد او شمس الدین زاهد، به پرهیزگاری و عبادت شهرت داشته است. وی در همان زمان، روزگار را به زهد و پارسایی میگذراند.

دولتشاه سمرقندی درباره او این چنین میگوید: «از دهقنت نان حلال حاصل کردی و گاو بستی و صباح که به صحرا رفتی تا شام اشعار خود را بر دسته بیل نوشتی». با توجه به این جمله صاحب نظران شغل دهقانی را به او نسبت داده اند. ابن حسام از معروف ترین شاعران شیعه مذهب آن دوران بود.

وی در سال ۸۷۵ هجری قمری درگذشت و آرامگاه ابن حسام خوسفی در سال ۹۲۰ بر روی تپه ای سنگی در بین مزارع های خوسف ساخته شد. این بنا ابتدا در دوره صفویه بنا شده و در دوره قاجار تغییراتی در آن داده شد.

همچنین بخوانید:

باذل مشهدی: شاعر پارسی گوی و سراینده حمله حیدری

میرزا محمد رفیع مشهور به باذل مشهدی، از شاعران و امرای پارسی گوی شبه قاره هند در قرون یازدهم و دوازدهم هجری بود که بیشترین شهرت خود را مدیون سرودن…

این بنای کوچک شامل اتاقکی با فرم هشت ضلعی است که نقشه فضای داخلی آن به صورت چلیپایی است. پوشش مقبره به صورت گنبدی طراحی شده که در مرکز آن یک کلاه فرنگی دیده می شود. در این قسمت نورگیرهایی تعبیه شده تا هم نور فضای داخلی آرامگاه را تامین و هم باعث تهویه فضای داخل آرامگاه شود. همچنین در داخل آرامگاه کتیبه ای کاشیکاری شده به رنگ سفید مزین به اشعار ابن حسام می باشد و دور مقبره را فرا گرفته است.

آثار ابن حسام

• دیوان اشعار: شامل قصاید، غزلیات و دیگر قالب های شعری
• نثر اللالی: منظومه ای در قالب مثنوی که شامل کلمات قصار در وصف علی بن ابی طالب است.
• خاوران نامه: منظومه حماسه ای دینی و مصنوع است که در بحر متقارب و به وزن شاهنامه فردوسی سروده در سال ۸۳۰ هجری قمری شده است. موضوع خاوران نامه جنگ های علی بن ابی طالب (ع) در سرزمین خاوران به همراهی مالک اشتر، و نیز با قباد پادشاه شرق و تهماسب شاه است. این منظومه به گفته ابن حسام از یک کتاب عربی به نظم کشیده شده است. این منظومه با حمد خدا و نعت محمد (ص) پیامبر اسلام و دیگر امام های شیعه آغاز می شود. این منظومه را تازیان نامه نیز می نامند.