باذل مشهدی: شاعر پارسی گوی و سراینده حمله حیدری

تحقیق در مورد زندگی باذل مشهدی آثار و اشعار آن

میرزامحمد رفیع که با نام رفیع خان شناخته می شود در شاهجهان آباد (دهلی کنونی) دیده به جهان گشود. او مختلص به باذل است و در قرون یازدهم و دوازدهم از امرا و پارسی گویان شبه قاره هند بود. بیشترین شهرت وی به سبب شاعری و سرودن حمله حیدری است.

زندگی نامه باذل مشهدی

او خود را از نوادگان خواجه شمس الدین محمد صاحب دیوان جوینی می دانست. پدرش میرزا محمود مشهدی در روزگار شاهجهان از مشهد به هندوستان رفت و در حکومت شاهجهان به مقاماتی دست یافت. باذل مشهدی نخست نزد شاهزاده معزالدین، فرزند عالمگیر، به شغل دیوانی پرداخت. سپس از سوی عالمگیر، حاکم بانْس بَریلی و بعد مأمور حراست قلعه گوالیار شد، اما پس از وفات عالمگیر در سال ۱۱۱۸ از خدمت عزل شد و در دهلی عزلت اختیار کرد و در ۱۱۲۳ در همان جا درگذشت.

باذل با ناصر علی سرهندی، شاعر نامدار آن روزگار، مصاحبت داشت. اما سرهندی او را در مجلس خود استهزا کرد. سراج الدین علی خان آرزو شاهجهان آبادی نیز در هفده سالگی در گوالیار با او ملاقات کرده است.

او مردی بود متصف با فضایل اخلاقی که به برآوردن نیاز مردم اهتمام داشت. باذل غزل و مثنوی می سرود و غزلهایش در تذکره هایی که شرح حال او را آورده اند نقل شده است.

همچنین بخوانید:

کمال الدین علی محتشم کاشانی: شاعر مرثیه سرای بزرگ عصر صفوی

کمال الدین علی محتشم کاشانی، شاعر پرآوازه قرن دهم هجری، از برجسته ترین مرثیه سرایان شیعه و خالق ترکیب بند ماندگار «باز این چه شورش است که در خلق عالم…

آثار باذل مشهدی

• انشای باذل: نمونه نثر فارسی اوست که میر علیرضا حسینی سبزواری و جعفر سیّاح در بیاض مشترک خود (تألیف ۱۰۸۷–۱۰۸۹ در برهانپور) آورده اند. نسخه خطّی این بیاض در موزه ملی پاکستان موجود است.
• اعتقادیه: منظومه ای در پانزده بند در حمد خدا و نعت پیامبر
• دیوان باذل: که به گفته ایمان (متوفی ۱۲۲۶) پر از اشعار دلپذیر بوده است.
• حمله حیدری: معروفترین اثر او، حماسه ای دینی است در سیره محمد و خلفای راشدین تا پایان خلافت عثمان بن عفان که به تقلید شاهنامه فردوسی به بحر متقارب سروده شده است. این اثر، روایت منظوم معارج النبوة فی مدارج الفتوة تألیف معین الدین فراهی در ۹۰۷ است و مفاد بسیاری از احادیث نبوی در آن مندرج است. تعداد ابیات آن را از ۲۸۰۰۰ تا ۹۰۰۰۰ ذکر کرده اند؛ اما قولِ صاحبِ کلمات الشعرا، آن را در حدود ۴۰۰۰۰ بیت می داند.