اصیل ترین حیوانات بومی ایران کدامند ؟

اصیل ترین حیوانات ایران

گونه های جدیدی نیز در سال های اخیر کشف شده اند و کارشناسان محیط زیست بر این باور هستند که امکان کشف گونه های بوم زاد بیشتری نیز در کشور وجود دارد.

زاغ بور

تاکنون دست کم 500 گونه پرنده در ایران یافت شده اند؛ اما دراین بین یک پرنده وجود دارد که تنها زیستگاه آن در جهان، کشور ماست. این پرنده که زاغ بور (Pleske's ground jay) نام دارد، در تیره کلاغیان قرار می گیرد و معمولاً در مناطق بیابانی و نیمه بیابانی ایران زندگی می کند. از خصوصیات جالب این پرنده، تمایل نداشتن به پرواز است. زاغ بور حتی در مواقعی که احساس خطر می کند، دویدن را به پرواز ترجیح می دهد. خوشبختانه اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت، وضعیت بقای این پرنده را نگران کننده نمی داند و خطر انقراض، زاغ بور را تهدید نمی کند.

گور ایرانی

گور ایرانی، یکی از پستانداران بومی ایران است که می توان آن را جزو زیباترین حیوانات ایرانی به شمار آورد. اگر با تور طبیعت گردی به اماکن بکر ایران سفر کنید، ممکن است گور ایرانی را در مناطق حفاظت شده ببینید. متأسفانه گور ایرانی برخلاف سایر زیرگونه هایش، در خطر انقراض قرار گرفته و کمتر از 1000 رأس از آن ها در جهان یا به عبارتی در ایران باقی مانده است. گورخرهای ایرانی که از نژاد گورهای آسیایی هستند، پیش از این در کشورهایی مثل چین و هند هم دیده می شدند.

همستر دم دراز زاگرس

همستر دم دراز زاگرس که در دسته همستر های موش وار قرار می گیرد، بیشتر در جنگل هایی با ارتفاعات متوسط و مناطق کوهستانی استپی دیده می شوند. همستر دم دراز زاگرس از دانه ها، گیاهان و حشرات تغذیه می کند. این گونه از همسترها جزو حیوانات در معرض انقراض نیستند و ترسی هم بابت از بین رفتن نسل آن ها وجود ندارد. جالب است بدانید، این همسترها در تابستان شب گرد هستند و در فصل پاییز و بهار، روز را برای فعالیتشان انتخاب می کنند.

یوزپلنگ ایرانی

بدون شک، معروف ترین حیوان این فهرست، یوزپلنگ ایرانی یا چیتای آسیایی است؛ چراکه برخلاف سایر گربه سانان و حیوانات درنده، تنها یوز ایرانی است که به صورت اندمیک در ایران زندگی می کند. این گربه سانان تیزپا حدود 32 تا 47 هزار سال پیش، از قاره آفریقا به سمت آسیای شرقی مهاجرت کردند و در کشورهایی مثل هند و ایران ساکن شدند. به مرور زمان، تعداد این چیتاهای آسیایی کمتر شد و ایران، به تنها زیستگاهی تبدیل شد که یوزها در آن باقی ماندند؛ هرچند جمعیت این یوزپلنگ ایرانی بسیار کم شده و کمتر از 50 قلاده از آن ها در کشورمان حضور دارند.

ول ایرانی

در نگاه اول، وُل ها شاید تفاوت زیادی با جوندگانی مثل موش ها نداشته باشند؛ اما با کمی دقت می توان متوجه شد که تفاوت های زیادی دارند. ول ایرانی که با نام علمی Microtus irani شناخته می شود، یک گونه از خانواده همسترهای دم کوتاه است که تنها در ایران وجود دارد. این جانور کوچک و پستاندار، از دسته جوندگان است و در اکوسیستم های مختلف ایران، ازجمله استان فارس و ارتفاعات اطراف شیراز زندگی می کند. اگر با تور داخلی به شیراز می روید، شاید بتوانید ول ایرانی را در ارتفاعات این شهر ببینید. ول ایرانی با بدنی گرد، پوزه ای صاف و دمی کوتاه، به عنوان یکی از جانوران بومی ایران، نمایانگر تنوع زیستی منحصر به فرد کشورمان است.

ول قزوینی

وُل قزوینی تا سالیان طولانی با ول گونتر اشتباه گرفته می شد و به دلیل شباهت فراوان این دو، تصور بر این بود که آن ها از یک گونه هستند. علاوه بر بوئین زهرا، احتمال مشاهده این ول در گزردره و سقز کردستان هم وجود دارد. این گونه برای اولین بار در سال 1996 مشاهده شد و به دلیل تفاوت های کروموزومی و جمجمه ای به عنوان یک گونه جدید شناخته شده است.

ول قزوینی، موهایی به رنگ قهوه ای مایل به قرمز در ناحیه پشت و موهایی به رنگ سفید یا خاکستری در زیر بدن دارد. طول سر و بدن این حیوان بین 105 تا 115 میلی متر، طول دم او بین 25 تا 27 میلی متر، طول کف پای عقبش بین 17 تا 18 میلی متر و طول گوش هایش بین 9 تا 10 میلی متر است. به دلیل کمبود اطلاعات درباره وضعیت زیستی و پراکندگی این گونه، ول قزوینی در فهرست سرخ IUCN در طبقه کمبود داده ها (DD) قرار دارد.

دوپای طوسی

دوپای طوسی نام یکی از حیوانات بومی ایران است که در منطقه خراسان رضوی، به ویژه در مشهد و چشمه گیلاس یافت می شود. این حیوان جزو گروه دوپایان است و به دلیل توانایی های منحصربه فردش در زیستگاه های خاصی زندگی می کند. دوپاها معمولاً بدنی کشیده و اندام های جلویی کوتاه دارند که برای حرکت در محیط های صخره ای و کوهستانی سازگار باشند.

دوپای تالر

هنگام سفر به خراسان با تور کویر ممکن است تعداد زیادی از حیوانات بیابان زیست را ببینید. اگر شانس بیاورید، دوپای تالر هم جزو این حیوانات خواهید دید. دوپای تالر یک گونه جونده است که به تازگی در ایران شناسایی شده است. این حیوان، مانند عجیب ترین حیوانات جهان، ویژگی های ظاهری منحصربه فردی دارد. برای مثال طول سر و بدن دوپای تالر ۱۴۰ میلی متر، طول دم او ۱۷۵ میلی متر، طول کف پای عقبش ۶۶ میلی متر و طول گوش هایش ۱۸ میلی متر است که همگی این اعداد باهم، دوپای تالر را متفاوت می کنند. دوپای تالر از نظر ظاهری، شباهت زیادی به دوپای بلانفورد دارد؛ اما با جثه کوچک تر و ویژگی هایی مانند دسته موهای کاملاً سیاه در نوک دم و نبود موهای سفید نوک دم که اتفاقا در اکثر گونه های دوپا وجود دارد، متمایز می شود.

قوچ و میش لارستانی

قوچ و میش لارستانی، یکی از نایاب ترین گونه از گوسفندان وحشی است که اندام کوچکی دارد و در استان های فارس، کرمان و هرمزگان دیده می شود. هرچند اقدامات لازم برای محافظت از این گونه، در سالیان اخیر در شهرستان لارستان صورت گرفته است؛ اما باز هم خطر انقراض، این قوچ و میش را تهدید می کند. هم اکنون، آمار به روزی از تعداد قوچ و میش های لارستانی وجود ندارد؛ اما احتمال می رود تعداد آن ها کمتر از 700 رأس باشد.

قوچ و میش اصفهانی

قوچ و میش اصفهانی به گونه ای از گوسفندان وحشی ایرانی مربوط می شوند که به نام علمی Ovis orientalis isphahanica آن ها را می شناسند. این حیوانات، بومی مناطق جنوب غربی و جنوب شرقی اصفهان و بخش هایی از استان چهارمحال وبختیاری هستند. قوچ های اصفهانی، شاخ هایی خمیده به سمت گردن و موهایی تیره رنگ دارند؛ درحالی که میش ها اغلب بدون شاخ هستند. این گونه به دلیل ویژگی های منحصر به فردش در میان گوسفندان وحشی ایران شناخته شده و اهمیت زیست محیطی بسیاری دارد.

قوچ و میش کرمان

قوچ و میش کرمان، گونه ای دورگه است که از آمیزش قوچ لارستانی با میش اوریال یا برعکس زاده می شود. گوسفندان وحشی، گونه ای از حیوانات هستند که با توجه به فصول مختلف، مهاجرت می کنند و مسافت های طولانی را می پیمایند. به همین علت، زمانی که در فصل جفت گیری، یعنی اوایل پاییز، گونه های ارویال یا لارستانی با یکدیگر برخورد می کنند، شانس تولد قوچ کرمانی بیشتر می شود.

موش پوزه دار ایرانی

موش پوزه دار ایرانی، با نام علمی Crocidura susiana، یکی از جانوران بومی و منحصربه فرد ایران است که در استان خوزستان، حدود ۸ کیلومتری جنوب غربی دزفول دیده می شود. این گونه که جزو خانواده شب پره خواران است، در مناطقی با پوشش گیاهان علفی و استپ های نیمه خشک زندگی می کند. اگرچه احتمال می رود که موش پوزه دار ایرانی در چند منطقه دیگر از کشور که وضعیت مشابهی دارند، وجود داشته باشد؛ اما تاکنون شواهد قطعی دراین باره به دست نیامده است.

این جانور به دلیل زیستگاه محدود و شرایط خاص زندگی اش، اهمیت زیادی در تنوع زیستی منطقه دارد و در اکوسیستم های ایران دیده می شود. تحقیقات و مطالعات بیشتر روی این گونه می تواند به درک بهتر از اکولوژی منطقه و حفاظت از تنوع زیستی کمک کند.

همستر دم دراز فشمی

همستر دم دراز فشمی که با نام علمی Calomyscus grandis شناخته می شود، یک گونه منحصربه فرد از خانواده همسترهای دم دراز است که فقط در ایران یافت می شود. این گونه برای اولین بار در مناطق کوهستانی نزدیک فشم در استان تهران مشاهده شده و به تازگی حضور آن در سایر مناطق رشته کوه البرز مرکزی و منطقه عباس آباد در البرز شمالی گزارش شده است.

همستر دم دراز فشمی با پوزه ای بلند و باریک و موهایی به رنگ خاکستری، بزرگ ترین و تیره رنگ ترین عضو خانواده خود است. دم و پاهای عقب این جانور، بلندتر از سایر همسترهاست. با این حال، اطلاعات دقیقی درباره ویژگی های زیستی و نیازمندی های بوم شناختی این گونه در دست نیست و پژوهش های بیشتری برای تعیین پراکندگی جغرافیایی، فراوانی، نیازمندی های زیستگاهی، تهدیدها و برنامه های حفاظتی، لازم است.