آشنایی با موارد مصرف و عوارض جانبی دانروبیسین

زمان مطالعه: 4 دقیقه

دانوروبیسین (Daunorubicin) در درمان اریترولوسمی ، لوسمی حاد لنفوبلاستیک، لوسمی حاد میلوسیتیک و لوسمی حاد منوسیتیک به کار می رود. همچنین مصرف آن در درمان نوروبلاستوما، لنفوم های غیر هوچکینی، سارکوم

دانروبیسین چیست و چرا تجویز می شود؟

دانوروبیسین (Daunorubicin) در درمان اریترولوسمی ، لوسمی حاد لنفوبلاستیک، لوسمی حاد میلوسیتیک و لوسمی حاد منوسیتیک به کار می رود. همچنین مصرف آن در درمان نوروبلاستوما، لنفوم های غیر هوچکینی، سارکوم اوینگ، تومور ویلمز و لوسمی مزمن میلوسیتیک توصیه شده است.

لوسمی سرطان بافت خون‌ساز بدن، یعنی مغز استخوان و دستگاه لنفاوی است. واژه‌ لوسمی یا درست‌تر بگوییم لوکمیا(leukemia) از واژه‌ای یونانی به معنای "خون سفید" گرفته شده است. این بیماری به طور معمول در سلول‌های سفید خون(گلبول‌های سفید) آغاز می‌شود.

در شرایط عادی، سلول‌های سفید خون به نبرد با عوامل بیماری‌زا می‌پردازند. این سلول‌ها به طور عادی رشد می‌کنند و به شیوه‌ای منظم و برنامه‌ریزی شده و به اندازه‌ی نیاز بدن، تقسیم می‌شوند. در لوسمی این فرایند به هم می‌ریزد.

در لوسمی، مغز استخوان شمار زیادی سلول سفید غیرعادی تولید می‌کند. آن‌ها از سلول‌های سفید عادی متفاوت به نظر می‌رسند و کار خود را به درستی انجام نمی‌دهند. سرانجام، این سلول‌های نارس از تولید سلول‌های سفید عادی جلوگیری می‌کنند و در نتیجه توانایی بدن در رویارویی با عوامل بیماری‌زا کاهش می‌یابد.

سلول‌های لوسمی در تولید انواع دیگر سلول‌ه‌های خون در مغز استخوان، از جمله سلول‌های قرمز خون(گلبول‌های قرمز) که اکسیژن را به بافت‌های بدن می رسانند و پلاکت‌هایی که به تشکیل لخته‌ی خون کمک می‌کنند، اختلال ایجاد می‌کنند. هم چنین، انباشت سلول‌های لوسمی در غده‌های لنفاوی، طحال، کبد و گاهی مغز باعث نارسایی‌هایی در کارکرد این اندام‌ها می‌شود.

برخی به نادرست می‌پندارند که لوسمی از بیماری‌های کودکان است. لوسمی چهار نوع اصلی و شمار زیادی زیرنوع دارد و فقط برخی از آن‌ها در بین کودکان شایع است. درمان لوسمی پیچیده است و به سن بیمار، وضعیت تندرستی، نوع لوسمی و میزان گسترش آن بستگی دارد.

مکانیسم اثر دانروبیسین

دانوروبیسین در فاز S تقسیم سلولی فعال است اما در چرخه سلولی به طور اختصاصی عمل نمی کند، با اتصال به DNA باعث مهار ساخت DNA و RNA می شود.

Daunorubicin

فارماکوکینتیک دانروبیسین

دانروبیسین به سرعت در بدن منتشر و به ویژه در کلیه ها، طحال، کبد و قلب به صورت تغییر نیافته و متابولیت جایگزین می شود. از سد خونی – مغزی عبور نمی کند. متابولیسم سریع کبدی دارد. نیمه عمر دفع دانوروبیسین 5/18 ساعت است .

عوارض جانبی دانروبیسین

ازوفاژیت
استئوماتیت
لکوپنی
مسمومیت قلبی و نکروز بافتی از عوارض جانبی مهم و نسبتاً شایع دارو هستند.

تداخلات دارویی دانروبیسین

با آلوپورینول، کلشی سین، سیکلوفسفامید، دوکسوروبیسین و داروهای سمی برای کبد تداخل دارد.

هشدار ها در مورد دانروبیسین

در صورت وجود بیماری قلبی و یا انفیلتراسیون سلول تومور مغز استخوان این دارو باید با احتیاط فراوان مصرف شود.

دانروبیسین

توصیه های دارویی دانروبیسین

به دلیل نکروز بافتی فقط به صورت تزریق وریدی به کار می رود ( به دلیل بروز ترومبوفلبیت و تحریک ورید از انفوزیون وریدی نیز خودداری شود).
فاصله دوره های درمانی آن نباید کمتر از 21 روز باشد تا فعالیت مغز استخوان به حالت عادی برگردد.
کلیه داروهای تزریقی باید در مراکز درمانی تزریق شود. از تزریق دارو در منزل خودداری کنید.
در صورتی که محلول تزریقی دچار کدورت یا تغییر رنگ شده بود، از تزریق دارو خودداری کنید.
به دلیل افزایش احتمال عفونت با این دارو دستان خود را مرتبا بشویید. از ارتباط با افرادی که دچار سرماخوردگی یا عفونت هستند خودداری کنید.
مصرف این دارو احتمال خونریزی را افزایش می دهد، لذا بیش تر مراقب باشید و از مسواک نرم و ریش تراش برقی استفاده کنید.
در صورت نیاز به هرگونه واکسیناسیون پزشک را از مصرف این دارو مطلع فرمایید.
آزمایشات دوره ای که توسط پزشک تجویز شده برای شما الزامی است.
در طول مصرف این دارو در خانم ها و آقایان لازم است از روش های مطمئن جلوگیری از بارداری استفاده شود.