حکم صرف غذا در رستوران های دارای مشروبات الکلی

بررسی دیدگاه آیت الله سیستانی در باب صرف غذا در رستوران های دارای مشروبات الکلی

در زندگی امروزی، سفرهای خارجی، مهاجرت، حضور در نمایشگاه ها و کنفرانس های بین المللی، اقامت در هتل ها و همچنین رفت وآمد در شهرهایی که فروش و سرو مشروبات الکلی در آن ها آزاد است، مسلمانان را با پرسشی جدی و پرتکرار روبه رو کرده است: آیا خوردن غذا در رستوران یا مکانی که در آن مشروبات الکلی وجود دارد، جایز است؟ این پرسش از آن جهت مهم است که از یک سو با ضرورت های زندگی روزمره پیوند دارد و از سوی دیگر با احکام شرعی مربوط به خمر و مجالس معصیت گره خورده است.

بر اساس فتوای منتشرشده از آیت الله سیستانی، صرف غذا در اماکن و رستوران هایی که در آن ها مشروبات الکلی وجود دارد، به خودی خود مانعی ندارد؛ اما نشستن بر سر سفره ای یا میزی که در آن شراب می خورند، بنابر احتیاط واجب جایز نیست و غذا خوردن از آن حرام است. در این نوشتار تلاش می شود این فتوا در چارچوب مبانی فقهی تبیین شود و مصادیق عملی آن بررسی گردد.

۱. حکم اصل حضور و صرف غذا در مکان

طبق فتوای منتشرشده، صرف غذا در اماکن و رستوران هایی که در آن ها مشروبات الکلی وجود دارد، مانعی ندارد. مبنای این بخش از فتوا آن است که صرفِ وجودِ عَرَضیِ حرام در یک مکان، ذاتِ آن مکان را نجس یا خوردن غذا در آن را حرام نمی کند. رستوران یک مکان عمومی است و حضور فرد مسلمان در آن، به خودی خود مصداقِ همکاری با گناه یا تأیید آن شمرده نمی شود؛ به ویژه اگر غذای مصرفی حلال و پاک باشد و فرد در مراسم یا آیین مرتبط با نوشیدن شراب شرکت نکند.

۲. حکم نشستن بر سفره ای که در آن شراب می نوشند

بخش دوم فتوا، قید مهم و تعیین کننده ای دارد: نشستن بر سر سفره ای یا میزی که در آن شراب می خورند، بنابر احتیاط واجب جایز نیست و غذا خوردن از آن حرام است. بنابراین در فتوای مورد بحث، دو حکم جداگانه وجود دارد:

• حضور در مکان مشروب فروش: مجاز است.
• نشستن بر مائده ای که در آن شراب نوشیده می شود: بنابر احتیاط واجب ممنوع است.

تعبیر «احتیاط واجب» در فقه شیعه معنایی روشن دارد: مکلف نمی تواند بدون دلیل موجه از آن عدول کند و در صورت تردید، باید به فتوای مرجع تقلید دیگر در آن مسئله یا به احتیاط عمل نماید.

از سوی دیگر، تعبیر «غذا خوردن از آن حرام است» نشان می دهد که حرمت، تنها به نشستن محدود نمی شود؛ و خوردن غذایی که بر چنین سفره ای قرار دارد نیز مشمول حرمت است. این نکته برای کسانی که تصور می کنند تنها «نشستن» مشکل شرعی دارد، هشداردهنده است.

چرا خوردن شراب در اسلام حرام است ؟ + پرسش و پاسخ مشروبات الکلی

حمل و نگهداری مشروبات الکلی در ماشین چه جرمی دارد ؟

احکام استفاده از دهان شویه های حاوی الکل، آیا حلال است؟