سوره الرحمن: بررسی جامع محتوا، فضائل و آموزه های سوره

معرفی سوره الرحمن

مفسران قرآن کریم در علت و سبب نزول سوره الرحمن می گویند، چون قریش نام رحمان را کم شنیده بودند، هنگامی که آیه ۶۰ سوره فرقان: « وَ إِذا قِیلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ »؛ «و چون به آنان گفته شد که رحمان را سجده کنید، گفتند: رحمان چیست؟» 

بر پیامبر نازل گردید، قریش گفتند: (ما الرّحمن)؛ یعنی این رحمان کیست و چیست؟ خداوند در مقابل این گفتار آنان سوره «الرّحمن» را نازل کرد. 

سوره الرحمن – متن کامل، ترجمه فارسی و پخش صوتی آنلاین

مفهوم کلی سوره الرحمن

البته در روایتی از امام صادق علیه السلام نقل شده است: سوره الرّحمن از اول تا آخر آن درباره ما ( اهل بیت ) نازل شده است. 

علت نام گذاری سوره الرحمن

سوره الرحمن در مکه نازل شده و ۷۸ آیه دارد. از آنجا که این سوره بیانگر انواع نعمت ها و مواهب بزرگ الاهی است، با نام مقدس «رحمان» که رمزی از رحمت واسعه اوست، آغاز می شود؛ چراکه اگر صفت «رحمانیت» او نبود، این چنین خوان نعمت را برای دوست و دشمن نمی گستراند.

محتوا و موضوعات سوره الرحمن

این سوره در مجموع بیانگر نعمت های مختلف «معنوی» و «مادی» خداوند است که بر بندگان خود ارزانی داشته و آنها را غرق در آن ساخته است؛ لذا با نام مبارک رحمان که رحمت واسعه الهی را بازگو می کند، آغاز شده و با جلال و اکرام خداوند به پایان رسید و ۳۱ بار جمله « فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبانِ » که به وسیله آن از بندگانش اقرار بر نعمت های خود می گیرد، در آن ذکر شده است.

بنابراین از یک نظر مجموع سوره یک بخش به هم پیوسته پیرامون نعمت های خداوند منان است؛ اما از نظر دیگر می توان محتوای آن را به چند بخش تقسیم کرد:

بخش اول، مقدمه و آغاز سوره است. این بخش از نعمت های بزرگ خلقت، تعلیم و تربیت ، حساب و میزان، وسائل رفاهی انسان و غذاهای روحی و جسمی او سخن می گوید.

بخش دوم، توضیحی است بر چگونگی آفرینش انسان و جن .

همچنین بخوانید:

سوره نجم: بررسی جامع محتوا، فضائل و آموزه های سوره

سوره نجم به موضوعات نبوت و معاد و همچنین مبارزه با شرک و خرافات می پردازد و اشاره اى به معراج پیامبر صلى الله علیه وآله دارد و دارای فضائل و ثواب…

بخش سوم، بیانگر نشانه ها و آیات خداوند در زمین و آسمان است.

بخش چهارم، از نعمت های دنیوی فراتر رفته، سخن از نعمت های جهان دیگر است که با دقت و ظرافت خاصی ریزه کاری های نعمت های بهشتی اعم از باغ ها، چشمه ها، میوه ها، همسران زیبا و باوفا، و انواع لباس ها توضیح داده شده است.

سرانجام در بخش پنجم این سوره، اشاره کوتاهی به سرنوشت مجرمان و قسمتی از مجازات های دردناک آنان آمده است.
گفتنی است، از آنجا که اساس سوره بر بیان رحمت الهی است. در این قسمت (مجازات مجرمان) توضیح زیادی داده نشده؛ اما بر عکس نعمت های بهشتی به صورت مشروح و گسترده آمده است.