آرد گلوتینوس چیست و چه کاربردی دارد؟

آرد گلوتینوس؛ گنجینه ای بدون گلوتن برای شیرینی پزی 

آرد گلوتینوس از آسیاب کردن برنج گلوتینوس یا همان برنج چسبناک به دست می آید. این برنج نسبت به برنج های معمولی، دانه های کوتاه تر و گردتری دارد و پس از پخت، بافتی چسبناک و نرم پیدا می کند. آرد حاصل از آن نیز بسیار نرم، سفید و دارای خاصیت چسبندگی بالاست.

برخلاف تصور عمومی، آرد گلوتینوس فاقد گلوتن است. گلوتن پروتئینی است که در گندم، جو و چاودار یافت می شود و باعث کشسانی خمیر می گردد. اما برنج گلوتینوس پروتئین گلوتن ندارد و چسبندگی آن ناشی از نوع نشاسته است. نشاسته برنج چسبناک عمدتاً از آمیلوپکتین تشکیل شده و مقدار آمیلوز آن بسیار کم است. همین ویژگی باعث می شود آرد گلوتینوس در تماس با آب، ژلاتینه شود و بافتی کشسان و لاستیکی ایجاد کند.

خواص و فواید آرد گلوتینوس

آرد گلوتینوس علاوه بر کاربردهای آشپزی، خواص تغذیه ای قابل توجهی نیز دارد. مهم ترین ویژگی آن بدون گلوتن بودن است. برای بیماران سلیاک و افرادی که به گلوتن حساسیت دارند، این آرد می تواند جایگزین مناسبی برای آرد گندم باشد. از دیگر خواص آرد گلوتینوس می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• منبع انرژی: مانند سایر آردها سرشار از کربوهیدرات است و انرژی مورد نیاز بدن را تأمین می کند.
• حاوی کولین: برنج گلوتینوس دارای ماده ای به نام کولین است که به خارج شدن کلسترول و تری گلیسیرید از کبد کمک می کند و می تواند در کاهش کلسترول خون و نرمال شدن قند خون مؤثر باشد.
• فیبر: نوع کامل و فرآوری نشده این آرد می تواند فیبر قابل توجهی داشته باشد که به بهبود گوارش و پیشگیری از یبوست کمک می کند. البته در آردهای سفید و تصفیه شده، میزان فیبر کمتر است.
• بدون گلوتن: گزینه ای ایمن برای رژیم های بدون گلوتن.
• ملایم برای معده: برنج چسبناک معمولاً به راحتی هضم می شود و برای افرادی که معده حساس دارند، مناسب است.

البته باید توجه داشت که آرد گلوتینوس کالری بالایی دارد و مصرف بیش از حد آن می تواند به افزایش وزن منجر شود. بنابراین بهتر است در رژیم غذایی متعادل و به مقدار مناسب مصرف شود.

همچنین بخوانید:

آیا آرد خراب می شود ؟ شرایط نگهداری آرد در منزل

روش تهیه آرد گلوتینوس در خانه

تهیه آرد گلوتینوس در خانه کار دشواری نیست، اما به صبر و دقت نیاز دارد. برای تهیه این آرد می توانید از برنج گلوتینوس خام استفاده کنید. مراحل تهیه به شرح زیر است:

آماده سازی مواد: حدود یک کیلوگرم برنج گلوتینوس و دو لیتر آب را آماده کنید. مقدار برنج و آب بستگی به میزان آرد مورد نیاز دارد.

خیساندن برنج: برنج را در آب بریزید و به مدت دو روز خیس کنید. در این مدت، آب را چندین بار تغییر دهید تا برنج بو نگیرد و مواد اضافی آن خارج شود.

کوبیدن برنج: پس از خیساندن، برنج ها را در هاون بکوبید تا نرم شوند. می توانید از غذاساز یا آسیاب نیز استفاده کنید.

خشک کردن: برنج کوبیده شده را روی سطح تمیزی پهن کنید و در جای خشک و خنک قرار دهید تا کاملاً خشک شود.

آسیاب کردن: برنج خشک شده را در آسیاب برقی یا هاون آسیاب کنید تا به پودر نرم تبدیل شود.

الک کردن: آرد به دست آمده را الک کنید تا ذرات درشت جدا شوند. آرد الک شده آماده استفاده است.

نکته مهم این است که برنج باید کاملاً خشک باشد؛ در غیر این صورت آرد مرطوب شده و کپک می زند. همچنین برای تهیه آرد موچی باکیفیت، بهتر است از برنج گلوتینوس تازه استفاده شود.

کاربردهای آرد گلوتینوس در آشپزی و شیرینی پزی

آرد گلوتینوس در آشپزی و شیرینی پزی کاربردهای بسیار متنوعی دارد. این آرد به دلیل بافت چسبناک و خاصیت ژلاتینه شدن، در تهیه انواع دسرها، نان ها و غذاهای سنتی آسیایی استفاده می شود. برخی از مهم ترین کاربردهای آن عبارت اند از:

موچی: معروف ترین کاربرد آرد گلوتینوس، تهیه موچی ژاپنی است. موچی نوعی کیک برنجی چسبناک است که با پختن آرد گلوتینوس و ورز دادن آن تهیه می شود.

دانگو: نوعی دسر ژاپنی که از گلوله های خمیر برنجی تهیه می شود.

ته بوکی: غذای محبوب کره ای که در تهیه خمیر برنجی آن از آرد گلوتینوس استفاده می شود.

تانگیوان: دسر سنتی چینی که در جشنواره فانوس تهیه می شود.

نان های بدون گلوتن: آرد گلوتینوس می تواند در ترکیب با سایر آردهای بدون گلوتن، نان های خوش بافت تولید کند.

شیرینی و کوکی: این آرد در تهیه انواع کوکی های نرم و شیرینی های سنتی آسیایی کاربرد دارد.

غلیظ کننده: از آرد گلوتینوس می توان به عنوان غلیظ کننده در سس ها و سوپ ها استفاده کرد.

نکات خرید و نگهداری آرد گلوتینوس

هنگام خرید آرد گلوتینوس باید به چند نکته توجه کرد:

کیفیت و تازگی: آرد تازه بوی مطبوعی دارد و بدون کلوخه است.

بسته بندی مناسب: آرد باید در بسته بندی دربسته و مقاوم به رطوبت نگهداری شود.

برچسب مواد: حتماً بررسی کنید که آرد خالص باشد و مواد افزودنی نداشته باشد.

نگهداری: آرد گلوتینوس را در ظرف دربسته، در جای خشک و خنک نگهداری کنید. در صورت نگهداری طولانی مدت، می توانید آن را در یخچال یا فریزر قرار دهید تا از فساد و بیدزدگی جلوگیری شود.