آشنایی با درخت انجیلی و روش تکثیر آن

معرفی درخت انجیلی

انجیلی یا آسوندار (انجیلو یا انجیلی یا انجول یا تویی یا تفی یا زوند) درختی است که در جنگل‌های شمالی ایران می‌روید. این درخت دارای چوب سختی است و ریشه و برگ‌های آن مصرف دارویی دارد. این درخت به دلیل رنگهای متنوع برگهایش در پاییز یکی از زیباترین درختان شمال می باشد.

انجیلی درختیست بومی ایران و آندومیک، که نام علمی آن Parrotia persica می‌باشد. parrotia به معنی جنس طوطی می‌باشد وعلت این نامگذاری دو زائده منقار مانند، شبیه نوک طوطی است که در دو طرف میوه در قسمت بالا قرار دارد.

پراکندگی و اقلیم رویش درخت انجیلی

انجیلی درخت بومی جنگل های هیرکانی می باشد که پس از شناسایی توسط آقای پاروت به سایر نقاط دنیا از جمله کشورهای اروپایی و نواحی که شرایط اقلیمی مشابهی با شمال ایران داشته اند عرضه شده است و با کاربری های متفاوت تزیینی و ترکیب رنگ های گوناگونی به بازار عرضه می گردد. در اشاره به پراکندگی اصلی انجیلی در زادگاه مادری خود یعنی هیرکان می¬توان گفت که این گونه در ایران از سواحل آستارا تا گیلداغ و از جلگه های ساحلی خزر تا ارتفاعات میانبد امتداد می باید و در کلاردشت تا ارتفاع ۱۴۰۰متر تا۲۰۰۰متر از سطح دریا دیده شده است.

انجیلی به محیط مرطوب با دمای ۳الی۱۶ درجه زیسته و به محیط هایی با نور فراوان و منابع آبی غنی برای زندگی علاقه بسیاری نشان می دهد. انجیلی همچنین علاقه دارد از خاک گچی، ماسه ای، شنی، غتی، اسیدی که به خوبی زهکشی شده تغذیه نماید و علاقه ای به خاک های خیلی خشک یا خیلی مرطوب ندارد. در این گیاه بدلیل اهمیت شکل گیری ساختمان بدنه ی آن، نیاز بسیار کمی به هرس این درخت به نسبت سایر گونه های مشابه در زمانی که بخواهند آن را برای کاربری تزیینی بکار گیرند، وجود دارد.

گیاه شناسی درخت انجیلی

انجیلی، درخت یا درختچه ای است خزان کننده که رنگ تنه‌ در درختان جوان، خاکستری و در درختان مسن، تیره و پوست آن صاف است و به صورت صفحه و ورقه جدا می‌شود.

آسوندار، به بلندای 30 متر نیز میرسد ولی به طور معمول بین 15 تا 20 متر ارتفاع دارد و بین 8 تا 15 متر گستردگی دارد و قطر تنه آن 150 سانتیمتر می باشد. این درخت دارای تاجی گسترده میباشد.

تنه ی انجیلی، که گاهی از پایین چند شاخه بوده و به شیوه های گوناگون در هم تنیده و به هم گره می خورد و نقش های زیبایی را می آفرینند. چوب درخت انجیلی؛ سخت، سنگین، گره‌دار، پیچ و تاب خورده که مقاومت به پوسیدگی آن زیاد بوده، می‌باشد ولی ارزش صنعتی ندارد.

برگ های انجیلی، متناوب، بیضوی و پهن برگ و خزان کننده، که برگ های پاییزه آن به رنگ قرمز زیبایی دیده می‌شود. این برگها بین 6 تا 15 سانتیمتر طول و بین 4 تا 10 سانتیمتر عرض دارند.

گل اذین درخت انجیلی دارای پایک کوتاهی است که به‌صورت “کاپیتول” قبل از بازشدن برگ در اسفندماه بر روی ساقه همان سال ظاهر می‌گردد و دارای ‪ ۲‬تا ‪ ۶‬گل می‌باشد. رنگ گل‌های آن از ارغوانی تا قرمز است. گلها دارای 4 کاسبرگ هستند و فاقد گلبرگ و پرچم میباشند.

جوانه های آسون دار از سه فلس سیاه رنگ چرمی و خزی تشکیل شده‌است، برگ آن پایک- دار، نیم ریزان و با دمبرگی کوتاه به طول سه تا هشت میلی متر می‌باشد که در دو سمت آن گوشوارک باریک ، کرکدار و ریزانی قرار گرفته است.

رگبرگ های آن شانه‌ای و در حدود ‪ ۶‬تا‪ ۸‬جفت بوده و معمولا کمی فرو رفته به نظر می‌رسد، در صورتی که پشت برگ برجسته است وبرگ را موج دار نشان می‌دهد دو روی برگ خزی و با تارها و کرک پوشیده شده و به رنگ خاکستری است.

میوه این درخت کپسول خشک چوبی وتخم مرغی با دوتکه به قطر ده تا دوازده میلی متر با داخلی صیقلی و خارجی خشن می‌باشد که درون هر یک دو دانه نامتقارن و قهوه‌ای رنگ شفاف و بدون کرک دیده می‌شود.‬‬‬‬

شرایط اکولوژیک مورد نیاز درخت انجیلی

خاک: خاک گچی ، ماسه ای، شنی ، غنی، اسیدی و خوب زهکشی شده برای رشد این گیاه مناسب میباشد.
 

نور :بهتر است در آفتاب کامل قرار داشته باشد. در نیمسایه هم رشد میکند ولی در آفتاب کامل رشد بهتری خواهد داشت.

دما: دمای بین -3 تا 16 درجه، دمایی مناسب است.

آبیاری : به صورت متوسط کافی است.

روش تکثیر درخت انجیلی

تکثیر این گیاه از طریق قلمه چوب نرم می باشد. این درخت قدرت جوش خوردن بالایی دارد ، به طوریکه اگر تنه های درخت برروی هم قرار گیرند به راحتی به هم جوش میخورند.

کاربرد و مدیریت درخت انجیلی

ویژگیهای تزئینی انجیلی آن را بعنوان یک درخت خیابانی مطلوب میسازد. در فاصله ۲۰ تا ۳۰ فوت در امتداد یک خیابان یا پیاده رو یک سایبان روی مسیر پیاده رو ایجاد می‌کند (آن سایبان روی خیابان نخواهد بود) اما مانند یک دیواری از شاخ و برگ شکل فوق العاده‌ای در امتداد یک خیابان مسکونی را ایجاد می‌کند انجیلی در آفتاب درخشان و یا سایه محدود در زهکشی مناسب رشد می‌کند. این درخت در خاکهای مرطوب ایستادگی و تحمل ندارد انجیلی بدلیل تغییر رنگ برگهایش منظره جالبی را در جنگل ایجاد می‌کند که برای جذب توریست بسیار مناسب است.

آفات و بیماریهای درخت انجیلی

از نکات مثبت حائز اهمیت دیگر که برای آن می توان برشمرد، مقاومت بالای این درخت در برابر آفات، بیماری، خشکسالی، باد و حتی آلودگی ها و تنش های شهری است؛ عاملی که در کنار آن همه زیبایی ،انتخاب انجیلی را در طراحی های خیابان های شهر و پارک ها و باغ ها ایده آل می سازد. از این رو است که شاهد استفاده از آن به صورت روزافزون در کشورهای اروپایی و امریکایی هستیم. 

در حالی که در بازارهای اروپایی به منظور استفاده از این درخت در طراحی های باغ ها قیمتی بیش از 50 یورو برای یک نهال کوچک انجیلی پرداخته می شود، بزرگ ترین استفاده ما در تهیه زغال و صنایع دکوری و تهیه چوب سیگار و... است و حتی خیابان های شهرهای شمالی با درختان نخل و اکالیپتوس تزیین می شوند.

در حالی که هر کشوری به داشته های طبیعی خود چنان تفاخر می کند ما از داشتن چنین نعمتی نه تنها بهره یی نمی بریم بلکه از وجودشان نیز آگاهی نداریم که آگاهی سرمایه یی است ارزشمند که هرگاه به کار گرفته شود موجب غنی شدن می شود.

بیشتر بخوانید:

روش کاشت درخت تبریزی چگونه است؟

راهنمای کاشت درخت به و نگهداری از آن

روش های کاشت و نگهداری از درخت ارغوان