ضرب المثل های معروف در وصف بهار

ضرب المثل درباره بهار

 از آنجایی که بهار فصل شکوفایی طبیعت و برای بسیاری از ما ایرانی ها فصل نو شدن و زندگی دوباره است در فرهنگ ما نیز در اینباره ضرب المثل های بسیاری گفته شده است. 

بزک نمیر بهار میاد، کمبزه با خیار میاد

کمبزه یا کنبزه یا کنبیزه، نوعی خیار یا به عبارتی خربزه کال است و در صورت رسیدن، حلاوت و خوش خوراکی کال آن را ندارد. کمبزه بسیار کمیاب بود و از آن جا که خیار درختی شناخته شده نبود در زیر مشمع و گلخانه هم بلد نبودند آن را به عمل آورند، خیار نوبر هم بسیار گران بود و خوردن خیار نوبرانه و کالک کمبزه، کار هر کس نبود و وعده دادن آن، وعده سرخرمن بود و این ضرب المثل به کار می رفت.

از باد بهار بهره بردار

باد بهاری باد سازندگی است. روح طراوت و سرزندگی را بر تن خاک و طبیعت مرده و بی جان می نشاند و دوباره طبیعت سرسبز می شود. همین اتفاق در روح آدمی هم می افتد. انگار دل های مرده و بعضا کدر، با آمدن فصل بهار زنده می شود و جان دوباره ای می گیرد. این ضرب المثل به نوعی اشاره ای هم دارد به این مضمون قرآنی که می فرماید «ما زندگان را از دل مردگان و مردگان را از دل زنده بیرون آوردیم. (یخرج الحی من المیت و مخرج المیت من الحی).»

سالی که نکوست از بهارش پیداست

نیم بیت دوم این عبارت «ماستی که ترشه از تاغارش (تغارش) پیداست.» سال اگر «ترسال» بود و برف و باران به موقع می آمد، نکویی آن هویدا بود و اگر سرمای بی موقع موجب از بین رفتن سردرختی ها می شد، مردم آن را به بدیمنی تعبیر می کردند و از آن جا که ماست چرخ کرده چربی گرفته تا انتها فقط در تغار عرضه می شد و قیمت نازلی داشت و خریداران چندانی جز افراد فقیر و تهیدست نداشت، تاغاری بودن ماست، دلیل بدی آن بود و این ضرب المثل رایج در محاوره های عامه استفاده می شد.

به هوای بهار و حال بچه اعتمادی نیست

آن ها که گول هوای گرم بهار را می خورند، با اندک گردش هوا، امکان دارد دچار سرماخوردگی شوند و کار بیخ پیدا کند به همین دلیل اعتمادی به آن نیست و نباید لباس گرم را فراموش کرد. از سوی دیگر با اندک تغییر حالت در کودکان، حال آن ها دگرگون می شود و از آن جا که بیرون روی رایج ترین بیماری در کودکان در گذشته بوده و بسیاری بر سر آن تلف می شدند، گفته می شد: به هوای بهار و حال بچه اعتمادی نیست.

با یک گل بهار نمی شه

این ضرب المثل کنایه از این است که اگر در یک باغ تنها یک شاخه گل بروید، نمی توان گفت که بهار آمده است، بلکه رسیدن بهار با رویش انبوهی از گل ها معنا خواهد شد. مثال ها:

• یعنی برای تحقق هدف باید تمام مقدمات آن را فراهم کرد و یکی کافی نیست.
• تنها با وجود یک آدم خوب نباید انتظار داشته باشیم که همه دنیا درست شود.
• انجام هر کاری تنها شاید اینکه یک نفر کارش را درست و خوب انجام بده، کافی نباشه. نیاز هست تا همه ما، هر یک بنا به سهم و نقشی که داره، بهترین عملکردش را داشته باشه و آنچه را که باید انجام بدهد.
• با یک گل بهار نمیشه و لازمه همه برای بهترشدن یکدیگر و خودمان تلاش کنیم.
• نباید با دیدن تنها یک جزء و یک نشانه مثبت نتیجه گیری کاملاً امیدوارانه و کلی کرد.
• تقریبا معادل این ضرب المثل مثل «یک دست صدا ندارد» است.

مثل ابر بهار

ابر های بهاری رگبار به دنبال دارند و بر خلاف امروز که تمامی خیابان ها آسفالت هستند و غیرقابل نفوذ، در گذشته کافی بود رگبار تندی بگیرد و سیلاب در کوچه ها و خیابان ها سرازیر شود. از آن جا که معبر و جوی چندان شناخته شده نبودند، سیل لاجرم از راه می رسید، عبارت «مثل ابر بهار» حکایت اشک سیل آسا را نیز تداعی می کرد.

همچنین بخوانید:

ضرب المثل های فارسی به همراه معنی مناسب پایه ابتدایی

در این لیست بسیاری از ضربالمثل های رایج در زبان فارسی را خواهید دید که هر کدام معنا و کاربرد متفاوتی دارند ، این مثل ها مناسب کودکان دوره ابتدایی و…

جوجه پاییزه می خواهد سرجوجه بهاره کلاه بگذارد

این ضرب المثل وقتی به کار می رفت که آدم تازه واردی بخواهد سر آدم کهنه کاری کلاه بگذارد و از آن جا که مرغ در فصول گرم سال عمدتاً «کرچ» می شود جوجه پاییزه، چندان وجود خارجی نداشت و شاید از این کنایه به همین دلیل استفاده می شد.