اقدامات لازم هنگام بالا رفتن آمپر خودرو

موقع بالا رفتن آمپر ماشین چه کنیم؟

با شروع فصل تابستان، یکی از مهمترین دغدغه های رانندگان و مخصوصا کسانی که با خودرو خود کار می کنند، بالا و پایین رفتن دمای موتور ماشین و اصطلاحا جوش آوردن خودرو است. افزایش دما می تواند خسارات سنگینی به ماشین وارد کند. در بدترین شرایط با افزایش بیش از اندازه دمای ماشین و کارکرد ناقص سیستم خنک کننده و رادیاتور خودرو، آسیب جدی به واشر سرسیلندر، سرسیلندر و حتی بلوک سیلندر وارد می شود.

اهمیت و کاربرد آمپر دمای خودرو

موتور خودرو در حین عملکرد، به دلیل احتراق سوخت، حرارت بسیار زیادی تولید می کند. برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دما و وارد شدن آسیب به اجزای داخلی موتور (نظیر سوختن واشر سرسیلندر، تاب برداشتن سرسیلندر یا خرابی پیستون ها)، از سامانه خنک کننده استفاده می شود.

سیستم خنک کننده خودرو شامل رادیاتور، فن خودرو، ترموستات، پمپ آب، منبع آب و منبع ذخیره وهمچنین شلنگ ها و لوله های انتقال مایع خنک کننده ماشین است.

اما عملکرد درست این سامانه نیازمند پایش دائمی دما است. در اینجاست که آمپر دما وارد عمل می شود. شناخت کاربرد باعث می شود به سوال موقع بالا رفتن آمپر خودرو چکار کنیم درست پاسخ دهید.

کاربردهای اصلی آمپر دما خودرو عبارت اند از:

• اطلاع رسانی در مورد دمای لحظه ای موتور به راننده
• هشدار در صورت بروز گرمای بیش از حد (Overheating) و جوش آوردن ماشین
• کمک به تشخیص مشکلات سیستم خنک کننده مانند نشتی، خرابی ترموستات یا پمپ آب
• بررسی عملکرد موتور در دماهای پایین (مفید در روزهای سرد)

آمپر دما خودرو تنها یک نمایشگر ساده نیست، بلکه بخشی از یک سامانه اندازه گیری دقیق است که از سه بخش کلیدی تشکیل شده:

۱. سنسور دمای مایع خنک کننده ماشین (Coolant Temperature Sensor / Sender)

این قطعه معمولاً بر روی بدنه موتور یا در نزدیکی ترموستات نصب می شود و مستقیماً با مایع خنک کننده ماشین در تماس است.

سنسور با استفاده از خاصیت مقاومت حرارتی، مقدار دمای سیال را اندازه گیری کرده و آن را به سیگنال الکتریکی تبدیل می کند.

۲. واحد پردازش یا ECU در خودروهای جدید

در خودروهای مجهز به کامپیوتر مرکزی (ECU)، سیگنال دریافتی از سنسور ابتدا وارد ECU شده و سپس پردازش می شود. پردازنده با توجه به دمای دریافتی، اطلاعات را به صفحه نمایش یا آمپر ماشین منتقل می کند.

در خودروهای قدیمی تر، سیگنال مستقیماً به آمپر روی داشبورد می رفت.

۳. نمایشگر آمپر دما خودرو (Temperature Gauge)

این قسمت، نشانگر عقربه ای یا دیجیتال روی پنل خودرو است که معمولاً دارای دو مرز مشخص است:

• حرف C (Cold) برای دمای پایین
• حرف H (Hot) برای دمای بالا و یک محدوده میانی نرمال که عقربه باید در آن قرار گیرد.

موقع بالا رفتن آمپر خودرو چکار کنیم؟

همانطور که توضیح دادیم بالا رفتن آمپر دمای خودرو یکی از هشدارهای جدی است که بی توجهی به آن می تواند به خرابی های شدید و پرهزینه در بخش های مختلف ماشین منجر شود.

در چنین شرایطی، رعایت چند اقدام مهم و اصولی می تواند از آسیب جدی جلوگیری کند.
در ادامه، مراحل صحیح و ایمن برخورد با بالا رفتن آمپر خودرو شرح داده می شود:

۱. آرام و ایمن توقف کنید

به محض اینکه متوجه شدید آمپر دما خودرو بالاتر از حد نرمال رفته یا چراغ هشدار دمای ماشین روشن شده، موارد زیر را انجام دهید.

از سرعت ماشین بکاهید.
کولر خودرو را فوراً خاموش کنید (چون به موتور فشار وارد می کند).
در اولین محل امن، کنار جاده توقف کنید.
ترمز ناگهانی نزنید و دنده را سبک تر کنید تا فشار از روی موتور برداشته شود.

۲. سیستم گرمایشی داخل خودرو را روشن کنید (در صورت اضطرار)

در برخی موارد، روشن کردن بخاری خودرو می تواند بخشی از گرمای موتور را به داخل کابین منتقل کرده و کمی از دمای موتور بکاهد.

این راهکار موقتی است و بیشتر برای شرایطی به کار می رود که نمی توان فوراً توقف کرد (مثلاً در اتوبان).

۳. خودرو را خاموش نکنید، صبر کنید خنک شود

اگر آمپر کاملاً به ناحیه قرمز رسیده، موتور را خاموش نکنید (مگر در موارد خاص)؛ بلکه بگذارید با درجا کار کردن، فن رادیاتور فعال شود و به خنک سازی موتور کمک کند.

پس از چند دقیقه، موتور را خاموش کرده و اجازه دهید حداقل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه خنک شود.

۴. سطح آب رادیاتور را بررسی کنید (با احتیاط بالا)

پس از خنک شدن کامل موتور ماشین مراحل زیر را انجام دهید.

• در رادیاتور یا منبع انبساط را به آرامی و با استفاده از دستکش یا پارچه ضخیم باز کنید.
• سطح مایع خنک کننده را بررسی کرده و در صورت کمبود، آب رادیاتور را اضافه کنید.

۵. نشتی ها و عملکرد فن را بررسی کنید

اگر آمپر مکرراً بالا می رود، احتمال دارد ایراد از موارد زیر باشد:

فن رادیاتور کار نمی کند (می توانید روشن شدن یا نشدن آن را در حالت درجا بررسی کنید).
نشتی از شیلنگ ها، رادیاتور یا مخزن انبساط وجود دارد.
ترموستات یا واترپمپ دچار مشکل شده.

در این صورت، توصیه می شود خودرو را با یدک کش یا با احتیاط کامل به تعمیرگاه برسانید و از ادامه مسیر خودداری کنید.

۶. هرگز از آب سرد به صورت ناگهانی استفاده نکنید

ریختن آب سرد روی موتور یا داخل رادیاتور ماشین در حالت داغ، می تواند منجر به شوک حرارتی و ترک خوردن قطعاتی مانند سرسیلندر شود. همیشه صبر کنید تا موتور کاملاً خنک شود.

۷. هرگز خودرو را با آمپر بالا به حرکت ادامه ندهید

حتی اگر خودرو هنوز حرکت می کند، رانندگی با دمای بالا می تواند منجر به سوختن واشر سرسیلندر، تاب برداشتن سرسیلندر یا حتی قفل شدن کامل موتور شود. هیچ مسیر یا زمان بندی ای ارزش ریسک آسیب جدی به پیشرانه را نحوه عملکرد آمپر دما خودرو در ساده ترین نوع سیستم، سنسور دما خودرو یک مقاومت متغیر حرارتی است. هرچه دما بالا می رود، مقاومت کاهش یافته و جریان بیشتری از مدار می گذرد.

این جریان به آمپر ماشین منتقل شده و عقربه را در موقعیت متناسب با دمای موتور حرکت می دهد.در سیستم های مدرن، فرآیند کمی پیچیده تر است. سنسور به ECU متصل است، ECU داده ها را تحلیل می کند و سپس از طریق سیستم شبکه داخلی خودرو (مانند CAN Bus) اطلاعات را به نمایشگر دیجیتال منتقل می کند.برخی از این سیستم ها قابلیت هشدار صوتی، نمایش پیام روی نمایشگر و حتی خاموش کردن خودرو در موارد بحرانی را نیز دارند.

نشانه های خرابی آمپر دما ماشین

1. حرکت نکردن عقربه یا ثابت ماندن آن در وضعیت سرد یا گرم
2. نوسان شدید یا غیرمنطقی عقربه
3. روشن نشدن فن رادیاتور به موقع
4. هشدار دمای موتور به صورت اشتباه یا تأخیر در نمایش

در این موارد، باید وضعیت سنسور، مدار الکتریکی و سلامت آمپر بررسی شود.

عوامل موثر در بالا رفتن آمپر خودرو

بالا رفتن آمپر دما خودرو یکی از هشدارهای جدی سیستم فنی محسوب می شود که نباید آن را نادیده گرفت.

این وضعیت نشانه آن است که دمای مایع خنک کننده (آب رادیاتور) بیش از حد مجاز بالا رفته و موتور در خطر گرم شدن بیش از اندازه قرار دارد.

این پدیده می تواند ناشی از نقص در سیستم خنک کننده، شرایط محیطی یا عملکرد نادرست راننده باشد.

در ادامه، به مهم ترین عوامل بالا رفتن آمپر دمای خودرو پرداخته می شود:

۱. کمبود آب رادیاتور یا مایع خنک کننده

رایج ترین دلیل بالا رفتن آمپر، کاهش سطح مایع خنک کننده در سیستم است. اگر سطح آب در رادیاتور یا مخزن ذخیره پایین باشد، انتقال حرارت از موتور به بیرون به درستی انجام نمی شود و در نتیجه دمای موتور افزایش می یابد.

علت های احتمالی:

نشتی از شیلنگ ها، رادیاتور یا واترپمپ
تبخیر طبیعی به مرور زمان
درپوش معیوب رادیاتور

۲. خرابی ترموستات، موقع بالا رفتن آمپر خودرو چکار کنیم؟

ترموستات قطعه ای است که مسیر عبور مایع خنک کننده را با توجه به دمای موتور باز یا بسته می کند. اگر ترموستات در حالت بسته گیر کند، مانع از گردش مایع خنک کننده در رادیاتور شده و دمای موتور به سرعت بالا می رود و ماشین جوش خواهد آورد.

۳. خرابی فن رادیاتور

فن رادیاتور در خودرو نقش خنک سازی مایع رادیاتور را در شرایط توقف یا حرکت آهسته بر عهده دارد. اگر فن به دلایلی مانند سوختن موتور فن، خرابی سنسور دما، یا قطع فیوز از کار بیفتد، دمای خودرو در ترافیک یا هوای گرم به سرعت بالا خواهد رفت.

۴. نشتی یا گرفتگی در رادیاتور

رادیاتور خودرو وظیفه خنک کردن مایع داغ برگشتی از سیلندر را بر عهده دارد. از جمله ایرادات رادیاتور که می تواند در روند خنک سازی ماشین اختلال ایجاد کند عبارت است از:

نشتی رادیاتور
گرفتگی داخلی
یا انباشته شدن رسوب یا زنگ زدگی

۵. خرابی واترپمپ (پمپ آب)

پمپ آب قلب سیستم خنک کننده خودرو است که مایع را در مسیر بسته موتور به گردش درمی آورد. خرابی پمپ آب باعث اختلال در گردش مایع و در نتیجه افزایش دمای موتور می شود.

۶. وجود هوا در مدار خنک کننده، موقع بالا رفتن آمپر خودرو چکار کنیم؟

وجود حباب های هوا در سیستم مانع از گردش کامل مایع خنک کننده می شود. این اتفاق معمولاً پس از تعویض آب رادیاتور یا تعمیراتی در مدار خنک کننده خودرو رخ می دهد و می تواند باعث نوسان یا افزایش غیرعادی آمپر شود.

۷. کار کشیدن زیاد از ماشین

حرکت با سرعت یا دور موتور بالا، بالا رفتن از سربالایی ها با بار سنگین یا رانندگی در هوای بسیار گرم ممکن است فشار زیادی به خودرو وارد کند. اگر سیستم خنک کننده سالم نباشد، آمپر ماشین به سرعت بالا می رود.

۸. خرابی واشر سرسیلندر

اگر واشر سرسیلندر بسوزد، ممکن است گازهای داغ احتراق وارد سیستم خنک کننده شوند و در نتیجه دما را بالا ببرند.

این یکی از بدترین سناریوهاست و معمولاً با علائمی مثل کف آلود شدن آب رادیاتور، دود سفید از اگزوز یا کاهش شدید سطح آب همراه است.

۹. استفاده از ضدیخ نامناسب یا بی کیفیت، موقع بالا رفتن آمپر خودرو چکار کنیم؟

استفاده از مایع خنک کننده غیراستاندارد یا ترکیب نامتناسب ضدیخ و آب معمولی می تواند تبادل حرارت را مختل کرده و باعث افزایش دما شود. در برخی موارد، ضدیخ های بی کیفیت باعث خوردگی داخلی هم می شوند.

در جدول زیر به طور خلاصه دلایل بالا رفتن امپر خودرو را مرور کردیم.

علائم و نشانه های جوش آوردن ماشین

جوش آوردن ماشین یعنی چه؟ به چه اتفاقی جوش آوردن می گوییم یا شاید بهتر است بپرسیم علائم جوش آوردن ماشین چیست؟

راهکارهای پیشگیری از جوش آوردن خودرو

دانستن دلایل گام اول در جلوگیری از بروز مشکل است. گام بعدی داشتن یک چک لیست برای جلوگیری از بروز مشکلات در خودرو و جوش آوردن آن است:

بازدید منظم: حداقل هفته ای یک بار (به ویژه در مناطق و فصل های گرم) یا قبل از هر سفر، سطح مایع موجود در مخزن انبساط را چک کنید.
استفاده از محصولات استاندارد: فقط از آب معمولی استفاده نکنید؛ ترکیبی از آب مقطر و ضدیخ یا ضدجوش با نسبت توصیه شده توسط سازنده خودرو (معمولاً ۵۰/۵۰) گزینه بهتری است. این ترکیب هم نقطه جوش را بالا می برد و هم از زنگ زدگی قطعات داخلی خودرو جلوگیری می کند.
بررسی شلنگ ها و اتصالات: بدر فواصل زمانی مشخص، مثلا هر ۳ ماه یکبار، شلنگ های رادیاتور را از نظر ترک خوردگی، پارگی یا برآمدگی بررسی کنید. مشکلات کوچک و کم هزینه می توانند به معضلاتی بزرگ و پرخرج تبدیل شوند.
بازدید فن رادیاتور: چک کردن عملکرد صحیح فن رادیاتور را هم در برنامه بگذارید.
سرویس و شستشوی دوره ای رادیاتور: شست وشوی سالانه رادیاتور، بروز مشکلاتی مانند گرفتگی فیلترها بر اثر کثیفی را کاهش می دهد.

بازدید ترموستات و واترپمپ: این قطعات مصرفی هستند و عمر مفیدی دارند. در دفترچه های خودروی زمان مناسب تعویض آنها ذکر شده است.

علت بالا رفتن آمپر آب ماشین در سرعت بالا و سربالایی

چرا موتور فن ماشین دائم کار میکند اما آمپر تکان نمیخورد؟

6 علت بالا رفتن آمپر آب خودرو در زمستان و راهکارهایی برای رفع آن

منبع : تپسی مارکت