بررسی 6 علت جرقه زدن باتری ماشین

چرا باتری ماشین جرقه می زند؟ 6 علت + راه حل

جرقه زدن باتری ماشین از آن دسته مشکلاتی که ممکن است باعث نگرانی و سردرگمی راننده شود؛ بروز این مشکل ممکن است دلایل متفاوتی داشته باشد که در ادامه به آنها می پردازیم:

1. آسیب دیدگی کابل های باتری
2. شارژ شدن بیش از حد باتری توسط دینام
3. اتصالات معکوس باتری هنگام نصب آن
4. کثیفی یا ضعیف شدن اتصال بست ها و قطب های باتری
5. خرابی یا بی کیفیت بودن قطب های باتری
6. مشکل در تجهیزات جانبی مثل دینام، فیوز و یا استارت

مشکل جرقه زدن باتری خودرو ممکن است به دلایل مختلفی بروز پیدا کند؛ در ادامه به بررسی 6 دلیل جرقه زدن باتری خودرو می پردازیم.

1. کابل های باتری آسیب دیده یا شل شده اند

کابل های باتری وظیفه انتقال جریان الکتریکی بسیار بالا و مستقیم از باتری به استارت و سیستم برق خودرو را بر عهده دارند. این کابل ها دارای یک روکش عایق پلاستیکی یا لاستیکی ضخیم هستند تا از تماس مستقیم سیم های مسی با بدنه فلزی خودرو جلوگیری کنند. زمانی که این روکش به دلیل عواملی مانند ساییدگی، حرارت زیاد، پوسیدگی یا ضربه آسیب می بیند، سیم های رسانا آشکار می شوند.

از آنجا که بدنه خودرو (منفی) به قطب منفی باتری متصل است، اگر سیم های آسیب دیده قطب مثبت با هر قسمت فلزی بدنه تماس پیدا کنند، مدار کوتاه رخ می دهد. در این شرایط، جریان برق با شدت بسیار بالا و بدون هیچ مانعی به سمت زمین سرازیر می شود که باعث ایجاد جرقه های شدید، داغ شدن سیم ها و در موارد حادتر آتش سوزی سیم کشی خودرو می شود.

راه حل

ابتدا خودرو را خاموش کنید و برای اطمینان کامل، ترمز دستی را بکشید،
سپس با استفاده از یک آچار، ابتدا سر کابل منفی (سیاه) و سپس سر کابل مثبت (قرمز) را از پایانه های باتری جدا کنید،
کابل ها را به طور کامل بررسی کنید تا محل ساییدگی، بریدگی یا ذوب شدن روکش را پیدا کنید،
توجه داشته باشید که گاهی اوقات آسیب در زیر روکش و در نقاطی پنهان رخ می دهد،
اگر آسیب جزئی باشد، می توانید با استفاده از نوار چسب الکتریکی با کیفیت (عایق)، محل سیم های آشکار را به دقت بپوشانید،
سپس چند لایه روی هم بپیچید تا عایق سازی مجدد انجام شود،
اگر آسیب شدید است و روکش در طول زیادی از کابل از بین رفته است، بهتر است کل کابل آسیب دیده را با یک کابل جدید و استاندارد جایگزین کنید،
پس از رفع مشکل، ابتدا کابل مثبت و سپس کابل منفی را به باتری متصل کنید،
با روشن کردن خودرو و بررسی سیستم های برقی، مطمئن شوید که دیگر اثری از جرقه یا داغ شدن وجود ندارد.

2. دینام بیش از حد باتری را شارژ می کند

وقتی دینام خودرو خراب می شود و تنظیم ولتاژ آن به درستی انجام نمی گیرد، ممکن است ولتاژ بسیار بالایی (بیش از ۱۴.۵ تا ۱۵ ولت) به باتری وارد کند. این افزایش ولتاژ باعث می شود که اسید داخل باتری بیش از حد گرم شده و به جوش بیاید.

در این شرایط، اگر کوچکترین جرقه ای ناشی از اتصال سیم ها، شل بودن قطب ها یا باز شدن درپوش باتری ایجاد شود، گاز هیدروژن فورا مشتعل شده و باعث انفجار یا جرقه های شدید همراه با شعله در محفظه موتور می شود.

راه حل

با استفاده از یک مولتی متر، ولتاژ تولیدی دینام را در حالت روشن بودن خودرو بررسی کنید،
اگر ولتاژ بالاتر از حد نرمال بود، دینام یا رگلاتور معیوب است،
در صورت خرابی دینام یا رگلاتور، حتما نسبت به تعمیر یا تعویض آن اقدام کنید،
سطح اسید و آب مقطر داخل باتری را بررسی کرده و در صورت نیاز با آب مقطر تمیز تکمیل کنید،
اطراف باتری را تمیز کنید و مطمئن شوید که ترمینال ها محکم بسته شده اند و اتصالی یا سیم های پاره وجود ندارد،
مطمئن شوید که درپوش های تهویه باتری مسدود نیستند تا گازهای تولید شده بتوانند خارج شوند.

3. هنگام نصب باتری جدید اتصال باتری معکوس صورت گرفته است

اتصالات معکوس باتری (یعنی وصل کردن کابل مثبت به قطب منفی و کابل منفی به قطب مثبت) یکی از خطرناک ترین اشتباهات هنگام تعویض باتری است که منجر به جرقه زنی شدید می گردد. در این حالت، جریان برق، مستقیما در مسیری با مقاومت بسیار کم بین دو باتری (باتری جدید و دینام خودرو) ایجاد می شود.

از آنجا که در این شرایط اتصال کوتاه رخ می دهد، جریان الکتریکی به شدت افزایش می یابد. این جریان بالا باعث می شود گرما به سرعت در نقاط اتصال یا بدنه فلزی خودرو تولید شود و به صورت جرقه های آبی یا نارنجی بزرگ و همراه با صدای انفجار ظاهر شود.

راه حل

بلافاصله و بدون معطلی کابل ها را از قطب های باتری جدا کنید،
اگر کابل ها داغ شده اند، از دستکش عایق یا یک دستمال خشک ضخیم استفاده کنید تا دچار سوختگی نشوید،
پس از قطع اتصال، اولین قدم بررسی فیوزهای اصلی جعبه فیوز خودرو است،
معمولا در اتصال معکوس، فیوز اصلی می سوزد که وظیفه محافظت از سیستم برقی را دارد،
اگر فیوز سوخته است، آن را تعویض کنید،
اطمینان حاصل کنید که سیم کشی ها ذوب نشده باشند و عایق آن ها سالم است،
همچنین بهتر است وضعیت کامپیوتر مرکزی خودرو (ECU) و دینام را توسط یک مکانیک متخصص بررسی کنید،
برای نصب صحیح باتری ابتدا قطب مثبت (رنگ قرمز یا علامت +) را وصل کنید،
سپس قطب منفی (رنگ مشکی یا علامت -) را وصل کنید،
قبل از وصل کردن، مطمئن شوید که سوییچ خودرو خاموش است.

4. اتصال بست ها و قطب های باتری ضعیف شده و یا کثیف شده اند

وقتی سر باتری ها (بست ها) کثیف می شوند یا اتصال آن ها شل می شود، مقاومت الکتریکی در مسیر جریان برق به شدت افزایش می یابد. این مقاومت مانع از عبور راحت و یکنواخت جریان می شود و هنگامی که شما استارت می زنید یا سیستم برقی مصرف انرژی بالایی دارد، الکترون ها برای عبور از این نقطه فشار زیادی را تحمل می کنند.

این فشار و اصطکاک الکتریکی باعث تولید گرما و در نهایت ایجاد جرقه می شود. همچنین، اگر اتصال به اندازه کافی محکم نباشد، لرزش های خودرو باعث می شود سر باطری لحظه ای از قطب جدا و وصل شود که منجر به جرقه زنی شدید و خطرناک می گردد.

راه حل

ابتدا مطمئن شوید خودرو خاموش است و برای ایمنی بیشتر، سرب منفی (منهای باتری) را جدا کنید،
از یک محلول آب جوش و جوش شیرین (یا تمیزکننده مخصوص قطب باتری) استفاده کنید،
با یک مسواک کهنه، رسوبات سفیدرنگ و زنگ زده را روی قطب ها و داخل بست ها به خوبی تمیز کنید تا فلز براق شود،
پس از خشک شدن سطوح، بست ها را دوباره روی قطب ها نصب کنید،
با یک آچار مناسب آن ها را به اندازه ای محکم کنید که لق زدگی یا حرکتی نداشته باشند،
مراقب باشید بیش از حد سفت نکنید که بدنه باتری ترک بردارد،
برای جلوگیری از خوردگی، می توانید مقداری وازلین یا گریس ضد اسید روی اتصالات بمالید یا از اسپری های محافظ باتری استفاده کنید.

5. قطب یا بست های باتری خراب شده یا بی کیفیت هستند

اگر پیچ های نگهدارنده بست باتری ماشین شل باشند، سطح تماس بین بست و قطب باتری کاهش می یابد. جریان برق برای عبور از این نقطه با مقاومت مواجه شده و سعی می کند از طریق هوای موجود در فاصله ی میان بست و قطب عبور کند که باعث جرقه و گرمای شدید می شود.

همچنین اگر خود بست ها (که معمولا از جنس سرب یا برنج هستند) قدیمی و فرسوده شده باشند، ممکن است ترک بخورند. این ترک ها باعث ناپایداری اتصال و لرزش قطب هنگام حرکت خودرو می شود که در هر لحظه می تواند منجر به جدا شدن لحظه ای اتصال و جرقه زدن شود.

راه حل

ابتدا کلاهک های محافظ قطب ها را بردارید.
اگر زنگ زدگی یا پودر سفید رنگ می بینید، با برس سیمی مخصوص یا آب جوش و جوش شیرین، قطب ها و داخل بست ها را کاملا تمیز کنید،
پس از تمیزکاری، بست ها را روی قطب ها قرار دهید و آن ها را با آچار به اندازه ای محکم کنید که لق زدگی نداشته باشند،
مراقب باشید بیش از حد سفت نکنید چون ممکن است بدنه باتری یا بست ترک بخورد،
اگر بست ها شکسته، ترک دار یا به شدت فرسوده شده اند، آن ها را با بست های جدید و باکیفیت جایگزین کنید،
استفاده از بست های مسی یا سربی با کیفیت بالا، هدایت الکتریکی را بهبود می بخشد،
پس از اطمینان از اتصال محکم و تمیز، سطح بیرونی قطب ها و بست ها را با وازلین ضد اسید یا اسپری محافظ باتری بپوشانید،
این کار مانع از ورود رطوبت و اکسیژن شده و از خوردگی مجدد جلوگیری می کند.

6. مشکل در تجهیزات جانبی مثل دینام، فیوز و یا استارت

چنانچه دینام یا دنده استارت خراب شده باشد یا موتور استارت قفل کرده باشد (فشل شدن)، این جریان به جای تبدیل شدن به حرکت چرخشی، به گرما تبدیل شده و می تواند باعث ذوب شدن سیم کشی ها و ایجاد جرقه در محل اتصال باتری شود.

همچنین اگر فیوز مناسب استفاده نشود یا سیم کشی های خودرو به دلیل پوسیدگی عایق (رطوبت و حرارت) با بدنه خودرو تماس پیدا کنند، اتصال کوتاه رخ می دهد. این اتصال کوتاه باعث عبور ناگهانی جریان بسیار بالا و ایجاد جرقه شدید در نزدیکی باتری یا روی خود آن می شود که خطر آتش سوزی را به همراه دارد.

راه حل

اگر متوجه بوی سوختگی یا مشکل در آمپر شدید، فورا دینام را چک کنید،
تعویض رگولاتور یا تعمیر سیم پیچ های دینام توسط یک تعمیرکار متخصص ضروری است،
باید ولتاژ خروجی در محدوده استاندارد (معمولا بین ۱۳.۸ تا ۱۴.۴ ولت) تنظیم شود،
اطمینان حاصل کنید که پیچ های اتصال استارت محکم هستند و هیچ گونه نشتی روغن به آن نفوذ نکرده است،
در صورت شنیدن صدای تق تق هنگام روشن کردن خودرو یا استارت نخوردن، سیستم استارت را برای جلوگیری از کشش جریان مخرب بررسی کنید،
تمامی سیم های رابط به باتری را از نظر ساییدگی و پوسیدگی عایق بررسی کنید،
مطمئن شوید که تمامی فیوزها دارای آمپر مناسب هستند و سالم می باشند،
در صورت مشاهده هرگونه دوده یا ذوب شدن در جایگاه فیوزها، مدار مربوطه را عیب یابی کنید،
بسیاری از جرقه ها ساده است و ناشی از شل بودن پیچ های قطب باتری است،
قطب ها را تمیز کنید و پیچ ها را به اندازه ای محکم کنید که تکان نخورند، اما نه آنقدر که رزوه آن ها خراب شود.

منبع : آی پی امداد