فعل ماضی استمراری: تعریف، ساختار و کاربردها

فعل ماضی استمراری چیست ؟

در لغتنامه، کلمه استمرار را در معنای پیوسته رفتن و همیشه روان بودن ثبت کرده اند. این درست همان معنایی است که فعل ماضی استمراری، با تأکید بر گذشته، می­ خواهد به محاسب منتقل کند. پس هر وقت قصد بیان تکرار و پیوستگی کاری را در دوره زمانی نامشخصی در گذشته داشته باشیم، از فعل ماضی استمراری استفاده می­ کنیم.

این فعل با آمدن «می» بر سر بن ماضی و پیوستن شناسه­ ها به آنها ساخته می ­شود.

می + بن ماضی + َم، ی، -، یم، ید، َند

•     می­ گرفتم، می گرفتی، می­ گرفت و ...
•     می خواستم ببینم که آیا پلک چشمانت قرنیه هایت را می شوید، همانند برف پاک کنی که شیشه ی جلوی اتومبیل را می شوید؟

    هویت، میلان کوندرا

•     آب بعد از آنکه به این حوض ­ها می ­رسید؛ از آنجا جاری شده بیرون می ­رفت.

    تاریخ و فرهنگ، مجتبی مینوی

فعل ماضی استمراری منفی

فعل ماضی استمراری با آمدن نون بر سر می منفی می ­شود:

ن + می+ بن ماضی + شناسه ها

    نمی گرفتم، نمی گرفتی، نمی گرفت و ...

    آدم ها دنبال جواب نمی گردند، دنبال حقایقی می گردند که خودشان را اثبات کنند.
    جزء از کل، استیو تولتز

ساخت مجهول فعل ماضی استمراری

برای ساخت مجهول ماضی استمراری، به ترتیب باید؛

•     می را از سر فعل برمی ­داریم.
•     از فعل اصلی، صفت مفعولی بسازیم.
•     می استمراری ­ساز را بر سر فعل ماضی ساده از فعل شدن بیاوریم.

با این مراحل، آنچه به دست می آید چنین خواهد بود:

صفت مفعولی (بن ماضی + ه) + می + ماضی ساده فعل شدن

    دیده می ­شدم، دیده می ­شدی، دیده می ­شد و ...

    گاهی در این حوالی دیده می ­شد.

کاربردهای فعل ماضی استمراری

فعل ماضی استمراری علاوه بر معنای تکرار و استمرار در گذشته، کاربردهای دیگری نیز دارد که با هم بعضی از آنها را مرور می­ کنیم:

• الف) بیان فعلی که در زمان وقوع آن، فعل دیگری نیز واقع شده باشد.

    همان­ طور که به طرف دفتر می ­رفتم رو به ناظم و معلم­ ها افزودم...
    مدیر مدرسه، جلال آل احمد

• ب) به جای مضارع التزامی

    کاش دوباره می ­آمد (بیاید) و دیده ما را با جمال خود روشن می­ کرد (روشن بکند).

• ج) به جای فعل التزامی، همراه با بیان آرزو با شرط و جزای شرط و جز آنها، در این صورت معمولاً ماضی دیگری پیش از آن آورده می ­شود؛

    دیروز به دیدار علی رفتم. کاش سعید هم می ­آمد. (همراه آرزو)

• د) بیان عادت

پدرم سال­ ها سیگار می­ کشید؛ ولی بالاخره ترک کرد.

همچنین بخوانید:

فعل ماضی ساده در زبان فارسی: ساختار و کاربردها

فعل ماضی ساده یا ماضی مطلق، یکی از پرکاربردترین افعال در زبان فارسی است که به گذشته تمام شده اشاره دارد و در ساخت افعال دیگر نیز نقش دارد.

نکته: نوعی ماضی استمراری با ساختمان فعل ماضی نقلی ساخته می ­شود که همان معنای استمرار در گذشته را می ­رساند، دستورنویسان نام­ هایی چون ماضی نقلی مستمر یا گذشته استمراری نقلی بر آن نهاده­ اند. تقی وحیدیان کامیار در کتاب دستور زبان خود کاربرد این فعل را زمانی دانسته که گوینده، خود ناظر کار و عمل نبوده است یا در حال نقل قول است.

    علی گفت: «امروز صبح باغچه را بیل می ­زدم.»

اگر این جمله را به صورت نقل قول غیرمستقیم بیان کنیم به این شکل در می ­آید:

    علی گفت که امروز صبح باغچه را بیل می ­زده است.

    ادیبان و هنرمندان ... میراث فرهنگی آن اجتماع را غنی ­تر می ­ساخته ­اند و آن را از نسلی به نسل دیگر می رسانده­ اند.
    در خدمت و خیانت روشنفکران، جلال آل­ احمد