جلبک چیست؟ انواع، پرورش و تفاوت با قارچ

جلبک چیست؟ نحوه پرورش و انواع آن

لبک یا گاوآب به موجودات گیاه مانند آبی می گویند. هر جا که اندکی خیس یا مرطوب باشد گیاهان بدون گل یافت می شوند. ساده ترین آن ها، جُلبَک ها، خزه ها، هپاتیک ها و کرف ها هستند. اکثر آن ها نزدیک یا داخل آب زندگی می کنند و ریشه حقیقی ندارند بازدانگان، پیشرفته ترین گیاهان بدون گل محسوب می شوند. آن ها دارای ریشه های عمیق و برگ های ضد آب هستند و می توانند در مکان های خشک زندگی کنند.

تفاوت بین جلبک ها و قارچ ها

◊ جلبک ها در زیستگاه های آبی ، در خاک ، در سطح گیاهان یا داخل آن ها ، بر سطح یا داخل موجودات جانوری ، در سنگ ها یا برف و یخ دیده می شوند. قارچ ها عمدتا ساپروفیت یا پارازیت (انگل) هستند.

◊ جلبک ها ترجیحا در نور زندگی می کنند و قارچ ها در جاهای تاریک یا مکانهای دارای نور کم زندگی می کنند.

◊ در جلبک ها دیواره سلولی از سلولز تشکیل شده و در قارچها دیواره از کیتین ، سلولز قارچی و قندهای 5 کربنی ساخته شده است.

◊ در جلبک ها ، پیکره تالوئیدی از سلول های پارانشیمی حقیقی است. در قارچ ها پیکره از سلولهای پارانشیم کاذب ، ساخته شده است.

◊ در جلبک ها پیگمان های فتوسنتزی مانند کلروفیل و کاروتن ها وجود دارند، در حالی که قارچ ها فاقد کلروفیل هستند.

◊ جلبک ها اتوتروف هستند، در صورتیکه قارچ ها هتروتروف می باشند.

◊ ذخیره غذایی در جلبک ها نشاسته و در قارچ ها به صورت گلیکوژن است.

انواع جلبک

رده بندی جلبک ها: به منظور رده بندی جلبک ها ، ویژگی هایی از قبیل ساختار تال ، دیواره یاخته ، تعداد تاژک ، نوع تاژک و محل قرار گرفتن آنها و … در نظر می گیرند.

❍ سیانوفیتا یا جلبکهای سبز – آبی

پست ترین جلبک ها به شمار می روند. ساختار یاخته ای از نوع پروکاریوتی و بسیار شبیه به باکتری ها است. تال میکروسکوپی داشته و به اشکال تک یاخته ای ، کلونی ، ریسه ای بدون هتروسیت و ریسه ای دارای هتروسیت تقسیم می شوند.

❍ جلبک های سبز

به رنگ سبز علفی هستند تال آنها بسیار متنوع است و به اشکال تک یاخته ای متحرک ، تک یاخته ای غیر متحرک ، کلونی متحرک ، کلونی غیر متحرک ، ریسه ای ساده و منشعب ، پارانشیمی و سیفونی دیده می شوند. انواع تولید مثل رویشی غیر جنسی و جنسی در آنها متداول است.

❍ اوگلنوفیتا

اوگلنا ها موجوداتی تک یاخته ای و متحرک اند. به علت نداشتن دیواره یاخته ای شکل ثابت ندارند. و بعضی موارد بسیار شبیه به پروتوزوآ عمل کرده و سبزینه خود را از دست داده و از مواد آلی استفاده می کنند.

❍ کاروفیتا

خصوصیات ویژه ای دارند که آنها را از بقیه جلبکی ، متمایز می سازد. علت آن شکل ظاهری و اندام های تولید مثلی آنهاست. اولا اندامهای تولید مثلی ساختار پیچیده داشته و ثانیا توسط یاخته های نازا احاطه شده اند. همچنین چگونگی رویش تخم در آنها متفاوت است.

❍ کریسوفیتا

رنگ این جلبکها اغلب سبز مایل به زرد ، زرد ، طلایی ، زرد مایل به قهوه ای است. رنگ آنها به علت وجود رنگیزه های کاروتن و گزانتوفیل به تعداد زیاد در کلروپلاست آنهاست. دیاتوم ها یا رده باسیلاریوفیته جمعیت بزرگی از جلبکها را تشکیل می دهند. دیاتوم ها دارای دیواره دو قسمتی و یا دو کفه ای سیلیسی هستند دیاتومها به اشکال منظم و مهندسی جزء زیباترین پلانکتون های گیاهی بشمار می آیند.

❍ جلبکهای قهوه ای

تال پر یاخته و ماکروسکوپی است این جلبکها تنها گروهی هستند که تال تک یاخته ای و کلونی در آنها وجود ندارد. حتی اشکال ریسه ای نیز به تعداد کم در آنها دیده می شود. ساختار درونی تال در جلبک های قهوه ای بسیار تکامل یافته و از لایه های مختلف تشکیل شده.

همچنین بخوانید:

گلسنگ ها: موجودات همزیست و مقاوم طبیعت

گلسنگ ها موجودات همزیستی هستند که از قارچ و جلبک تشکیل شده اند و توانایی بالایی برای زندگی در سخت ترین محیط های کره زمین مانند کویر و قطب جنوب را…

❍ جلبک های قرمز

به علت داشتن رنگیزه های فیکوسیانین (سبز مایل به آبی) فیکواریترین (قرمز) به رنگهای بنفش ، سبز زیتونی ، ارغوانی و صورتی و غیره دیده می شوند و به خاطر داشتن این رنگیزه ها قادرند از اعماق آب زیست کنند. تال کوچک و ظریف دارند. فرآیند تولید مثل در جلبکهای قرمز پیچیده تر از جلبکهای قهوه ای است. از بعضی جلبکهای قرمز به عنوان منبع غذایی سرشار از پروتئین استفاده می کنند.

❍ دینوفیتا

گروهی از پلانکتون های گیاهی موجود در آبهای شورند که اکثرا تک یاخته ای و متحرک اند. وسیله حرکت آنها دو تاژک است که یکی از آنها در شیاری واقع است که مانند کمربندی در پیرامون یاخته وجود دارد و دیگری از شیار خارج می شود. با آنکه وجود این موجودات در زنجیره غذایی آبزیان بسیار مفید است ولی رشد و تجمع بیش از حد آنها باعث وارد ساختن سمومی در آب می شود.