علت نوک زدن مرغ ها به یکدیگر چیست؟

زمان مطالعه: 7 دقیقه

نوک زدن مرغ ها به هم می تواند طبیعی یا نشانه استرس و بیماری باشد.

چرا مرغ ها همدیگر را نوک می زنند؟

به یکدیگر یکی از رفتارهای رایج و در عین حال چالش برانگیز در گله های خانگی، نیمه صنعتی و صنعتی است. بسیاری از پرورش دهندگان وقتی مشاهده می کنند که مرغ ها همدیگر را نوک می زنند، تصور می کنند این رفتار صرفاً نشانه پرخاشگری یا اختلاف بر سر غذاست؛ در حالی که واقعیت پیچیده تر است. نوک زدن مرغ ها می تواند رفتاری طبیعی برای برقراری سلسله مراتب اجتماعی باشد، اما می تواند به نوک زدن آسیب زا، پرکنی و حتی کانیبالیسم تبدیل شود. شناخت علل این رفتار، اولین گام برای مدیریت صحیح گله و پیشگیری از خسارت اقتصادی و کاهش رفاه پرنده است.

مرغ ها حیواناتی اجتماعی هستند و در گله، نوعی سلسله مراتب اجتماعی به نام «نظم نوک زدن» یا Pecking Order شکل می گیرد. در این ساختار، هر پرنده جایگاه مشخصی دارد و با نوک زدن های کوتاه و محدود، جایگاه خود را تثبیت می کند. این نوع نوک زدن معمولاً خفیف است، به زخم یا خونریزی منجر نمی شود و بخشی از رفتار طبیعی مرغ محسوب می شود.

۱. تراکم بالا و کمبود فضای زندگی

یکی از شایع ترین دلایل نوک زدن مرغ ها به هم، تراکم زیاد و کمبود فضای کافی است. زمانی که پرندگان فضای محدودی برای حرکت، استراحت و فرار از یکدیگر دارند، تنش افزایش می یابد. در فضای شلوغ، مرغ های ضعیف تر نمی توانند از دید یا دسترس پرندگان مهاجم دور شوند و احتمال نوک زدن افزایش می یابد.

کمبود فضای دانخوری و آبخوری نیز همین اثر را تشدید می کند. وقتی چند پرنده مجبور باشند همزمان از یک منبع غذا یا آب استفاده کنند، رقابت و نوک زدن بیشتر می شود. بنابراین، تراکم مناسب و توزیع کافی دانخوری و آبخوری از اصول پایه پیشگیری است.

نوک زدن مرغ ها

۲. تغذیه نامتعادل و کمبود مواد مغذی

تغذیه نقش بسیار مهمی در رفتار مرغ دارد. کمبود پروتئین، اسیدهای آمینه ضروری مانند متیونین، مواد معدنی، ویتامین ها و فیبر می تواند زمینه ساز نوک زدن به پر و پوست شود. پرها عمدتاً از پروتئین ساخته شده اند و در شرایط کمبود پروتئین، ممکن است پرندگان به پرهای یکدیگر جذب شوند.

همچنین، جیره ای که فیبر کافی ندارد یا از نظر بافت و اندازه ذرات مناسب نیست، می تواند مرغ را بی قرار کند. مرغ ها به رفتار جستجوگری و نوک زدن به زمین نیاز دارند. اگر این نیاز در محیط برآورده نشود، ممکن است به سمت پرهای هم گله ای ها هدایت شود.

۳. استرس گرمایی، تهویه نامناسب و کیفیت بستر

استرس محیطی یکی دیگر از عوامل مهم نوک زدن مرغ ها است. گرمای شدید، تهویه ضعیف، رطوبت بالا، بستر خیس و تجمع آمونیاک می تواند مرغ ها را تحریک پذیر کند. در چنین شرایطی، پرندگان ممکن است رفتارهای تهاجمی بیشتری نشان دهند.

کیفیت بستر نیز اهمیت دارد. بستر خشک، نرم و قابل زیرورو کردن به مرغ اجازه می دهد رفتار طبیعی جستجوگری را انجام دهد. بستر نامناسب یا فاقد مواد مناسب، مرغ را بی حوصله و مستعد نوک زدن به هم گله ای ها می کند.

۴. بی حوصلگی و نبود غنی سازی محیط

مرغ ها هوشمند و کنجکاو هستند. اگر محیط زندگی آن ها فقیر باشد و هیچ محرکی برای جستجو، بازی و نوک زدن به اشیای بی خطر وجود نداشته باشد، بی حوصلگی به رفتارهای جایگزین مانند پرکنی و نوک زدن به دیگران منجر می شود. این موضوع به ویژه در گله های بسته و فضاهای بدون دسترسی به چرا بیشتر دیده می شود.

۵. ژنتیک، نژاد و تفاوت های فردی

برخی نژادها یا خطوط ژنتیکی مرغ نسبت به نوک زدن پر حساس تر هستند. همچنین، تفاوت در خلق وخوی پرندگان می تواند در بروز این رفتار مؤثر باشد. برخی مرغ ها فعال تر، کنجکاوتر یا پرخاشگرتر هستند و برخی دیگر آرام تر. در کنار ژنتیک، تجربه های دوران پرورش نیز نقش دارد.

علت نوک زدن مرغ

۶. بیماری، انگل و زخم های تحریک کننده

وجود زخم، خون ریزی، تورم مخرج یا انگل های خارجی می تواند توجه دیگر مرغ ها را جلب کند. مرغ ها به رنگ قرمز و نواحی زخمی جذب می شوند و ممکن است شروع به نوک زدن به همان ناحیه کنند. این رفتار می تواند به سرعت گسترش یابد و به کانیبالیسم منجر شود.

بنابراین، بررسی سلامت پرندگان و کنترل انگل ها بخشی ضروری از پیشگیری است.

۷. مدیریت نامناسب گله و معرفی پرنده جدید

معرفی ناگهانی پرنده جدید به گله، تغییر ترکیب گله، جابه جایی مکرر و ایجاد استرس می تواند سلسله مراتب اجتماعی را بر هم بزند. در چنین شرایطی، نوک زدن برای تثبیت جایگاه افزایش می یابد. مرغ های بیمار یا ضعیف نیز بیشتر در معرض نوک زدن قرار می گیرند.

۸. نور شدید و برنامه نوری نامناسب

نور زیاد یا برنامه نوری نامنظم می تواند فعالیت و تحریک پذیری مرغ ها را افزایش دهد. در برخی سیستم های پرورشی، شدت نور بالا زمینه ساز رفتارهای تهاجمی و پرکنی می شود. تنظیم شدت نور و برنامه روشنایی متعادل از اقدامات مدیریتی مؤثر است.

نشانه های هشدار؛ چه زمانی باید نگران شد؟

نوک زدن مرغ ها زمانی نگران کننده است که به صورت مکرر و هدفمند انجام شود. نشانه های هشدار عبارت اند از:

پرهای پراکنده در محیط و طاسی موضعی در ناحیه پشت، دم یا مخرج
زخم یا خون ریزی روی پوست
نوک زدن متمرکز روی یک پرنده خاص
کاهش وزن یا کاهش تخم گذاری
بی قراری، پرخاشگری و ترس در گله
دوری کردن یک پرنده از گله یا پنهان شدن

در صورت مشاهده زخم یا خون ریزی، باید پرنده آسیب دیده جدا شود؛ زیرا خون می تواند نوک زدن را تشدید کند.

پیامدهای نوک زدن مرغ ها به یکدیگر

نوک زدن آسیب زا تنها یک رفتار نامطلوب نیست؛ پیامدهای جدی دارد. کاهش رفاه پرنده، درد و استرس، افزایش احتمال بیماری، کاهش تولید تخم، تلفات و هزینه های درمان از جمله این پیامدها هستند. در گله های تجاری، این رفتار می تواند خسارت اقتصادی قابل توجهی ایجاد کند. همچنین، پرکنی می تواند به سرعت در گله گسترش یابد و کنترل آن دشوار شود.

راهکارهای پیشگیری و مدیریت نوک زدن مرغ ها

یشگیری از نوک زدن مرغ

۱. اصلاح تراکم و فضای دسترسی

افزایش فضای زندگی، توزیع مناسب دانخوری و آبخوری و ایجاد مسیرهای حرکتی کافی می تواند تنش را کاهش دهد. هر پرنده باید بدون رقابت شدید به غذا و آب دسترسی داشته باشد.

۲. بازنگری جیره غذایی

جیره باید از نظر پروتئین، اسیدهای آمینه، مواد معدنی، ویتامین ها و فیبر متعادل باشد. در صورت نیاز، با مشاوره کارشناس تغذیه دام و طیور، جیره اصلاح شود. استفاده از منابع فیبر و ایجاد فرصت جستجوگری نیز می تواند مفید باشد.

۳. غنی سازی محیط

قرار دادن مواد بی خطر برای نوک زدن، مانند کاه، یونجه خشک، سبزیجات، اشیای قابل جستجو و فضای زیرورو کردن بستر، مرغ را از نوک زدن به هم گله ای ها منصرف می کند. غنی سازی محیط باید متناسب با سن، تراکم و شرایط گله باشد.

۴. بهبود تهویه، دما و کیفیت بستر

کنترل دما، رطوبت و تهویه و حفظ بستر خشک و تمیز از استرس محیطی می کاهد. در هوای گرم، تهویه و دسترسی به آب خنک ضروری است.

۵. مدیریت نور

شدت نور باید متعادل باشد و برنامه روشنایی به صورت منظم اجرا شود. نور شدید و ناگهانی می تواند تحریک پذیری را افزایش دهد.

۶. جداسازی پرندگان آسیب دیده و بیمار

پرنده زخمی باید فوراً جدا و درمان شود. پرندگان ضعیف یا بیمار نیز باید بررسی شوند. بازگرداندن پرنده به گله باید پس از بهبود کامل و با احتیاط انجام شود.

همچنین بخوانید: