زندگی و آثار اصغر میرخدیوی، بابای لهجه مشهدی

تحقیق در مورد زندگی اصغر میرخدیوی

اصغر میرخدیوی نویسنده کتاب، طنزپرداز، شاعر، بازیگر تئاتر و کارگردان، به خاطر تلاش بی وقفه ای که در جهت حفظ لهجه مشهدی داشت، مشهور شد به طوری که لقب «بابای لهجه مشهدی» را از آن خود کرد.

زندگی نامه اصغر میرخدیوی

اصغر میرخدیوی با نام کامل حاج سید علی اصغر میرخدیوی مدّاح، در سال 1302 شمسی در خانواده ای مذهبی در مشهد چشم به جهان گشود. تا کلاس ششم تحصیل کرد و به عنوان شاگرد کفاش مشغول به کار شد.

در دوران جوانی اش ایران به اشغال متفقین در جنگ جهانی دوم درآمد و سختی ها و مشکلات زیادی را تجربه کرد. خاطره خوبی که از آن دوران داشت دیدن فیلم های سینمایی و بازنویسی آنها در شب، زیر نور شمع بود.

پس از ازدواج در سال 1324، به سربازی رفت و با پشت سر گذاشتن تلخی ها و شیرینی ها به مردی صبور، محکم و استوار تبدیل شد.

زندگی هنری اصغر میرخدیوی

اصغر میرخدیوی با تأثیرپذیری از آثار چارلی چاپلین، سبک طنز گزنده و گاه تلخ او را برای آثار خود برگزید و تا پایان عمر آثار برجسته ای با همین سبک از خود برجای گذاشت.

با پایان دوران سربازی در اداره فرهنگ استخدام شد و در سال 1332 که رادیو مشهد آغاز به کار کرد، به عنوان مجری و نویسنده در رادیو مشغول به کار شد.

نمایش نامه ها و اشعاری را براساس زندگی عادی مردم می نوشت و به صورت زنده در رادیو مشهد با لهجه شیرین مشهدی اجرا می کرد. مشهورترین نقش او در این نمایش نامه ها، نقش «عمه خانم» پیرزنی خوش سخن با لهجه مشهدی بود.

آثار قلمی او نیز سرشار از اصطلاحات و لغات گویش مشهدی است به طوری که زبان شناسان از آن به عنوان گنجینه و منبع مهم شناخت لهجه مشهدی استفاده می کنند.

میرخدیوی که از سال ها قبل به تشویق بستگانش نمایش نامه هایی می نوشت و در جمع های خانوادگی اجرا می کرد، در دهه 30 در تئاتر ملی مشهد و تئاتر گلشن، به اجرای نمایش نامه های تاریخی و پیش پرده هایی با لهجه مشهدی مشغول شد. یکی از این نمایش نامه ها «عشق به میهن» نام داشت.

او قبل از انقلاب اسلامی به استخدام سازمان آموزش فنی و حرفه ای درآمد و در این شغل نیز همچنان به تلاش برای حفظ آداب و رسوم خراسان و اصالت لهجه مشهدی پرداخت.

نمایش «دردسر تلفن» که توسط هنرآموزان هنرستان شهید بهشتی مشهد اجرا شد، نمونه ای از این تلاش بود که بسیار مورد توجه اهالی هنر قرار گرفت.

در سال های بعد ورود او به تلویزیون باعث خلق چند سریال شد و بعد از آن با حضور در سینما و نوشتن چند سناریو توانایی خود در این عرصه هنری را به نمایش گذاشت. معروف ترین سناریوی او «ناخدا با خدا» نام داشت.

آخرین کار هنری او که در دهه 60 در مشهد نمایش داده شد، سریال «گل مراد» بود که نویسندگی، کارگردانی و بازیگری آن را به عهده داشت. ویژگی برجسته این اثر، استفاده از اصطلاحات و لغات اصیل گویش مشهدی در قالب طنز بود که در ادامه تلاش او در جهت ماندگار کردن گویش مشهدی انجام شد.

میرخدیوی پس از 30 سال خدمت به هنر و فرهنگ ایران، بازنشسته شد و از آن به بعد، انجمن شعر «مرحوم فرّخ» در مشهد را مکانی برای ارائه آثار خود قرار داد. اشعار ساده و شیرینی که در این دوره با لهجه مشهدی سرود، مملو از مفاهیم زندگی بود.

وی در دوران بازنشستگی علاوه بر شاعری به نویسندگی نیز ادامه داد که حاصل آن 15 اثر شد.

آثار اصغر میرخدیوی

از آثار اصغر میرخدیوی می توان به این موارد اشاره کرد:

پند و لطیفه: بخوانید و بخندید و پندهای آن را نیز به کار ببندید

خنده و گوهر (مجموعه ای از حکایات و لطایف تاریخی، عرفانی و ادبی)

غزل و رباعی: گزیده آثار ادبی شعرا و ادبای زبان فارسی

حاضر جوابی های شیرین، لطایف، غزلیات، رباعیات، فکاهیات

نمک و نمکدان شامل: لطایف شیرین و حکایات منظوم و اشعار مشهدی از آداب و رسوم مردم خراسان

جُنگ خنده

کشکول خنده و اشعار مشهدی

رؤیای جوانی و غم پیری

30 سال پشت صحنه تئاتر
وفات

اصغر میرخدیوی بعد از یک عمر تلاش خستگی ناپذیر در 30 آذرماه 1372 بر اثر سکته قلبی چشم از جهان فروبست و پیکرش بعد از تشییع در صحن قدس حرم مطهر رضوی آرام گرفت. سه روز قبل از وفات در بیمارستان بستری شد و در این مدت نیز دست از نوشتن برنداشت و آثار طنز زیبایی از خود به یادگار گذاشت.

اشعار اصغر میرخدیوی

شعر زیر یکی از شعرهای اوست که در مورد مراسم «چراغ برات» که در سه روز سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم ماه شعبان در مشهد برگزار می شود، سروده است:

ماه شعبون ماهیه یکسره خیر و برکات
مشدی نیمه ای ماه ره مگه چراغ برات

از سه روز به نیمه مانده، سر خاکا محشره
مین قبرستونا گوش آدم از صدا کره

سور و سات قاریا خوبه و پولی مستنن
سبیل همه شا بسکه چربه، پوز مگردنن

مستنن پولی که الرحمن و یاسین بخنن
دو سه خط نخونده زود در مرن و جیم مکنن

سر قبرا مندزن قالیچه و روشم چراغ
شیخ قاریم نشسته خوش و شاد و سردماغ

ختم قرآنی ره باید بخنه، ای دو سه روز
پولشم خیلی خوبه توش نداره هیچ سوخت و سوز

سر قبرا جوونا لاله و گلدون مذارن
قوم و خویشاش همه هی نقل و نباتم می یرن

ای سه روز تو هر خنه روغن جوشی پخته مره
قبایه که بری مرد خنه دخته مره!

شیرینی سیوا، آجیل و میوه سیوا، حلوا سیوا
خیر و خیراتشم از زنا سیوا، مردا سیوا

از شکر، آرد برنج، تر حلوای زعفرونی
همه شم چرب و چیلی و لای لقمه ی نونی

رسم ایه بین گداها همه ره رسد کنن
اما چون خوشمزه یه، نره لاتا یم مستنن

همه ی اهل مشد چراغ برات شادن دگه
اعتقاد درن که مرده هایم آزادن دگه

سر قبرستون و خیر و خیراتاشا، یک طرف
خیر و خیرات میون خنه هاشا یک طرف

ای سه روز تو هر خنه روغن جوشی و حلوایه
که بری هم مبرن، ای رسم از او قدیمایه

باز خوبه همی جوری به یاد امواتشاین
هم خودشا مخورن هم مرده هاشا ره مپاین

سور فراوونه، پلو قیمه و آبگوشت و شله
هر جایم سوری باشه، قیله و قال و غلغله

ای سه روز چراغ براته همه جا ورد زبون
تا شب تولد حضرت صاحب الزمون(ع)

🌸🌸🌸🌸🌸🌸

همچنین بخوانید:

زندگی و آثار شیخ بهایی: دانشمند برجسته قرن دهم و یازدهم هجری

شیخ بهایی، فقیه، حکیم و دانشمند مشهور ایرانی، با آثار و اختراعات ماندگار خود در تاریخ ایران و جهان شناخته می شود.

شعر امید

شنیدستم که شهبازی که نسال
کبوتربچه ای را کرد دنبال

زبیم جان کبوتر کرد پرواز
به هر سوتاخت تازان از پی اش باز

به دشت وکوه وصحرا بود پرّان
زچنگ باز شاید در برد جان

اجل را دید و شست از زندگی دست
درختی درنظر بگرفت و بنشست

نشست و سر به زیر پر فرو برد
که کی چنگال بازش می کند خرد

نظر کرد آن نگون اقبال برزیر
که صیّادی کمان برکف به زه تیر

کمان برکف نموده قصد جانش
هدف بگرفته وکرده نشانش

به زیرپای صیّاد و به سرباز
نه بنشستن صلاح است و نه پرواز

به کلّی رشته ی امّید بگسست
درآن دم دل به امّیدخدا بست

چوامّیدش به حق بودآن کبوتر
نجات ازمرگ دادش حیّ داور

بزد ماری به شست پای صیّاد
قضا بر باز خورد آن تیر و افتاد

ب  خاک افتاد هم صیّاد و هم باز
کبوتر شاد وخندان کرد پرواز