راهنمای کاشت سویا و مبارزه با آفات و بیماریهای آن

۱,۳۵۹
۱
۰
شنبه, ۰۳ فروردين ۱۳۹۸ ۱۴:۱۶


روش های کاشت سویا


سویا گیاهى تابستانه است که با توجه به‌نوع رقم و شرایط اقلیمى منطقه از نیمه‌ بهار تا اوایل تابستان کشت مى‌شود. این گیاه در فارسی با نامهای متفاوتی از جمله، سوژا، لوبیا روغنی، لوبیا چینی، نخود فرنگی چینی و لوبیا منچوری نامیده شده است . در زبان انگلیسی به soybean مشهور است. سویا گیاهی است که در بهار به عنوان کشت اول و در تابستان به عنوان کشت دوم کاشته می شود .


خصوصیات گیاه شناسی سویا


سویا دارای ریشه اصلی عمیقی بوده که می تواند تا 150 سانتی متری خاک نیز نفوذ نماید. در سویا علاوه بر ریشه اصلی، ریشه فرعی به صورت حجمی نیز وجود دارد که در صورت مساعد بودن شرایط و وجود باکتری های همزیست سویا ، ازت موجود در هوا را، در گره های ریشه سویا تثبیت می نماید . سویا گیاهی روزکوتاه است. رنگ گلهای آن متنوع می باشد. (از جمله سفید ، بنفش و صورتی ) گل آذین آن، خوشه ای و دانه ی آن کلیوی یا گرد می باشند. سویا در دمای 8 تا 10 درجه ی سانتی گراد جوانه می زند، سویا گیاهی است کاملاً خودگشن و میزان دگر گشنی در آن کمتر از5 درصد گزارش شده است . لذا می توان از بذور برداشت شده برای کشت سال های بعد استفاده کرد. گلدهی در سویا با روزهای کوتاه تحریک می شود . وزن هزار دانه در سویا بین 80 تا 450 گرم متغیر است. اما در ارقام زراعی متداول وزن هزار دانه، بین120 تا 230 گرم می باشد. دانه که بازده اقتصادی سویا ست حدود 47 درصد وزن اصلی گیاه را در زمان رسیدن تشکیل می دهد.


ارقام سویا


حاصل فعالیت‌های تحقیقاتی سویا در کشور معرفی ۲۰ رقم تجاری از گروه رشدی دو تا پنج است که مهم‌ترین آن‌ها شامل ارقام نکادر ، کاسپین ، تِلار و ساری برای کشت در استان مازندران و کتول برای استان گلستان ، M7 و M9 برای استان لرستان ، ویلیامز و L17 برای دشت مغان و سالند و ۵۰۴ برای کشت در استان خوزستان می‌باشند.

سویا

زمان و دمای مورد نیاز کاشت سویا


حداقل حرارت خاک براى جوانه‌زدن و سبز شدن سویا حدود ۱۵ درجه سانتى‌گراد و دماى مطلوب آن حدود ۳۰ درجه سانتى‌گراد است. اما غیر از درجه حرارت، عوامل دیگرى در تعیین تاریخ کاشت مؤثر هستند که عبارتند از: نوع رقم، زمان برداشت کشت قبلى (اگر به‌عنوان محصول دوم کشت شود)، شرایط اقلیمى منطقه و فتوپریود. به‌طور کلى بهترین تاریخ کشت سویا براى هر منطقه و ارقام مورد نظر باید با انجام آزمایشات مشخص گردد. زمان تقریبى کاشت این گیاه به‌عنوان محصول مستقل بهاره در نواحى معتدل تا سرد کشور از نیمه اردیبهشت تا اواسط خرداد است. چنانچه به‌عنوان کشت دوم در نظر گرفته شود، بسته به‌ زمان برداشت محصول قبلى از اواسط اردیبهشت تا اواسط تیرماه به کشت آن اقدام مى‌گردد. تأخیر در کشت و یا کشت دیرهنگام، باعث کاهش رشد رویشى بوته مى‌شود. که براى جبران آن، فواصل بین ردیف را نزدیک به‌هم در نظر مى‌گیرند.


مراحل کاشت سویا


۱- آماده سازی زمین :

آماده سازی زمین در افزایش تولید بسیار با اهمیت می باشد . جهت تهیه بستر مطلوب انجام یک با شخم عمیق ( در پائیز یا بهار ) و دیسک و ماله کشی قبل از کاشت ضروری می باشد.

۲- مصرف علفکش قبل از کاشت سویا :

قبل از کشت بذر :علف کش های توصیه شده برای مصرف قبل از کشت بذر شامل اتال فلورالین (سونالان) به میزان ۳ لیتر در هکتارویا تری فلورالین ( ترفلان ) ۵/۲ لیتر در هکتار می باشد که بایستی با استفاده از سمپاش های توصیه شده و با حجم آب ۳۵۰ تا ۵۰۰ لیتر در هکتار پس از آماده سازی خوب زمین مصرف و در مدت کمتر از ۲ تا ۴ ساعت با خاک در عمق ۵ سانتیمتری مخلوط شود .

۳- تاریخ کاشت سویا :

سویا را به دو صورت بهاره و تابستانه می توان کشت نمود.

  • تاریخ کشت بهاره سویا از اوایل اردبهشت لغایت اوایل خرداد.
  • تاریخ کشت تابستانه سویا از اوسط خرداد لغایت دهه آخر تیر.

۴- عمق و روش کاشت سویا :

سویا به دو صورت دستپاش و ردیفی کشت می شود. ردیفکار های مختلف با انجام تغیراتی مختصر برای بذر کاری سویا قابل استفاده می باشند و فاصله ردیف ها بسته به زمان کاشت و رقم بذر مصرفی بین ۳۰ تا۵۰ سانتی متر و فاصله بوته ها نیز ۳ تا ۸ سانتی متر خواهد بود.

۵- مصرف کود شیمیایی :

بطور کلی برای بافت سنگین ۲۵ تا۵۰ کیلو گرم کود اوره همراه با باکتری نیتراژین و برای بافت سبک ۵۰ کیلو گرم اوره ، ۵۰تا ۱۰۰ کیلو گرم فسفات ، ۵۰ تا۱۰۰ کیلو گرم پتاسیم ، ۵۰ گیلو گرم گوگرد پودری همراه با مصرف باکتری تیوباسیلوس و ۵۰ کیلو گرم سولفات منیزیم توصیه می گردد.

۶- مصرف باکتری مخصوص سویا:

توصیه می گردد به منظور تامین ازت مورد نیاز سویا از باکتری مخصوص سویا استفاده شود و یک پاکت از این باکتری برای آغشته کردن بذر مصرفی یک هکتار کافی خواهد بود.

۷- میزان و نوع بذر مصرفی و تراکم بوته سویا :

میزان بذر مصرفی و تراکم بوته بسته به زمان کاشت و رقم بذر متفاوت خواهد بود. درکشت بهاره میزان مصرف بذر ۶۰ کیلو گرم و تراکم بوته بین ۳۰ تا۴۰ بوته ودرکشت تابستانه دیرکاشت چنانچه از بیستم تیر به بعد اقدام به کشت گردد میزان مصرف بذر۷۰ کیلوگرم می باشد و تراکم مناسب بین ۵۰تا۶۰ بوته خواهد بود.

کلیه ارقام موجود جهت کشت در همه مناطق استان قابل توصیه بوده و جهت کشت در اراضی لب شور ساحلی ساری توصیه می گردد.

۸- آبیاری سویا :

تنظیم دوره آبیاری تاثیر فوق العاده ای در افزایش عملکرد سویا خواهد داشت . بهتر است اولین آبیاری جهت گاو رو شدن زمین و بستر مطلوب ، قبل از بذر کاری صورت می گیرد (هیرم کاری ) . مراحل بعدی آبیاری متناسب با شرایط منطقه و میزان نزولات ( بارندگی ) داشته و به مراحل حساس رشد گیاه ( تشکیل گل ، غلاف بندی و دانه بستن ) بستگی خواهد داشت.

کشت سویا

آفات و بیماریهای سویا


در دشت مغان آفات مهمی که به صورت گسترده کشت سویا را محدود ویا با مشکل های جدی مواجه کند وجود ندارد. اما در طول فصل زراعی مواردی از خسارت ناشی از خرگوش،پرنده کاکولی ،آگروتیس (کرم طوقه بر )ترپیس ,کنه هلیوتیس (کرم دانه خوار سویا )کرم برگ خوار (کارادرینا )مشاهد می شود . به طور کلی مبارزه با آفات سویا بخصوص در موقع گل کردن گیاه ضروری است .


۱) آگروتیس: این آفت در مراحل اولیه رویش وجوانه زنی باعث خسارت می گردد. جهت کنترل آن از دو روش در منطقه استفاده می شود: در روش اول ،از طعمه پاشی استفاده می شود ،این عمل با مخلوطی از ۱۰۰ کیلوگرم آرد یا سبوس گندم سه کیلوگرم سم سوین و۱۴-۱۲لیتر آب انجام می گیرد محصول حاصل که حالت خمیری شکل بخود گرفته ، در سطح مزرعه در اواخر روز وقبل از غروب آفتاب که جمعیت آگروتیس در سطح خاک در حال افزایش است انجام می گیرد . در روش دوم ،عمل سمپاشی با سم دور سبان به مقدار دو لیتر در هکتار انجام می گیرد (درشب)


۲) تریپس: جزو آفات مکنده است. بوسلیه خرطوم باریکی که دارد شیره گیاه را می مکد. در هوای خشک وحمله شدید آفت برگ های خسارت دیده تا حدودی رنگ قهوه ای پیدا می کنند . غالبادر مرحله ۸-۷ برگی شروع به تغذیه از گیاه می نمایند ،خسارت اقتصادی بندرت پیش می آید . جهت کنترل سم متاسیتوکس به مقدار ۵/۱ لیتر درهکتار ویا سم پر یمور ۵/۰ کیلو در هکتار به کار می رود.

۳) کنه دونقطه ای: مهمترین وزیان آورترین آفت سویا بخصوص در تابستان های گرم وخشک است که غالبا در پایان مرحله رویشی وآغاز مرحله زایشی شروع به خسارت زدن میکند ،این آفت به شدت تکثیر می شود برگهای آسیب دیده زرد وقهوه ای شده وقبل از موعد می ریزند . شدت خسارت این آفت موقعی که فاصله بین بوته ها کم وآبیاری کافی نباشد بیشتر است . ازسم اومایت به مقدار یک لیتر در هکتار ویا سم نوسیرون به مقدار یک لیتر در هکتار استفاده می شود .

۴) کرم کپسول خوارسویا (هلیوتیس): که لارو این آفات از دانه های سویا در داخل غلاف تغذیه کرده وباعث کاهش عملکرد محصول می گردد. جهت مبارزه با آفات ،ازسم لا روین به مقدار ۱ کیلودر هکتار استفاده می شود.

۵) کارادرینا: یا کرم برگ خوار سویا به صورت لارو از برگهای سویا تغذیه نموده وباعث کاهش سطح سبز برگ می شود،جهت مبارزه با این آفات ،از سموم فسفره از قبیل سم نواکرون به مقدار دولیتر در هکتار وسم دور سبان به مقدار ۵/۲-۲ لیتردر هکتار انجام می گیرد. نکته مهم در این زمینه مراعات فاصله کاشت وجهت باد در مزارع سویا ،نسبت به مزارع ذرت می باشد ،چرا که مزارع ذرت در دشت مغان ،به عنوان منبع مهم انتقال انواع آفات مکنده وجونده به مزارع سویا عمل میکنند.

برداشت سویا

توصیه های عمومی جهت کنترل بیمارهای سویا

به منظور کنترل گسترش بیماریها در مزارع سویا می بایستی اقدامات زیر را انجام داد:
۱- مراعات تناوب زراعی صحیح با غیر لگومینوزها
۲- مبارزه با علفهای هرز وبقایای گیاهی سال قبل
۳- استفاده از بذور سالم وترجیحاًگواهی شده
۴- تقویت بافت خاک
۵- حذف بوته های بیمار از مزرعه
۶- سمپاشی به موقع
۷- استفاده از ابزارآلات وماشین های کشاورزی تمیز وغیر آلوده
۸- مراعات عمق کاشت مناسب
۹- زهکشی مطلوب خاک
۱۰- استفاده بهینه ومتعادل از کودهای ازته وپتاسه (عموما ،هرچه بافت گیاه تردتر باشد حساسیت به بیماری ها بیشتر وهرچه بافت خشبی تر مقاومت به بیماری بیشتر می باشد )

برداشت سویا


ریزش کامل برگها در زمان رسیدن گیاه نشان می دهد که محصول در مدت یک هفته ،آماده برداشت خواهد بود رطوبت دانه ۵روزپس از ریزش تمام برگها به کمتر از ۱۵درصد می رسد درمجموع پیشنهاد می شود ،محصول سویا در رطوبت ۱۳ در صد برداشت گردد. درحالت کلی از برداشت در هوای بارانی جداً بایستی خوداری کرد. در دشت مغان، تاریخ برداشت معمولاًبا توجه به شرایط آب وهوای منطقه مابین ۲۰ مهر تا اواسط آذر ماه می باشد روش برداشت در دشت مغان نیز بر دونوع است:

در روش اول با استفاده از کمباین ،عمل برداشت سویا انجام میگرد ،در این روش زمان کوتاه و هزینه پایین است، اما مقداری از محصول در ساقه ی بوته ها بر روی زمین می ماند و برداشت نمی گردد لذا افت محصول در این روش بیشتر از روش برداشت دستی است .

در روش دوم که موسوم به روش دستی است، بوته ها بصورت دستی توسط کارگر با داس چیده شده وسپس با کمباین کوبیده می شوند. در این روش، افت محصول به حداقل می رسد، اما هزینه کارگری افزایش پیدا میکند، اما با توجه به استفاده از افراد خانواده در سطح منطقه، این روش، متداول تر وعمومی تراست.

separator line

بیشتر بخوانید:

اصول کاشت و نگهداری گل آگلونما در خانه

با روش کاشت گل نرگس آشنا شوید

نگهداری و تکثیر گیاه کاکتوس

separator line


این مطلب چقدر مفید بود ؟
(1 امتیاز , میانگین: 5.0 از 5)  
ادعوت به همکاری پزشکان

دیدگاه ها

شما هم می توانید نظرات خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

آخرین مطالب دلگرم

StatCounter