نحوه ی پرورش و نگهداری بذر میوه جک فروت

نحوه کاشت و پرورش جک فروت

نهال جک فروت با نام علمی ‏Artocarpus heterophyllus‏ گیاهی از خانواده ‏Moraceae‏ محسوب می شود و درختی است که در مناطق جنوبی و جنوب شرقی آسیا و در قسمت شرقی آفریقا پراکنش دارد. میوه این گیاه یکی از بزرگ ترین میوه های جهان به شمار می رود، چرا که وزن میوه های این درخت به بیش از ۳۵ کیلوگرم و طول آن به بیش از ۹۰ سانتیمتر می رسد.

نام جک فروت (‏jackfruit‏) از لغتی در زبان مالایی (زبان بومی مالزی) با نام ‏Chakka‏ مشتق شده و کشت آن در مناطق استوایی و گرمسیری متداول است. طبق پژوهش های صورت گرفته در هند مشخص شده است که سابقه کاشت این درخت به ۳ تا ۶ هزار سال پیش باز می گردد.

بذر میوه جک فروت بزرگترین میوه دنیا و نحوه کاشت

جک فروت درختی بومی دامنه های جنوب هیمالیا در شرق هند است و درختی همیشه سبز است که تنه ای نسبتاً کوتاه با تاجی متراکم دارد. ارتفاع آن بین ۱۰ تا ۲۰ متر متغیر است و قطر تنه به بیش از ۵۰ سانتیمتر بالغ می شود. دوره گلدهی اواسط بهمن تا اواخر اسفند ماه است و گل های دوجنسی دارد. درخت جک فروت پس از سه سالگی شروع به میوه دهی کرده و سالانه بیش از ۲۵۰ میوه می دهد.

میوه دارای پوستی ضخیم به رنگ زرد و متمایل به زرد و دندانه دار و در آن دانه هایی تخم مرغی شکل موجود است. این دانه ها توسط لایه ای خمیری مانند به رنگ زرد طلایی پوشیده می شود. میوه ها روی تنه درخت رشد می کنند و اندازه های متفاوتی دارند. هنگام رشد اولیه به رنگ زرد مایل به سبز هستند، پس از گذشت مدتی و تا رسیدن کامل میوه، رنگ آنها به رنگ قهوه ای متمایل به زرد می شود.

طول اندازه میوه ها متغیر و بین ۳۰ تا ۱۰۰ و قطر آن ۱۵ تا ۵۰ سانتیمتر است. این میوه ها وزنی بین ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم دارند و زمان رسیدن آنها تیرماه است. طعم دانه های موجود در جک فروت مانند شاه بلوط است و در برخی کشورها از این میوه به شکل خام، پخته یا به شکل خشک شده استفاده می شود.‏

نحوه کاشت بذر جک فروت

بذرهای این گیاه درشت بوده بذرها را درون یک ظرف حاوی اب ولرم قرار دهید و به مدت ۴۸ ساعت قرار دهید در این مدت ۳ مرتبه آب را عوض کنید. میتوان ابتدا بذرها را داخل دستمال کاغذی مرطوب گذاشت و سپس آنرا داخل یک کیسه زیپ پک یا مشمایی که هوا به اون نفوذ نکند گذاشت و یا می توان بذر را در یک لیوان یک مصرف مانند ظروف بسنتی خوری که با خاک کمپوست پر شده است گذاشه و آنرا داخل یک کیسه گذاشت.

سپس آنرا در مکانی ترجیحا با نور کم خورشید در دمای ۲۰ الی ۳۰ درجه قرار می دهیم .دراین مدت هر چند روز یکبار بستر رو بازرسی نمایید چنانچه رطوبت آن کم شده باشد مجددا مرطوب نمایید و درب آن را کنترل نمایید. جوانه زنی جکفروت حدود یک ماه طول می کشد ولی این زمان بستگی به تازه گی دانه و دمای محیط دارد.

زمانی که بذرها جوانه زنی کردند نایلون را برنداشته ، آن را در مکانی با نور غیر مستقیم قرار دهید. زمانی که جوانه ۴ برگه شدند یک سوراخ با مداد در نایلون ایجاد کرده تا رطوبت کمتر شده این عمل را چند روز بعد باز انجام دهید طوری که گیاه به هوای بیرون کاملا عادت کند در این زمان مواظب تغییرات دمایی شدید و رطوبت باشید .

بهتر این هست گیاهانی که برای فضای بیرون هستند در منزل نگاهداری نشوند و اگر نگهداری می شوند در فضای با نور زیاد و تهویه خوب نگاهداری شوند. فاصله کاشت برای جک فروت ۱۲*۱۲ میباشد و تعداد ۷۰ درخت در هکتار برای آن مناسب می باشد.

کشور های پرورش دهنده جک فروت

منشا این گیاه هند است. این گیاه در مناطقی مانند هند، سریلانکا، چین، مالزی، فیلیپین، استرالیا، کنیا، اوگاندا، موریتانی، مکزیک، آمریکای جنوبی و مرکزی آمریکا پراکنده است. جک فروت در هند و دیگر کشورها آسیایی مانند سریلانکا، جنوب چین، مالزی و میانمار بسیار دارای اهمیت است.

ویژگی های درخت جک فروت

درخت کشیده، همیشه سبز، دارای تاج بزرگ، ۳۰ تا ۴۰ فوت ارتفاع دارد. برگها سبز تیره، متناوب، براق و کمی چرمی است، برگها نسبتا بزرگ و بیضی شکل است. تمام بخش های درخت دارای شیرابه سفید و چسبناکی به نام لاتکس است.
گلها کوتاه، گلها ضخیم است و از تنه درختان و شاخه ها های بزرگ خارج می شوند. درخت یک پایه است و گلهای نر و ماده روی یک پایه قرار دارند. گلهای نر دارای پایه کوتاه و نازک و گلهای ماده بزرگتر از گلهای نر هستند و دمگل آنها ضخیم تر است.

شرایط پرورش و نگهداری جک فروت

مراقبت از درختان جک فروت نسبتا آسان است البته اگر آب و هوای مناسبی برای آنها داشته باشید. آنها به نور و گرمای کافی احتیاج دارند. هنگام کاشتن یک نهال جک فروت، یک نهال عاری از بیماری و آفات انتخاب کنید. سعی کنید نهالی که خریداری می کنید ریشه ها سالمی داشته باشد.

ریشه ها آسیب دیده یا پوسیده رشد گیاه را محدود کرده و به احتمال زیاد درخت ضعیفی خواهید داشت که به خوبی میوه نمی دهد. مکان کاشت را با کمی فاصله از دیگر درختان و سازه های ساختمانی انتخاب کنید، زیرا درخت جک فروت رشد سریعی داشته و خیلی زود شاخ و برگ گسترده ای ایجاد می کند. مهم است که خاک به طور یکنواخت مرطوب شود، به ویژه برای درختان جوان که ریشه های آنها هنوز در اعماق خاک نفوذ نکرده است.

به طور مرتب علف های هرز اطراف درخت جک فروت خود را کنترل کنید تا از رقابت سایر گیاهان برای مواد مغذی و رطوبت در خاک جلوگیری کنید. مالچ اطراف درخت هم می تواند به سرکوب علف های هرز و هم برای حفظ رطوبت خاک کمک کند. بعلاوه ، در صورت افت دما می تواند ریشه ها را گرم نگه دارد.

    آب و هوای مناسب برای رشد جک فروت: درخت جک فروت به نواحی گرم و مرطوب سازگاری دارد. در مناطق گرم و نیمه گرمسیری مرطوب مانند نواحی ساحلی گرم می روید. بیشترین رشد و نمو در مناطق گرمسیری اتفاق می افتد.

    میزان آبیاری درخت جک فروت: آبیاری کافی در سالهای اول برای درختان باید انجام شود. آبیاری منظم بعد از کشت لازم است. در درختان بالغ آبیاری در طی دوره های خشکی و به خصوص در دوره بین تولید گل تا میوه دهی باید منظم انجام شود. درخت جک فروت مقاومت متوسطی نسبت به خشکی دارد.

اگر چه این درخت برای داشتن رشد مطلوب و تولید میوه به باید به طور مرتب آبیاری شود. ای درخت نسبت به آبیاری غرقاب یا خاک بدون زه کشی و مرطوب به مدت طولانی حساس است. درختان ممکن است نسبت طی ۲ تا ۳ روز در خاک مرطوب از بین بروند.
برگهای درخت جک فروت در دمای هوای صفر درجه سانتی گراد، شاخه ها منفی یک و شاخه ها و خود درختان در منفی ۲ درجه سانتی گراد از بین می روند. این درخت نسبت به بادهای ملایم و متوسط مقاوم هستند.

درخت ممکن است در طوفان ها زنده بماند ولی شاخه ها کمی آسیب ببینند. اطلاعات زیادی در مورد تحمل درخت جک فروت به شوری یا آب شور وجود ندارد ولی احتمالا مقاوم نیستند.

    خاک مناسب برای کاشت درخت جک فروت: درختان جک فروت در خاک با زه کشی خوب رشد می کنند. درختان به خاک شنی، شنی لومی دارای زه کشی مناسب با pH بالا و خاک های قلیایی قابل کشت هستند. درختان جک فروت بهتر است در مکان دارای آفتاب کامل قابل کشت است.
منطقه ای در باغ که دورتر از سایر درختان است برای کشت این درخت مناسب هستند.این درخت اگر هرس نشود اندازه بزرگی پیدا خواهد کرد. گرم ترین منطقه باغ برای کشت این درخت انتخاب شود مکانی که آب در آن جمع نمی شود.

    کوددهی درخت جک فروت: بعد از کشت در اولین مرحله رشد ۱۱۳ گرم کود ۶-۶-۶ به همراه مقدار ۳۰ گرم کود میکرو استفاده شود. این کود را هر ۸ هفته در سال اول استفاده کنید. به تدریج با بزرگ شدن درختان مقدار کوددهی افزایش می یابد.
    زمان باردهی جک فروت: فصل اصلی تولید میوه جک فروت تابستان تا پاییز است. البته برخی از میوه ها در زمانهای دیگر می رسند ولی معمولا در اوایل بهار و زمستان نمی رسند.

روش تکثیر درختان جک فروت

درخت جک فروت بوسیله بذر، پیوند و قلمه ممکن است تکثیر شود. در برخی مناطق تکثیر وسیله کاشت بذر انجام می شود. درختان جک فروت تولید شده بوسیله بذر نسبت به سایر درختان تولید شده با بذر زودتر به تولید میوه می رسند و در سال سوم تا چهارم به تولید میوه می رسند.

بذرها باید از درختان دارای تولید و عملکرد بالا جمع آوری شوند. همچنین درختان باید ویژگی های باغبانی و زراعی خوبی مانند مقاومت نسبت به آفات و بیماری ها، اندازه میوه مناسب و کیفیت بالا داشته باشند. بذر این درخت کوتاه عمر است و تنها به مدت ۳۰ روز قادر است زنده بماند. در بسیاری از مناطق روی پایه های بذری پیوند زده می شود.

همچنین بخوانید:

خواص بی نظیر جک فروت

فواید و خواص میوه ی جکفروت:جک‌ فروت (Jackfruit) میوه ی بومی هند و مالزی بوده و در مناطق گرمسیری و استوایی مانند تایلند، اندونزی و پرتغال کشت می شود.…

آفات و بیماری ها

درخت جک فروت مشکلات جدی زیادی در رابطه با آفات یا بیماری ها ندارد ، اگرچه حیوانات وحشی ممکن است به میوه های آن جذب شوند. متداول ترین آفاتی که به این درخت حمله می کنند مگس میوه خوار و پرندگان است. در صورت زیاد بودن جمعیت آفات استفاده از حشره کش شیمیایی برای جلوگیری از خسارت کافی است. پوشاندن میوه ها یک گزینه مفید برای نجات آنها از حمله و آسیب مگس های میوه و پرندگان است.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

هر صد گرم میوه تازه جک فروت 95 کیلوکالری انرژی دارد، همچنین در آن، 5/23 گرم کربوهیدرات، 72/1 گرم پروتئین، 64/0 گرم چربی، 5/1 گرم فیبر، 24 میکروگرم ویتامین ‏B6 ، 92/0 میلیگرم ویتامین ‏B3 ، 239/0 میلیگرم ویتامین ‏B6 ، 055/0 میلیگرم ویتامین ‏B2 ، 105/0 میلیگرم ویتامین ‏B1 ، ویتامین ‏A، 7/13 میلیگرم ویتامین ‏C، 34/0 میلیگرم ویتامین ‏E، 3 میلیگرم سدیم، 303 میلیگرم پتاسیم، 34 میلیگرم کلسیم، 6/0 میلیگرم آهن، 37 میلیگرم منیزیم، 197/0 میلیگرم منگنز، 21 میلیگرم فسفر، ‏6/0 میلیگرم سلنیوم، 42/0 میلیگرم روی و 157 میکروگرم لوتئین- زآزانتین موجود است.

مصرف میوه جک فروت سبب بهتر شدن عمل هضم و گوارش شده و زخم و سوء هاضمه را برطرف می کند. فیبر بالای موجود در این میوه از بروز یبوست پیشگیری کرده و به بدن برای داشتن دستگاه گوارشی سالم کمک می کند. منبعی غنی از ویتامین ‏C‏ است که این ویتامین یک آنتی اکسیدان قوی و طبیعی محسوب می شود و از بدن در برابر بروز سرماخوردگی و عفونت محافظت می کند.

علاوه بر این که منبعی غنی از ویتامین ‏C‏ محسوب می شود، منبعی غنی از ترکیبات گیاهی شامل: لیگنان ها، ایزوفلاون ها و ساپونین ها است که این مواد به بدن برای مقابله با سرطان کمک می کنند و سبب نابودی رادیکال های آزاد و جلوگیری از بروز پیری در سلول های بدن می شوند.

همچنین منبعی غنی از پتاسیم است، در هر یک صد گرم از این میوه 303 میلیگرم پتاسیم وجود دارد؛ پتاسیم سبب افزایش تعادل الکترولیت های ضروری بدن و حفظ میزان مایعات در بدن می شود و به تنظیم فشار خون کمک می کند؛ به همین علت امکان بروز حملات قلبی و سکته مغزی را کاهش می دهد.

جک فروت منبعی غنی از ویتامین ‏A‏ نیز محسوب می شود که برای حفظ بینایی و سلامت پوست مفید و مؤثر است و سبب تقویت عملکرد سیستم ایمنی بدن می شود. مصرف میوه های درخت جک فروت به علت داشتن قندهایی ساده مانند: فروکتوز و ساکارز به سرعت خستگی بدن را رفع کرده و به تجدید قوای بدن کمک می کند؛ به همین علت به میوه جک فروت، «میوه ورزشکاران» لقب داده اند.

این میوه منبعی از مواد معدنی مانند: منگنز، آهن و منیزیم است. آهن در بدن از بروز کم خونی پیشگیری می کند، منگنز و منیزیم دو ماده معدنی مهم برای افزایش سلامت استخوان ها محسوب می شوند. منیزیم سبب افزایش جذب کلسیم در بدن شده و به بدن برای داشتن استخوان هایی سالم کمک می کند.

ماده معدنی منگنز برای ساخت استخوان و بافت های همبند، مورد نیاز بدن است. پالپ (گوشت) میوه جک فروت، نشاسته ای و فیبری است و یک منبع فیبر محسوب می شودکه طعمی مانند یک موز ترش دارد. جک فروت سرشار از پتاسیم بوده و در پایین آوردن فشار خون مفید است. از خاکستر برگ های درخت جک فروت در مالزی ترکیبی همراه روغن نارگیل تهیه می شود که برای درمان بریدگی ها و زخم ها از آن استفاده می شود.

از ریشه درخت نیز برای درمان ناراحتی معده بهره برده می شود. در شهرهای جنوب و جنوب شرقی آسیا از میوه های جک فروت در تهیه غذاها استفاده گسترده ای می شود. از تکه های میوه های خشک در تهیه انواع سالادها و تهیه ترشی بهره می برند. چوب درخت جک فروت نسبتاً مقاوم است و از نظر سختی بافتی متوسط دارد. این چوب در برابر آب و موریانه مقاومت بالایی دارد و از آن برای تولید صندلی های معروف لهستانی استفاده می شود.

در اندونزی از چوب این درخت برای تهیه ابزارآلات موسیقی بهره برده می شود. در هند معتقد هستند چوب درخت جک فروت مقدس است. در فیلیپین فروش میوه جک فروت رواج بالایی دارد و به شکل کنسرو شده عرضه می شود. پوست میوه نارس جک فروت باید اول جدا شود سپس میوه خرد شده را می توان به شکل خوراکی و پخته شده مصرف کرد.

دانه های میوه رسیده خوراکی است و با جوشاندن در آب شور به مدت حدود 25 دقیقه آماده مصرف می شود؛ این دانه ها شیری رنگ هستند و طعم شیرینی دارند. در جنوب هند دسری از میوه جک فروت همراه نارگیل رنده شده، عسل و تکه های موز تهیه می شود که دسری بسیار خوش طعم و پرطرفدار است در کشورهای هند ، بنگلادش ، سری لانکا ، اندونزی ، کامبوج و ویتنام از این میوه در طبخ غذا استفاده می کنند و یا آنرا آب پز کرده به عنوان غذای اصلی استفاده می کنند .

در مالزی آنرا با شیر نارگیل پخته و همراه برنج می خورند. در صنعت بستنی سازی،شیرینی و دسر کاربرد دارد. در هند از برگ آن به عنوان بشقاب استفاده می کنند. جکفروت به دلیل خواص درمانی باور نکردنی آن میوه بسیار محبوب در سراسر جهان است. اگر چه این میوه عجیب غریب بنظر می رسد ولی در سلامتی معجزه می کند.

امیدوارم از محتوای نحوه ی پرورش و نگهداری میوه جک فروت نهایت لذت را برده باشید و برای کسانی که گیاه دوست هستند، میتوانید ارسال نمایید. از همراهی شما بسیار سپاسگزارم.