زمان خیساندن و پخت لوبیا چیتی در قابلمه و زودپز

راهنمای کامل روش پخت لوبیا چیتی

لوبیا چیتی یکی از پرمصرف ترین حبوبات در سفره ایرانیان است؛ پیش از آن که به زمان دقیق بپردازیم، باید بدانیم چرا این مرحله تا این حد تعیین کننده است. لوبیاها در حالت خشک حاوی ترکیباتی مانند اسید فیتیک و الیگوساکاریدها هستند که می توانند جذب مواد معدنی را کاهش دهند یا در دستگاه گوارش تولید گاز کنند. خیساندن، فرآیندی است که به تدریج این ترکیبات را در آب حل و از بین می برد.

علاوه بر آن، دانه های لوبیا پس از خیساندن، آب جذب کرده و حجم آن ها به طور محسوسی افزایش می یابد. این اتفاق باعث می شود ساختار داخلی لوبیا آماده پخت شود و حرارت بتواند به طور یکنواخت به مرکز دانه نفوذ کند. نتیجه، لوبیایی نرم و خوش بافت است که زودتر و با صرف انرژی کمتری می پزد. به همین دلیل، خیساندن لوبیا سلامت غذای شما را بهبود می بخشد و در زمان و مصرف گاز نیز صرفه جویی می کند.

لوبیا چیتی چند ساعت باید خیس بخورد؟

بهتر است لوبیا چیتی را از شب قبل در آب خیس کنید. زمان استاندارد خیساندن بین ۸ تا ۱۲ ساعت است. این مدت کوتاه نیست، اما ساده ترین و کم دردسرترین روش، خیساندن از شب تا صبح است. کافی است عصر، لوبیاها را پاک کنید و در یک کاسه بزرگ بریزید، سپس چند برابر حجم آن ها آب اضافه کنید.

در طول این مدت، بهتر است دو یا سه بار آب لوبیا را عوض کنید. این کار باعث می شود ترکیبات نفخ زا بیشتر از بین بروند و طعم نهایی لوبیا نیز بهتر شود. اگر هوا گرم است، حتماً کاسه را داخل یخچال بگذارید. در غیر این صورت، احتمال ترش شدن یا بوی بد گرفتن لوبیا به دلیل فعالیت باکتری ها افزایش می یابد.

نکته مهم دیگر، مقدار آبی است که استفاده می کنید. آب باید حدود ۳ تا ۵ سانتی متر از سطح لوبیاها بالاتر باشد. چون لوبیا هنگام خیساندن آب جذب می کند و حجم آن زیاد می شود، اگر آب کم باشد بخش بالایی لوبیا خشک باقی می ماند. پس از پایان مدت خیساندن، آب کاسه را دور بریزید، لوبیاها را آبکشی کنید و برای پخت از آب تازه استفاده کنید. هیچ گاه با همان آب خیساندن، لوبیا را نپزید.

همچنین بخوانید:

فوت و فن نگهداری از لوبیا چیتی و مدت زمان استفاده از آن

برای نگهداری از لوبیا چیتی روش‌های مختلفی وجود دارد که با توجه به میزان آن می‌توانید مناسب‌ترین روش را برای نگهداری از آن‌ها انتخاب نمایید. در ادامه…

طرز پخت لوبیا چیتی در قابلمه معمولی

روش سنتی پخت حبوبات در قابلمه، زمان برترین روش است اما برای کسانی که زودپز ندارند، بهترین و در دسترس ترین انتخاب خواهد بود. لوبیای خیس خورده را داخل یک قابلمه مناسب بریزید. برای هر پیمانه لوبیای خشک، حدود ۳ پیمانه آب اضافه کنید. اگر دوست دارید بافت لوبیا لعاب دار شود، می توانید کمی روغن یا رب گوجه فرنگی نیز در مراحل بعد اضافه کنید، اما برای پخت اولیه، آب خالی کافی است.

قابلمه را روی حرارت متوسط قرار دهید تا آب به جوش آید. وقتی آب شروع به جوشیدن کرد، کف سفیدی روی سطح ظاهر می شود. این کف را با قاشق بگیرید و دور بریزید. سپس حرارت را کم کنید تا جوشش آرام و ملایم باشد. جوشیدن شدید باعث می شود لوبیاها به هم بمالند و پوست آن ها جدا شود یا مغز آن ها از هم بپاشد.

زمان پخت لوبیا چیتی خیس خورده در قابلمه معمولاً بین ۶۰ تا ۹۰ دقیقه است. این زمان به عواملی مانند تازگی لوبیا، سختی آب و حتی ارتفاع محل زندگی شما بستگی دارد. برای اطمینان، پس از حدود یک ساعت چند دانه را از قابلمه خارج کرده، با چنگال له کنید یا گاز بزنید. اگر مرکز لوبیا هنوز سفت و سفید است، پخت را ادامه دهید و ۱۵ دقیقه دیگر امتحان کنید.

در طول پخت مراقب سطح آب باشید. اگر آب کم شد، فقط آب جوش اضافه کنید. آب سرد باعث قطع شدن جوشش، شوک دمایی به لوبیا و افزایش زمان پخت می شود. بنابراین همیشه یک کتری آب جوش در کنار دست داشته باشید.

زمان پخت لوبیا چیتی در زودپز

زودپز یا پخت تحت فشار، سریع ترین روش برای پختن لوبیا چیتی است. اگر لوبیا را از شب قبل خیس کرده باشید، در زودپز تنها ۲۰ تا ۳۰ دقیقه زمان پخت لازم است. این زمان را باید از لحظه ای محاسبه کنید که فلر یا نشانگر زودپز به فشار کامل رسیده است؛ یعنی وقتی بخار به طور یکنواخت از سوپاپ خارج می شود و عقربه به ناحیه سبز رسیده است.

برای پخت با زودپز، لوبیای خیس خورده را همراه آب داخل دستگاه بریزید. مقدار آب را مطابق دستور می توانید کمی کمتر از قابلمه بگیرید، اما باید حتماً مایع به اندازه کافی برای تولید بخار وجود داشته باشد. یک نکته ایمنی بسیار مهم: زودپز را تا بیش از دو سوم حجم آن پر نکنید. لوبیاها حین پخت کف تولید می کنند که ممکن است سوپاپ یا دریچه بخار را مسدود کند. این امر می تواند خطرناک باشد و کیفیت پخت را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

پس از آن که زمان پخت به پایان رسید، بهترین کار این است که اجازه دهید فشار زودپز به طور طبیعی و آرام تخلیه شود. این کار باعث می شود لوبیاها مغزپخت شوند و لعاب بهتری داشته باشند. بعد از باز کردن درِ زودپز، یک دانه را امتحان کنید. اگر هنوز کمی سفت بود، درِ زودپز را بسته و ۵ تا ۱۰ دقیقه دیگر بدون اضافه کردن زمان فشار، آن را بپزید؛ البته دقت کنید که ابتدا فشار باید به صفر رسیده باشد تا بتوانید در را باز کنید.

پخت لوبیا چیتی بدون خیساندن

گاهی ممکن است عصر برای خیس کردن لوبیا یادتان برود یا تصمیم بگیرید به صورت یک دفعه ای غذا بپزید. در این شرایط دیگر راهی نیست جز اینکه لوبیا را بدون خیساندن بپزید. البته این کار شدنی است، فقط به زمان بیشتری و کمی دقت فراوان نیاز دارد.

لوبیا چیتی بدون خیساندن در قابلمه معمولی به حدود ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت و ۳۰ دقیقه زمان نیاز دارد. باید ابتدا لوبیا را خوب بشویید و پاک کنید. سپس با مقدار کافی آب (حدود ۴ پیمانه آب برای هر پیمانه لوبیا) داخل قابلمه بریزید. پس از جوش آمدن، حتماً کف روی سطح آب را بگیرید. اجازه دهید خیلی آرام بجوشد و هر چند دقیقه یک بار دمای قابلمه را بررسی کنید که آب تمام نشود. احتمال چسبیدن لوبیا به ته قابلمه در این روش بسیار بالاتر است؛ بنابراین هم زدن ملایم در ابتدای پخت می تواند مفید باشد.

در زودپز، لوبیای بدون خیس اندن معمولاً ۴۰ تا ۵۵ دقیقه زمان می برد. باز هم این زمان بسته به کهنگی لوبیا ممکن است تغییر کند. لوبیای تازه تر سریع تر پخته می شود، در حالی که اگر لوبیا مدت زیادی در انبار مانده باشد حتی بیش از یک ساعت هم زمان لازم خواهد داشت.

پخت بدون خیساندن نتیجه رضایت بخشی ندارد؟ گاهی لوبیاها مغزپخت نمی شوند و تعدادی از دانه ها نرم، تعدادی دیگر سفت باقی می مانند. بنابراین اگر می توانید، همیشه برنامه ریزی کنید و لوبیا را از قبل خیس کنید.

روش سریع خیساندن؛ جایگزینی برای وقتی که عجله دارید

اگر چند ساعت تا زمان پخت فرصت دارید اما نه کل شب، روش «خیساندن سریع» به کمک شما می آید. این روش در واقع نوعی بلانچینگ (جوشاندن کوتاه) به شمار می رود که سرعت خیس خوردن لوبیا را افزایش می دهد. این مراحل را انجام دهید:

• ابتدا لوبیاها را پاک کرده و زیر آب بشویید.
• آن ها را در یک قابلمه بزرگ بریزید و با مقدار فراوان آب بپوشانید.
• قابلمه را روی حرارت زیاد بگذارید تا آب به جوش بیاید.
• اجازه دهید لوبیاها حدود ۲ دقیقه بجوشند.
• سپس حرارت را خاموش کنید، درِ قابلمه را بگذارید و حدود یک ساعت صبر کنید.
• پس از یک ساعت، آب لوبیا را خالی کنید و آن ها را بشویید. حالا لوبیاها برای پخت اصلی آماده اند.

نتیجه کار تقریباً شبیه خیساندن چندساعته خواهد بود. با این تفاوت که زمان پخت لوبیا پس از این روش معمولاً نزدیک لوبیایی است که ۸ ساعت خیس خورده؛ اما برای احتیاط، بهتر است بعد از ۶۰ دقیقه پخت، یکی دو دانه را امتحان کنید و در صورت نیاز زمان پخت را کوتاه یا طولانی کنید.