علائم خرابی روغن هیدرولیک : چطور بفهمیم روغن هیدرولیک فاسد شده است ؟

علائم خرابی روغن هیدرولیک کدام است ؟

روغن هیدرولیک عمر نسبتاً طولانی دارد و برخلاف روغن ترمز عمر کارکرد مشخصی ندارد. اما در مقابل ناخالصی ها بسیار حساس است و خواص فیزیکی و شیمیایی آن به سرعت تغییر می کند.

در این مقاله علائم فساد روغن هیدرولیک فرمان را معرفی می کنیم.

سیستم هیدرولیک فرمان خودرو چیست ؟

قبل از اختراع سیستم هیدرولیک، فرمان ماشین ها مکانیکی بود. در این نوع فرمان حرکت غربیلک به واسطه قطعات فلزی به چرخ ها منتقل می شد. در نتیجه راننده برای چرخاندن فرمان باید نیروی زیادی صرف می کرد. به علاوه در سرعت های بالا فرمان دچار لغزش می شد و ممکن بود کنترل از دست راننده خارج شود.

سیستم هیدرولیک اولین بار در سال 1951 و توسط کمپانی کرایسلر در خط تولید انبوه خودرو استفاده شد. در واقع می توان گفت سیستم هیدرولیک، واسطه ای است که نیروی وارد شده به فرمان توسط راننده را تقویت و به چرخ ها منتقل می کند. به این ترتیب چرخش فرمان به سادگی و با صرف نیروی کمتر انجام می شود.

در سیستم فرمان هیدرولیک، روغن نقش روان کننده را دارد. با چرخاندن فرمان، روغن هیدرولیک توسط پمپ، از مخزن به سیستم فرمان خودرو هدایت می شود تا چرخ ها با صرف نیروی کمتری به چپ و راست بچرخند.

حتی در صورت سلامت قطعات فلزی این سیستم، در صورتی که حجم یا کیفیت روغن هیدرولیک کمتر از حد استاندارد باشد، این فرایند به درستی انجام نمی شود. در این صورت علاوه بر این که چرخاندن فرمان به نیروی بیشتری نیاز پیدا می کند، اتصالات سیستم نیز دچار آسیب می شوند و به درستی عمل نمی کنند.

علائم خرابی روغن هیدرولیک

کاهش عملکرد سیستم هیدرولیک

یکی از اولین علائم خرابی روغن هیدرولیک، کاهش عملکرد سیستم هیدرولیک است. هنگامی که روغن هیدرولیک به درستی عمل نکند یا خواص خود را از دست بدهد، سیستم هیدرولیک قادر به انجام عملیات خود با کارایی بالا نخواهد بود.

در این حالت، دستگاه هایی که از سیستم هیدرولیک استفاده می کنند، ممکن است با تأخیر عمل کنند یا حتی متوقف شوند. این موضوع می تواند به دلیل تغییرات در ویسکوزیته روغن هیدرولیک یا آلودگی آن باشد که مانع از عملکرد صحیح می شود.

تغییرات در فشار و دمای سیستم نیز از جمله مشکلاتی هستند که می توانند ناشی از خرابی روغن هیدرولیک باشند. در این صورت، تجهیزات ممکن است به طور غیرمنتظره ای داغ شوند و یا فشار سیستم به طور غیرطبیعی افزایش یا کاهش یابد.

تغییر رنگ و بوی روغن هیدرولیک

یکی دیگر از علائم خرابی روغن هیدرولیک، تغییر در رنگ و بوی آن است. روغن هیدرولیک سالم معمولاً رنگی شفاف و زرد تا قهوه ای دارد، اما وقتی که روغن خراب می شود، رنگ آن تغییر می کند و ممکن است به قهوه ای تیره یا سیاه تبدیل شود. این تغییر رنگ معمولاً به دلیل سوختگی روغن یا آلودگی ناشی از رطوبت، هوا یا ذرات معلق است.

همچنین، بوی روغن هیدرولیک خراب می تواند تغییر کند. روغن هیدرولیک که دچار خرابی شده باشد، ممکن است بوی سوختگی یا بوی ناخوشایند دیگری تولید کند. این بو نشان دهنده ی دمای بالای سیستم و تجزیه مواد افزودنی روغن است که معمولاً در اثر کارکرد نامناسب یا خرابی روغن به وجود می آید.

وجود ذرات معلق و کثیفی در روغن هیدرولیک

وجود ذرات معلق در روغن هیدرولیک یکی از علائم مهم خرابی این روغن است. در صورتی که سیستم هیدرولیک به درستی فیلتر نشود، ذرات معلق می توانند در روغن هیدرولیک باقی بمانند و موجب آلودگی آن شوند.

این ذرات معلق معمولاً به دلیل ساییدگی قطعات داخلی سیستم یا ورود آلودگی از محیط به داخل سیستم هیدرولیک ایجاد می شوند.

وجود این ذرات در روغن می تواند منجر به آسیب به پمپ ها و دیگر قطعات حساس سیستم هیدرولیک شود. علاوه بر این، این آلودگی ها می توانند عملکرد سیستم هیدرولیک را کاهش دهند و کارایی آن را تحت تأثیر قرار دهند.

نشت روغن هیدرولیک

نشت روغن هیدرولیک یکی از مهم ترین علائم خرابی روغن است. وقتی که فشار سیستم هیدرولیک افزایش یا کاهش می یابد، ممکن است درزها و اتصالات سیستم تحت فشار قرار بگیرند و روغن از آن ها نشت کند.

نشت روغن می تواند ناشی از خرابی در قطعات مختلف مانند اورینگ ها، سیل ها یا لوله ها باشد. نشت روغن هیدرولیک معمولاً باعث کاهش سطح روغن در سیستم می شود که این امر می تواند به عملکرد نامناسب سیستم و در نتیجه آسیب به اجزای مختلف منجر شود.

همچنین، کاهش سطح روغن هیدرولیک می تواند موجب گرمای بیش از حد سیستم و در نهایت خرابی کامل آن شود.

تغییرات دمای سیستم هیدرولیک

تغییرات دما در سیستم هیدرولیک یکی از علائم شایع خرابی روغن هیدرولیک است. زمانی که روغن هیدرولیک خراب می شود یا از ویژگی های خود فاصله می گیرد، ممکن است دمای سیستم هیدرولیک به طور غیرمعمولی افزایش یابد.

این امر به دلیل اصطکاک اضافی ناشی از روغن کثیف یا غلیظ شده است که باعث بروز مشکلات جدی در سیستم می شود. افزایش دما می تواند موجب سوختگی قطعات داخلی سیستم هیدرولیک شود و در موارد شدیدتر، سیستم را از کار بیاندازد. بنابراین، پایش دقیق دما در سیستم هیدرولیک و کنترل آن می تواند به شناسایی خرابی روغن کمک کند.

صدای غیرعادی در سیستم هیدرولیک

صدای غیرعادی یکی دیگر از علائم خرابی روغن هیدرولیک است. زمانی که روغن هیدرولیک خراب می شود، عملکرد پمپ و سایر اجزای سیستم هیدرولیک مختل می شود و این اختلال معمولاً به صورت صدای تق تق یا زوزه شنیده می شود.

این صدا نشان دهنده این است که روغن به درستی جریان ندارد یا آلودگی در سیستم وجود دارد. این نوع صدا معمولاً زمانی رخ می دهد که روغن غلیظ یا آلوده باشد و قادر به روانکاری کافی قطعات داخلی سیستم نباشد. شنیدن چنین صداهایی باید به عنوان یک هشدار جدی در نظر گرفته شود تا از بروز خرابی های بیشتر جلوگیری شود.

دلایل خرابی روغن هیدرولیک فرمان

گفتیم که عمر روغن هیدرولیک فرمان زیاد است. پس چه عاملی منجر به فساد روغن هیدرولیک فرمان می شود؟ در واقع فساد روغن هیدرولیک فرمان نه یک شبه، بلکه به مرور زمان رخ می دهد. نقطه شروع این فرایند کاهش سطح روغن است.

کاهش سطح روغن هیدرولیک فرمان به افزایش سایش و درگیری قطعات مختلف سیستم فرمان منجر می شود. در نتیجه اصطکاک زیاد و مداوم، قطعات دچار شکستی و خوردگی می شوند و تراشه های قطعات به صورت ذرات معلق در روغن هیدرولیک شناور می شوند. این نقطه شروع فساد روغن هیدرولیک فرمان است.

در چنین شرایطی اضافه کردن روغن جدید به سیستم هیدرولیک هم دردی از خودرو دوا نمی کند. چون روغن جدید به محض ورود به مخزن، با ذرات معلق روغن قدیمی مخلوط می شود و خاصیت خود را از دست می دهد.

به روغن هیدرولیک افزودنی هایی اضافه می شوند که از اجزای سیستم در مقابل سایش و خوردگی محافظت می کنند. کاهش غلظت این افزودنی ها هم می تواند به فساد روغن هیدرولیک فرمان منجر شود.

از عوامل دیگری که بر کاهش عمر مفید روغن هیدرولیک فرمان تاثیر می گذارد، دمای موتور است. بنابراین در مناطق گرمسیر باید در فواصل زمانی کوتاه تری نسبت به تعویض آن اقدام کرد.

اگر روغن هیدرولیک تمام شود چه می شود ؟

اگر روغن هیدرولیک تمام شود (یا سطح آن خیلی پایین بیاید)، سیستم هیدرولیک به مشکل جدی برمی خورد چون روغن نقش اصلی در انتقال قدرت، روانکاری قطعات، خنک کاری و جلوگیری از سایش دارد.

این اتفاق می تواند در خودرو (فرمان هیدرولیک)، ماشین آلات سنگین، تراکتور، لیفتراک یا هر سیستم هیدرولیکی دیگری رخ دهد.

اصول چک کردن روغن هیدرولیک فرمان

چک کردن روغن هیدرولیک اصول خود را دارد. اگر این اصول را رعایت نکنید، سطح روغن در مخزن با خطا (کمتر یا بیشتر از سطح واقعی) محاسبه می شود.

این که سطح روغن هیدرولیک را در چه حالتی اندازه بگیرید، بسته به نوع خودرو متفاوت است. اما توصیه می شود موتور را روشن کنید و در حالی که ماشین به صورت درجا کار می کند، فرمان را چند بار به چپ و راست بچرخانید.

در بیشتر خودروها مخزن روغن هیدرولیک فرمان به شکل استوانه و از جنس پلاستیک یا فلز است و نزدیک تسمه هیدرولیک قرار دارد. اگر موفق نشدید مخزن را پیدا کنید، دفترچه راهنمای خودرو را مطالعه کنید.

اگر جنس مخزن از پلاستیک شفاف باشد، سطح روغن مشخص است و نیازی نیست در آن را باز کنید. اما اگر از فلز یا پلاستیک کدر ساخته شده باشد، باید در آن را باز کنید و از نشانگر یا Gage که زیر در نصب شده، برای اندازه گیری سطح روغن استفاده کنید.

اگر از نشانگر استفاده می کنید، ابتدا آن را از مخزن خارج و تمیز کنید و دوباره در مخزن قرار دهید. چون در اثر حرکت و تکان های ماشین، ممکن است کاملاً به روغن آلوده شده باشد و شما را گمراه کند.

در برخی از خودروها روی مخزن درجه بندی وجود دارد. درجه Hot سطح مناسب روغن هیدرولیک در زمان گرم بودن موتور را نشان می دهد. درجه Cold هم نشان می دهد که وقتی موتور ماشین سرد است، سطح روغن هیدرولیک چقدر باید باشد.

ممکن است از درجه بندی های مشابهی تحت عنوان Min یا Max هم استفاده شده باشد.

اگر سطح روغن پایین تر از حد استاندارد است، به مخزن روغن اضافه کنید تا بسته وضعیت ماشین به درجه مناسب (Hot/Clod یا Min/Max) برسد. مراقب باشید روغن سر نرود.

از رنگ روغن هم غافل نشوید. روغن هیدرولیک سالم، شفاف و به رنگ صورتی یا کهربایی است. اگر روغن شفافیت خود را از دست داده و سیاه یا قهوه ای است، لازم است عوض شود. به علاوه سیستم هیدرولیک هم باید بازبینی و رفع عیب شود.

حتی اگر هیچ کدام از علائم بالا را مشاهده نکردید، توصیه می شود پس از 120 هزار کیلوکتر روغن هیدرولیک فرمان خودرو را به طور کامل عوض کنید.

عواقب عوض نکردن روغن هیدرولیک

سایش و شکستگی و خوردگی اجزای سیستم فرمان، فقط یکی از عوارض عوض نکردن به موقع روغن هیدرولیک فرمان است. باقی ماندن روغن فاسد در سیستم فرمان می تواند در نهایت موجب رسوب آلودگی ها در مخازن و لوله ها و گرفتگی آنها شود.

در این صورت حتی پس از تعویض روغن هیدرولیک، با مشکلاتی در سیستم فرمان خودرو مواجه خواهید بود که جز با زدودن رسوب و گرفتگی برطرف نمی شوند.

توجه کنید که روغن های هیدرولیک مختلف را حتی در صورت یکسان بودن گرانروی، نباید با یکدیگر مخلوط کنید. بنابراین همیشه از یک مارک روغن هیدرولیک استفاده کنید. هرگز از روغن های فله استفاده نکنید و قبل از انتخاب آن حتما کاتالوگ خودرو را مطالعه کنید.