با گیاه لوبیا قرمز رونده آشنا شوید!

کاشت و پرورش لوبیا قرمز رونده

لوبیا قرمز رونده یکی از گیاهان چندمنظوره و ارزشمند تیره باقلاسانان است که در بسیاری از نقاط جهان به عنوان محصول خوراکی، گیاه زینتی و بهبوددهنده خاک کشت می شود. این گیاه بومی مناطق مرکزی آمریکا، مکزیک و بخش هایی از گواتمالا است و از آنجا به اروپا، آسیا و آفریقا منتقل شده است. در این مقاله، تمام جنبه های مربوط به لوبیا قرمز رونده شامل ویژگی های گیاه شناسی، نیازهای محیطی، روش های کاشت، مراقبت، برداشت، خواص تغذیه ای، کاربردهای زینتی و نقش آن در کشاورزی پایدار بررسی می شود.

لوبیا قرمز رونده چیست و چه تفاوتی با لوبیای معمولی دارد؟

لوبیا قرمز رونده گونه ای از جنس Phaseolus است که با لوبیای معمولی تفاوت های آشکاری دارد. مهم ترین تفاوت ها عبارتند از:

• اندازه دانه: دانه های لوبیا قرمز رونده درشت تر از دانه های لوبیای معمولی هستند.
• شکل دانه: دانه ها معمولاً کشیده، بیضی یا کلیوی شکل با رنگ های قرمز، ارغوانی، قهوه ای، سیاه یا سفید لکه دار هستند.
• گل ها: گل های لوبیا قرمز رونده بزرگ تر، رنگارنگ تر و به رنگ قرمز آتشین، نارنجی، صورتی یا سفید دیده می شوند.
• عادت رشد: ساقه این گیاه رونده و بالا رونده است و به تکیه گاه نیاز دارد.
• تحمل سرما: لوبیا قرمز رونده نسبت به لوبیای معمولی تحمل بیشتری در برابر سرمای خفیف دارد.
• چندسالی بودن: در مناطق گرم می تواند چندین سال زنده بماند و هر سال گل و میوه تولید کند.

این تفاوت ها باعث می شوند که لوبیا قرمز رونده در باغ های خانگی، پرچین ها و آلاچیق ها به عنوان گیاهی دوکاره (خوراکی و زینتی) مورد استفاده قرار گیرد.

نیازهای اکولوژیک و شرایط رشد

لوبیا رونده یک گیاه علفی حساس بومی کوه های مکزیک و آمریکای مرکزی است که به صورت رونده رشد می کند. لوبیا رونده در بسیاری از مناطق گرمسیری که یخبندان ندارند به صورت چند ساله رشد  می کند.

اقلیم

لوبیا قرمز رونده در اقلیم های معتدل تا نیمه گرمسیری رشد خوبی دارد. دمای مناسب برای رشد این گیاه بین ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتی گراد است. این گیاه نسبت به لوبیای معمولی تحمل بیشتری در برابر سرمای خفیف دارد، اما در برابر یخبندان حساس است. در مناطق گرم و خشک، کشت آن در فصل خنک تر توصیه می شود.

خاک

بهترین خاک برای لوبیا قرمز رونده، خاک لومی، حاصلخیز، با زهکشی مناسب و pH بین ۶ تا ۷ است. این گیاه در خاک های سنگین رسی که آب را نگه می دارند، رشد ضعیفی دارد و احتمال پوسیدگی ریشه افزایش می یابد. افزودن کود آلی، کمپوست و مواد آلی به خاک، رشد و عملکرد گیاه را به طور چشمگیری بهبود می دهد.

نور

لوبیا قرمز رونده به نور کامل خورشید نیاز دارد. حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای گلدهی و تولید غلاف مطلوب ضروری است. در سایه، رشد ساقه ها افزایش می یابد، اما گلدهی و باردهی کاهش پیدا می کند.

آب

آبیاری منظم و متعادل برای لوبیا قرمز رونده اهمیت زیادی دارد. خاک باید مرطوب اما نه غرقاب باشد. کم آبیاری در دوره گلدهی و تشکیل غلاف، باعث ریزش گل ها و کاهش عملکرد می شود. آبیاری بیش از حد نیز موجب پوسیدگی ریشه و شیوع بیماری های قارچی می گردد.

همچنین بخوانید:

چگونه در خانه لوبیا سبز بکاریم؟

روش های کاشت و تکثیر

لوبیا رونده هم برای ارزش غذایی و هم ارزش زینتی کاشته می شود. برای کاشت لوبیا رونده بهتر است در بهار پس از برطرف شدن خطر یخبندان اقدام کنید. این گیاه رشد سریعی دارد و در آفتاب کامل و رطوبت ثابت به خوبی رشد می کنند.

کاشت مستقیم بذر

رایج ترین روش تکثیر لوبیا قرمز رونده، کاشت مستقیم بذر در خاک است. بذرها را در عمق ۳ تا ۵ سانتی متری خاک و با فاصله ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر از هم می کارند. بهترین زمان کاشت، پس از رفع خطر یخبندان و زمانی است که دمای خاک به حداقل ۱۲ درجه سانتی گراد رسیده باشد.

پیش کاشت در خزانه

برای تسریع جوانه زنی و افزایش نرخ بقا، می توان بذرها را در خزانه یا گلدان های کوچک پیش کاشت کرد. این روش به ویژه در مناطق با فصل رشد کوتاه توصیه می شود. نشاها پس از رسیدن به ارتفاع ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر به زمین اصلی منتقل می شوند.

تکثیر رویشی

در برخی موارد، امکان تکثیر از طریق قلمه های ساقه یا تقسیم ریشه در گیاهان چندساله وجود دارد. با این حال، روش بذر همچنان رایج ترین و مطمئن ترین روش تکثیر است.

مراقبت و نگهداری

آبیاری

آبیاری منظم، به ویژه در دوره گلدهی و تشکیل غلاف، ضروری است. خاک باید مرطوب بماند، اما آب اضافی باید تخلیه شود.

کوددهی

لوبیا قرمز رونده به دلیل همزیستی با باکتری های تثبیت کننده نیتروژن، به کود نیتروژنه زیاد نیاز ندارد. مصرف کود فسفر و پتاسیم در دوره گلدهی باعث افزایش عملکرد می شود. افزودن کمپوست و کود دامی پوسیده به خاک نیز مفید است.

قیم و داربست

ایجاد قیم، داربست یا شبکه برای رشد ساقه های رونده ضروری است. این کار به تهویه بهتر، کاهش بیماری ها و سهولت برداشت کمک می کند.

وجین و مالچ

حذف علف های هرز در مراحل اولیه رشد اهمیت زیادی دارد. استفاده از مالچ آلی، رطوبت خاک را حفظ کرده و دمای ریشه را متعادل می کند.

آفات و بیماری های لوبیا قرمز 

• شته ها: باعث پیچیدگی برگ و کاهش رشد می شوند.
• کنه های تارتن: در هوای گرم و خشک فعال هستند.
• کرم غلاف خوار: به غلاف ها و دانه ها آسیب می زند.
• مگس های مینوز: لارو آنها در برگ ها تونل ایجاد می کند.