روش های کاهش دمای گلخانه و استانداردهای دمایی

چطور دمای گلخانه را کاهش دهیم؟

بهترین دما برای گلخانه به شرح جدول زیر است :

اهمیت کنترل دما در گلخانه

دمای محیط نقش حیاتی در رشد و توسعه گیاهان دارد؛ برهمین اساس، تنظیم مناسب دما می تواند باعث افزایش عملکرد محصول، بهبود کیفیت گل و میوه و کاهش بروز آفات و بیماری ها شود. برای بسیاری از محصولات گلخانه ای، دمای مطلوب بین ۱۵ تا ۳۵ درجه سانتی گراد است. به همین دلیل استفاده از ابزارهایی مانند دماسنج های حداقل و حداکثر برای نظارت دقیق بر دما ضروری است.

روش های مدرن سرمایش گلخانه

با توجه به اهمیت کنترل دما در گلخانه ها، امروزه روش های متعددی برای کاهش حرارت محیط و ایجاد شرایط مناسب رشد گیاهان استفاده می شود. این روش ها بسته به نوع محصول، اقلیم و اندازه گلخانه قابل انتخاب هستند:

سایه دهی

سایه دهی یکی از ساده ترین و موثرترین روش ها برای کاهش دمای داخل گلخانه است. این کار با استفاده از پرده های سایه انداز داخلی یا خارجی انجام می شود و تابش مستقیم خورشید را کاهش می دهد. با کاهش نور مستقیم، دمای محیط تا حدی کنترل شده و از افزایش بیش از حد دما جلوگیری می شود.

رنگ آمیزی پوشش گلخانه

استفاده از رنگ آمیزی یا پوشش های دارای دوغاب آب آهک روی سطح خارجی گلخانه باعث منعکس شدن بخشی از نور خورشید می شود. این روش همزمان با کاهش دما، مقداری از شدت نور را نیز کم می کند. برای بهتر چسبیدن محلول، معمولاً یک قاشق روغن کتان به ترکیب آب و آهک اضافه می کنند.

سایه دهی با مخلوط آب و خاک

در برخی موارد از مخلوط آب و خاک برای ایجاد سایه استفاده می شود که مشابه روش آب آهک عمل می کند. اما سنگینی این محلول می تواند موجب آسیب به پوشش گلخانه شود، بنابراین کاربرد آن محدودتر است.

سیستم سایه انداز متحرک

سیستم های سایه انداز متحرک داخلی یا توری سایه انداز خارجی به کاربر اجازه می دهند میزان سایه را به صورت کنترل شده و متناسب با شرایط روز تنظیم کند. این قابلیت انعطاف پذیری بیشتری برای مدیریت دما و نور در طول روز فراهم می کند.

روش های تبخیری (پنکه و پوشال)

روش تبخیری یکی از رایج ترین سیستم های سرمایش گلخانه است که شامل جریان هوا با استفاده از پنکه ها و تبخیر آب از طریق پوشال ها می شود. هوای گرم با عبور از پوشال های مرطوب خنک شده و در سراسر گلخانه توزیع می شود. این روش نسبت به سایه دهی، کنترل دقیق تر و سرمایش یکنواخت تری فراهم می کند و در تابستان، دمای داخل گلخانه را تا حد قابل توجهی کاهش می دهد.

سرمایش فعال

زمانی که دمای بیرون نیز بالا باشد و روش های طبیعی توان خنک سازی کافی نداشته باشند، از سرمایش فعال استفاده می شود. این سیستم ها با تبخیر آب از سطوح مرطوب، حرارت موجود در هوا را جذب کرده و دمای محیط گلخانه را به شکل محسوس کاهش می دهند.

سیستم پد و فن

این روش یکی از موثرترین و اقتصادی ترین روش ها در مناطق گرم و خشک است. در این سیستم، پدها در دیواره های گلخانه نصب شده و آب به طور مداوم بر روی آن ها جریان دارد. هوای گرم با عبور از پدهای مرطوب خنک می شود و سپس توسط فن ها در سراسر گلخانه پخش می گردد. آب جمع شده در زیر پدها نیز دوباره به مخزن باز می گردد تا مصرف آب به حداقل برسد.

سیستم مه پاش

در این روش، آب به شکل ذرات بسیار ریز در فضای گلخانه پخش می شود و با تبخیر سریع، دمای محیط را پایین می آورد. سیستم مه پاش برای گیاهانی که به رطوبت بالا و خنکای یکنواخت نیاز دارند بسیار مناسب است و امکان کنترل دقیق تر شرایط اقلیمی را فراهم می کند.

همچنین بخوانید:

۷ روش موثر تولید و کنترل رطوبت در گلخانه ها

رطوبت مناسب یکی از ارکان اصلی رشد بهینه گیاهان در گلخانه است. در این مطلب با روش های کاربردی مانند آبیاری صحیح، استفاده از پوشش های رطوبتی، مه پاشی و…

نحوه محاسبه تهویه در گلخانه

تهویه یعنی بیرون کردن هوای گرم و وارد کردن هوای خنک به داخل گلخانه. این کار باعث می شود دمای هوا زیاد بالا نرود و گیاه ها بهتر رشد کنند.

برای اینکه دمای داخل گلخانه فقط چهار درجه بیشتر از بیرون باشد، باید به ازای هر متر مربع گلخانه حدود ۱۷۰ متر مکعب هوا در ساعت جا به جا شود. یعنی هواکش ها یا پنجره ها باید بتوانند این مقدار هوا را بیرون بفرستند.

در گلخانه هایی که تهویه طبیعی دارند، اندازه پنجره ها خیلی مهم است. بهتر است اندازه همه پنجره ها با هم حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد از مساحت کف گلخانه باشد. مثلاً اگر گلخانه ای ۲۰۰۰ متر مربع است، باید حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر مربع پنجره داشته باشد تا هوا به خوبی جریان پیدا کند.

در گلخانه های بزرگ، معمولاً تهویه طبیعی کافی نیست، پس از هواکش برقی استفاده می شود. هواکش باید رو به روی پنجره ها نصب شود تا هوا به خوبی وارد و خارج شود. فاصله هواکش ها از هم نباید زیاد باشد و جلوی آن ها هم نباید مانع قرار بگیرد تا جریان هوا بهتر انجام شود.

اگر گلخانه ۱۰۰۰ متر مربع باشد، برای اینکه دما زیاد بالا نرود، باید حدود ۱۷۰ هزار متر مکعب هوا در هر ساعت جا به جا شود. این عدد یعنی چند هواکش قوی لازم است تا هوا را سریع عوض کنند.
در کل، تهویه درست باعث می شود دمای گلخانه کنترل شود، رطوبت کمتر شود و گیاه ها در محیطی سالم تر رشد کنند.

منبع : اندیشه سبز