انواع یادگیری مبتنی بر بازی و مزایای آن در آموزش

انواع یادگیری مبتنی بر بازی

برای درک بهتر یادگیری مبتنی بر بازی، بایستی علاوه بر بررسی اشکال مختلف آن، موارد زیر را نیز در نظر گرفت: مکان انجام بازی و فضایی که در آن دانش آموزان بازی می کنند. در این جا، به سه نوع مختلف GBL اشاره می کنیم:

1-بازی های تخته ای Board games

مونوپلی، نوعی بازی آموزشی بوده و همه عناصر لازم یعنی قصه، شخصیت، امتیاز، رقابت و جنبه های مختلف دیگر را دارد. نمونه های زیادی از بازی های شبه مونوپلی وجود دارد که می توان با تغییر قوانین، برای درس های مختلف به کار برد. مثلاً مونوپلی تاریخ یا مونوپلی ریاضی.

توجه داشته باشید که در دو نوع بازی بعدی، اما بیشتر در بازی های تخته ای، آماده کردن بازی (مثلاً تخته و قوانین) واقعاً اهمیت دارد. دانش آموزان باید در مرحله «ساخت بازی» حضور داشته باشند، زیرا از بعد آموزشی و انگیزشی، برای آنها بسیار مفید است. به خاطر داشته باشید که ساخت بازی آموزشی، یک فعالیت عالی در زمینه یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) است.

2- بازی های  Real life

 محیط این نوع بازی ها، دنیای واقعی است و شاید بتوان آنها را انگیزه بخش ترین و در عین حال پر استرس ترین نوع بازی تلقی کرد. در این نوع بازی، حرکت و فعالیت دانش آموزان ضروری است. آنها باید برای بازی کردن از بدن و ذهن خود استفاده کنند. بازی های دنیای واقعی، بیش از بقیه بازی ها، دانش آموزان را در خود غرق می کنند و در تمام جنبه های یادگیری به آنها انگیزه می بخشند.

از آنجا که در بازی های  Real life ، امکان تغییر مکان و رفتن یک نقطه خاص وجود دارد، آن را بیشتر به تئاتر شبیه می دانند. در این نوع بازی، می توان ایفای نقش، شبیه سازی یا نمایش را مشاهده کرد. در این بازی، دانش آموزان خود را شخصیت داستان تلقی کرده و بر اساس هدف، فضا و نقشی که به عهده دارند، تصمیم می گیرند.

3- بازی های دیجیتال Digital games

این بازی ها در فضای آنلاین انجام می شود و می توان آنها را با بازی های تخته ای مقایسه کرد. در واقع، بیشتر برنامه های دیجیتال که برای یادگیری مبتنی بر بازی طراحی شده اند، از تخته های آنلاین استفاده می کنند. در این صورت، معلم می تواند بر اساس موضوع درسی که قرار است به صورت بازی آموزش داده شود، آن را ویرایش کرده یا محتوای آموزشی به آن بیفزاید. همچنین در این نوع بازی، دانش آموزان را می توان در ساخت بازی مشارکت داد، به ویژه اگر معلم نتواند بدون کمک دانش آموزان خود، ابزارهای آنلاین را مدیریت کند. در این بازی ها، دانش آموزان دارای یک شخصیت هستند (البته الزاماً اکانت یا حساب نیست) که در صورت مواجه شدن با چالش هایی که در مسیر بازی مشاهده می کنند، شروع به حرکت می کنند. در بازی های دیجیتال، مهارت های مربوط به استفاده از بدن و فضای واقعی به کار گرفته نمی شود، با این حال، دانش آموزان به روشی متفاوت و مجازی، همکاری کردن را یاد می گیرند.

مزایای یادگیری مبتنی بر بازی چیست؟

1- ایجاد انگیزه

می توان گفت اگر دانش آموزان همواره از انگیزه برخوردار باشند، معلمان هم دیگر مشکلی نخواهند داشت. انگیزه، کلید تدریس درست و به جریان افتادن روند یادگیری در کلاس درس است. به همین دلیل، یادگیری مبتنی بر بازی، بسیار مؤثر است، زیرا بازی ها به طور طبیعی، در افراد انگیزه ایجاد کرده و آنها را درگیر می کند. به علاوه، بازی ها، شرایطی را فراهم می کنند که می توان آن را «فاصله گرفتن از آموزش سنتی» توصیف کرد. همچنین بازی ها امکان رقابت در میان دانش آموزان را به وجود می آورند که همین مساله، سطح انگیزه را در کلاس درس افزایش می دهد. معلمان می توانند درباره نوع رقابت تصمیم بگیرند و با ایجاد تیم های پشتیبان، سطح استرس را در میان دانش آموزان کاهش دهند.

نکته مهم دیگر این که باید بازی ها را بر اساس سن دانش آموزان بسازیم و در آموزش ها بگنجانیم. مثلاً، اگر بازی در نظر گرفته شده برای نوجوانان بسیار بچه گانه باشد، در بیشتر مواقع انگیزه خود را از دست خواهند داد. به منظور جلوگیری از بروز این وضعیت، معلم بایستی بازی ها را متناسب با مخاطب آن آماده کند و محتوایی را در این بازی بگنجاند که برای دانش آموز مهم باشد. معلم ها نباید هیچ گاه از به کار بردن بازی برای آموزش بترسند، در عوض باید به خاطر داشته باشند که همه می توانند در هر سنی بازی کنند.

2- امکان مشارکت دانش آموزان

بازی کردن می تواند دانش آموزان را به چالش بکشد و آنها را وادار کند که از منطقه امن خود خارج شوند. به این دلیل، گاهی اوقات، برخی از دانش آموزان تمایلی به ایفای برخی از نقش ها ندارند. در این صورت، معلم نباید کسانی که نمی خواهند بازی کنند را به این کار وادار کند. خوشبختانه، یادگیری مبتنی بر بازی، چه به صورت پیچیده یا ساده، از بخش ها و شخصیت های مختلفی ساخته شده است؛ به عبارت دیگر هیچ محدودیتی برای خلق این نوع بازیکنان و نوع مشارکت مورد نیاز وجود ندارد. معلمان می توانند نقش های مختلفی را به دانش آموزان بدهند؛ مثلاً دانش آموزی با ایفای نقش بازرس، احترام به قوانین بازی توسط همه افراد را بررسی کند. یا دانش آموزی دیگر از فعالیت های صورت گرفته در کلاس فیلم بگیرد. دانش آموز دیگری در نقش گزارشگر ظاهر شده و نتایج را جمع آوری و یا نحوه تکامل بازی را شرح دهد یا یکی دیگر از آنها در نقش سازنده عمل کند و بازی را بسازد. مزیت این کار این است که نقش ها و وظایف قابل تفکیک از یکدیگر بوده و می توان تمامی دانش آموزان را در آنها شرکت داد.

3- دانش آموز محور بودن

بازی ها، به طور طبیعی دانش آموز محور هستند و آنها باید در آماده کردن بازی مشارکت داده شوند. در صورتی که امکان شرکت دانش آموزان فراهم شده و به این کار علاقه مند شوند، آن ها نیز بیشتر از این که به انجام فعالیت های متعارف تمایل داشته باشند، میل به انجام وظایف محوله خواهند داشت. معمولاً، وقتی معلمان اهداف و قوانینی را تعیین می کنند، بیشتر دانش آموزان، بدون نیاز به توضیح اضافه، کار را انجام می دهند و معلم ها نیز بر کارشان نظارت کرده و به آنها کمک می کنند.

4- امکان تفکر انتقادی و تصمیم گیری

این دو مهارت هایی هستند که دانش آموزان می توانند تمرین کرده و یاد بگیرند، به ویژه وقتی نقشی را ایفا می کنند. زمانی که در برخی محیط ها، ایفای نقش شخصیتی خاص به دانش آموزان محول می شود، آن ها نیز باید در لحظه تصمیم بگیرند که برای رسیدن به هدف مورد نظر چه کاری انجام دهند.

5- امکان کار گروهی

پی بردن به این که چرا بازی برای انجام کارهای تیمی و گروهی بسیار مناسب است، کار سختی نیست. اتحاد یعنی قدرت و وقتی افراد با هم بازی می کنند، همه آنها برنده یا بازنده محسوب می شوند.

6- پرورش خلاقیت

روش آموزش مبتنی بر بازی و بازی ها، ابزارهایی مؤثر هستند که به کمک آن ها می توان به افزایش خلاقیت دانش آموزان کمک کرد، به ویژه اگر این دانش آموزان در ساخت بازی شرکت داده شوند. تصور و خیال هیچ حد و مرزی ندارد. معلمان می توانند فرصت رشد خلاقیت را درون بازی بگنجاند و دانش آموزان با راه حل ها و ایده هایی که برای یک مساله می دهند، خلاقیت را در خود پرورش دهند.

همچنین بخوانید:

گیمیفیکیشن: ترکیب بازی و آموزش برای افزایش انگیزه و بهره وری

گیمیفیکیشن با استفاده از مکانیزم های بازی در محیط های غیربازی مانند آموزش و کار، به افزایش تعامل و انگیزه کاربران کمک می کند.

چند توصیه کاربردی در رابطه با GBL

به خاطر داشته باشید که اجرای بازی در کلاس درس، راهی مفید برای یادگیری است. بازی ها، ابزارهایی هستند که به کمک آن ها می توان فرآیند یادگیری را با سرگرمی توام کرد و بخشی از زمان مفید حضور در مدرسه را به آن اختصاص داد. بازی ها نباید صرفاً به عنوان جایزه یا برای گذران وقت انجام شوند.

معلمانی که بازی ها را در فرآیند آموزشی می گنجانند، این نکته را می دانند و به اهمیت آن پی برده اند، اما ممکن است دانش آموزان از این موضوع اطلاع نداشته باشند. به همین خاطر شرح این موضوع برای دانش آموزان، اهمیت زیادی دارد. برای این کار، باید به آنها یادآوری کرد که دارند بازی می کنند، اما ضمناً در حال کار کردن ( و یادگیری) هم هستند.

از اولین معلم هایی باش که در تدریس از گیمیفیکیشن استفاده می کنن

در این جا دو توصیه آورده ایم که به کمک آن می توانید روش یادگیری مبتنی بر بازی را به طور مؤثر انجام دهید و در عین حال تمرکز دانش آموزان را به یادگیری معطوف کنید، نه فقط جنبه سرگرم کنندگی بازی.

1-محصول نهایی

دانش آموزان باید در ازای تلاش خود، نتایج ملموس و عینی کسب کنند. اگر آنها دست به ساخت یک بازی بزنند و آن را انجام دهند، بایستی بخشی از آن به ارزیابی یا بازخورد اختصاص یابد. این بازخورد می تواند از کلاس دیگر، والدین یا انجمن دریافت شود و بر مبنای ایجاد یک تابلوی امتیاز، تهیه ویدئویی از بازی یا راه اندازی بازی بر روی یک صفحه وب و غیره باشد.

این مفهوم برای هر فعالیتی که داخل کلاس انجام می شود، معتبر است، اما اعتبار آن بیشتر برای یادگیری مبتنی بر بازی است.

2- ارزیابی

فراموش نکنید که در طول بازی، یا در انتهای آن، به ترتیب به ارزیابی تکوینی یا پایانی دانش آموزان بپردازید. این ارزیابی می تواند توسط معلم، یکی از دانش آموزان دیگر یا توسط خود دانش آموز و به صورت خود ارزیابی انجام گیرد.

هر اقدامی که قبل، در طول یا بعد از بازی انجام می شود را می توان به بحث گذاشت، تحلیل و ارزیابی کرد، تا بیشترین بهره را از فعالیت آموزش مبتنی بر بازی به دست آوریم.

در این روش، معلمان، با فراهم کردن ابزارهای لازم برای دانش آموزان، به آن ها می فهمانند که داشتن تفریح و سرگرمی برایشان لازم است، اما در عین حال باید راه درست انجام کارها را نیز بدانند.