احضار متهم به دادگاه چه روند و مراحلی دارد؟

مجله دلگرم | احضار متهم به دادگاه مراحل و اصول خاص خود را دارد. امیدواریم که هیچ گاه طعم احضار و یا جلب شدن را نچشیده باشید، حتی در صورتی که چنین باشد هم هیچ تضمینی وجود ندارد که تا پایان عمر از احضار و یا جلب در امان می‌مانید! لذا توصیه می‌کنیم به منظور افزایش اطلاعات عمومی خود در حوزه جلب و احضار و مراحل قانونی آن در این مقاله با همراه شوید. شاید تا کنون شنیده باشید که برای یکی از آشنایان و یا دوستانتان احضار یه آمده است. در ادامه راه با حقوق و تکالیف متهم در زمان جلب یا احضار بیشتر آشنا خواهیم شد.

مراحل احضار متهم به دادسرا

شاید ما خودمان یکی از افرادی باشیم که طعم یک بار احضار یا جلب شدن را چشیده‌ایم؛ اگر هم تا به حال مشکلی در این حد برایمان ایجاد نشده، باز هم بد نیست که این مقاله را تا انتها بخوانیم، زیرا کمک می‌کند با حقوق و تکالیف متهم در زمان جلب یا احضار بیشتر آشنا شویم. شاید بار‌ها و بار‌ها به گوشمان خورده است که فلانی را دادگاه احضار کرده یا احضاریه برایش فرستاده است. 

«احضار» در لغت به معنای فراخواندن و در اصطلاح، دعوتی رسمی در قالب احضاریه، از طرف مقام قضایی برای یک شخص خاص در زمان معین و به منظور حضور وی در مرجع قضایی است. این در حالی است که اگر متهم بدون هیچ عذر موجهی در جلسه تحقیقات اولیه حاضر نشود یا حتی عذر خودش را اعلام نکند، جلب می‌شود. به عبارت دیگر ضابطان دادگستری او را دستگیر می‌کنند و نزد مقام قضایی می‌برند.

شرایط احضار

بر طبق قانون، قاضی نمی‌تواند هر شخصی را احضار و یا جلب کند. این امکان تنها در صورت وجود ادله کافی علیه متهم امکان پذیر خواهد بود. البته ممکن است پس از پایان دادرسی، متهم تبرئه شود، اما همین احضار و یا جلب نیز که در واقع نوعی برچسب زدن به افراد به حساب می‌آید باید با دلایل کافی همراه باشد. در صورتی که قاضی در این رابطه غفلت ورزد، مشمول محکومیت انتظامی خواهد شد. به عبارت ساده قانون، قاضی را از اتهام زنی بدون دلیل منع کرده است.

ابلاغ احضاریه

در قانون هیچ امکانی برای کشاندن متهم به دادگاه به صورت کلامی وجود ندارد. برای این کار احضاریه به متهم ابلاغ می‌شود.

دادگاه دو نسخه از احضاریه تهیه می‌کند که نسخه اول آن به متهم ابلاغ می‌شود و نسخه دیگر پس از امضا توسط مامور ابلاغ بازگردانده می‌شود. در صورتی که متهم سوادی برای مطالعه احضاریه نداشته باشد، مامور ابلاغ مفاد احضارنامه را به او تفهیم خواهد کرد.

لازم به ذکر است در صورتی که قاضی تشخیص دهد اتهام وارده به متهم، ممکن است جایگاه اجتماعی وی را دچار آسیب و یا تزلزل کند و یا در صورتی که موضوع احضارنامه عفت و امنیت عمومی باشد، می‌تواند بنا به تشخیص خویش شکل احضارنامه را تغییر دهد. بدین ترتیب علت احضار قید نخواهد شد و متهم می‌تواند به منظور کسب اطلاع در مورد علت احضار خود به مرجع قضایی مراجعه نماید.

در احضار نامه چه چیزهایی ذکر می شود؟

• نام و نام خانوادگی احضار شونده
• تاریخ احضار
• ساعت احضار
• محل حضور متهم
• علت احضار
• نتیجه عدم حضور متهم
• مهر و امضای مقام قضایی

اتهام‌زنی بدون دلیل ممنوع

طبق قانون، قاضی نباید کسی را احضار یا جلب کند، مگر آن که دلایل کافی داشته باشد. اگرچه ممکن است کسی که در مظان اتهام قرار گرفته است، پس از پایان دادرسی، تبرئه شود، اما همین زدن برچسب اتهام به دیگری باید دلیل داشته باشد. قاضی در صورت سهل‌انگاری در این مورد، خود مشمول محکومیت انتظامی می‌شود.

آداب و اصول احضار کردن

هر چیزی آداب خاص خودش را دارد و این امکان وجود ندارد که بازپرس بخواهد در یک چشم بر هم زدن متهم را ببیند. البته استثنائاتی نیز در این زمینه وجود دارد، اما اصل این است که فاصله زمانی میان ابلاغ اوراق احضاریه و زمان حضور نزد بازپرس نباید کمتر از پنج روز باشد. شاید یکی از دغدغه‌های متهم این باشد که دیگران متوجه احضارش به دادسرا نشوند. باید بدانیم در این باره جای نگرانی نیست، زیرا ابلاغ احضاریه توسط ماموران ابلاغ بدون استفاده از لباس رسمی و با ارایه کارت شناسایی انجام می‌شود.

 اگر متهم حاضر نشود

گاهی این تفکر برای متهم ایجاد می‌شود که اگر در دسترس نباشد، پرونده متوقف می‌شود، اما این افراد نمی‌دانند که قانون این مورد را نیز پیش بینی کرده است. به عبارتی، اگر احضاریه به دلیل معلوم نبودن محل اقامت متهم به دستش نرسد و به قولی ابلاغ نشود و تلاش برای دستیابی به متهم نیز به نتیجه نرسد و ابلاغ به روش دیگری هم میسر نباشد، متهم را با انتشار یک نوبت آگهی در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار ملی یا محلی یا ذکر عنوان اتهام و مهلت یک ماهه از تاریخ نشر آگهی، احضار می‌کنند.

اگر باز هم خبری از متهم نشود، این بار بازپرس پس از انقضای مهلت مقرر به موضوع رسیدگی و اظهار عقیده می‌کند. البته در جرایمی که به تشخیص بازپرس، حیثیت اجتماعی متهم، عفت یا امنیت عمومی اقتضا کند، عنوان اتهام در آگهی ذکر نمی‌شود.

استفاده از تکنولوژی در احضار

وورد تکنولوژی به زندگی، رسیدگی به بسیاری از کارها را آسان کرده است. با استفاده از تکنولوژی می‌توان در مدت زمانی بسیار کوتاه با دورترین نقطه دنیا ارتباط برقرار کرد و مسافت‌ها را کنار زد و فردی را در ورای مرزها دید.

امروزه می‌توان احضارنامه را از طرق مختلفی از قبیل: سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی مثل پیام نگار (ایمیل)، ارتباط تصویری، نمابر و تلفن به متهم ابلاغ نمود و اوراق قضایی را ضمن در نظر گرفتن مقررات دادرسی الکترونیک به دست وی رساند.

احضارنامه بیانگر وقوع جرم نیست

متاسفانه برخی از افراد تصور می‌کنند که ابلاغ احضاریه به معنای وقوع یک جرم است. در صورتی که این چنین نیست. بسیاری از افرادی که به وسیله احضارنامه به دادگاه فراخوانده می‌شوند، پس از توضیح و پاسخ به سوالات بازپرس تبرئه می‌شوند و دلیل بی گناهی آنها به مقام قضایی ثابت می‌شود. اما متهمان باید به این نکته توجه داشته باشند که دلیل احضار هرچیزی که باشد، ملزم هستند تا در زمان مقرر در مرجع قضایی حاضر شوند تا در ادامه بتوانند بی گناهی خود را به اثبات برسانند. در غیر این صورت، شرایط را به ضرر خود تغییر داده‌اند.

غیبت متهم

همان طور که گفته شد، غیبت متهم پس از ابلاغ احضاریه به ضررش تمام خواهد شد. اما در صورتی که این عدم حضور بسته به دلایل موجهی رخ داده باشد، هیچ مشکلی پیش نخواهد آمد. دلایل موجه غیبت متهم به شرح ذیل می‌باشد:

• دیر ابلاغ شدن و یا ابلاغ نشدن احضاریه به متهم به گونه‌ای که مانع از حضور وی شود.
• بیماری متهم که مانع از حضور وی در نزد بازپرس شود.
• بیماری سخت نزدیکان متهم از قبیل: مادر، پدر، همسر و اولاد که مانع از حضور متهم در مرجع قضایی شود.
• در صورت فوت اجداد، والدین، همسر، خواهر، برادر و فرزندان متهم. لازم به ذکر است که فوت سایر بستگان مثل عمه، دایی، خاله، عمو و فرزندان ایشان موجب موجه بودن غیبت نخواهد شد.
• مبتلا شدن به بیماری‌های واگیردار
• بروز حوادثی مثل سیل و زلزله و یا مواردی مشابه که تردد را برای متهم سخت و یا غیرممکن سازد.
• حبس یا توقیف متهم
• موارد دیگری که از دید بازپرس پرونده موجب موجه شدن غیبت متهم شود.

در صورتی که متهم هیچ یک از این شرایط را نداشته باشد، می‌تواند تنها برای یک مرتبه پیش از زمان مقرر به بازپرس مراجعه نماید و مقام قضایی را از عدم حضور خود مطلع سازد و رضایت وی را جلب نماید.

در این شرایط بازپرس می‌تواند بنا به تشخیص خود و عدم ایجاد تاخیر در تحقیقات مربوط به پرونده، با درخواست متهم موافقت نماید و احضار وی را برای ۳ روز دیگر تمدید کند.

بیشتر بخوانید:

قسامه چیست؟ + شرایط اجرای قسامه در دادگاه

دادگاه بدوی چیست ؟ آیا رای بدوی قابل اعتراض است ؟

چنانچه این مطلب را مفید میدانید با لایک کردن و به اشتراک گذاشتن آن، از ما حمایت کنید. نظرات، پیشنهادات و مقاله های درخواستی خود را از طریق قسمت دیدگاه ها برای ما ارسال کنید.